- Aşağıda baş grup elementi olan nötr A ve B atomlarinın
te-
mel hâldeki Lewis elektron sembolleri verilmiştir.
Buna göre, A ve B element atomlar arasında oktet ku-
ralına uyan kararlı bileşiğin formülü aşağıdakilerin han-
gisinde doğru verilmiştir?
C) AB,
B) AB,
E) A,B
D) A,B,
Lewis Elektron Sembollerine Göre Oluşan Kararlı Bileşiğin Formülü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Elementlerin Değerlik Elektron Sayılarının ve İyon Yüklerinin Belirlenmesi
- \text{A} elementi: Sembolün etrafında 3 adet nokta (değerlik elektronu) bulunmaktadır (\cdot \dot{\text{A}} \cdot). 3\text{A} grubunda yer alan bir baş grup elementidir. Oktet kuralına uymak için 3 elektron vererek \text{A}^{3+} iyonuna dönüşür.
- \text{B} elementi: Sembolün etrafında 5 adet nokta bulunmaktadır (\cdot \dot{\text{B}} :). 5\text{A} grubunda yer alan bir ametaldir. Oktet kuralına uymak (değerlik elektron sayısını 8’e tamamlamak) için 3 elektron alarak \text{B}^{3-} iyonuna dönüşür.
Adım 2 — A Seçeneğinin Analizi (\text{AB})
\text{A}^{3+} ve \text{B}^{3-} iyonları arasında çaprazlama kuralı uygulandığında:
\text{A}_3\text{B}_3 \rightarrow \text{AB}
formülü elde edilir. \text{A} atomu 3 elektron verip dublet/oktet kararlılığına ulaşırken, \text{B} atomu bu 3 elektronu alarak oktetini tamamlar (8 elektron). Bu nedenle bu seçenek DOĞRUDUR.
Adım 3 — B Seçeneğinin Analizi (\text{AB}_2)
\text{AB}_2 bileşiğinde \text{B} elementlerinin toplam yükü 2 \times (-3) = -6 olur ve \text{A}'nın +3 yükü ile nötr bir kararlı yapı oluşturamaz. Bu nedenle bu seçenek YANLIŞTIR.
Adım 4 — C Seçeneğinin Analizi (\text{AB}_3)
\text{AB}_3 formülü, \text{A} elementinin +3, \text{B} elementinin -1 yüklü olduğu durumlarda oluşur. Ancak \text{B} elementi 5\text{A} grubunda olup oktetini tamamlamak için -3 yük alır. Bu nedenle bu seçenek YANLIŞTIR.
Adım 5 — D Seçeneğinin Analizi (\text{A}_2\text{B}_3)
\text{A}_2\text{B}_3 formülü, \text{A}^{3+} ve \text{B}^{2-} (6\text{A} grubu) iyonları arasında oluşur. \text{B} elementi 5\text{A} grubunda olduğu için bu formül oluşamaz. Bu nedenle bu seçenek YANLIŞTIR.
Adım 6 — E Seçeneğinin Analizi (\text{A}_3\text{B})
\text{A}_3\text{B} formülü, \text{A}^{+1} ve \text{B}^{3-} iyonları arasında meydana gelir. \text{A} elementinin 3 değerlik elektronu bulunduğundan bu bileşik oluşamaz. Bu nedenle bu seçenek YANLIŞTIR.
Adım 7 — Seçenek Karşılaştırması
A. \text{AB} — \text{A}^{3+} ve \text{B}^{3-} iyonları 1:1 oranında birleşerek nötr ve kararlı \text{AB} bileşiğini oluşturur.
B. \text{AB}_2 — Yük dengesi sağlanmaz.
C. \text{AB}_3 — \text{B}'nin yükü -1 değil, -3’tür.
D. \text{A}_2\text{B}_3 — \text{B}'nin 6\text{A} grubunda olması gerekirdi.
E. \text{A}_3\text{B} — \text{A}'nın 1\text{A} grubunda olması gerekirdi.
Adım 8 — Son Doğrulama
\text{A} atomu 3 elektron vererek kararlı hâle geçerken, \text{B} atomu bu 3 elektronu alıp değerlik kabuğunu 8’e tamamlar. Her iki atom da oktet kuralına uyduğundan bileşiğin en sade formülü \text{AB}'dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A şıkkı (\text{AB})
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
İyonik veya kovalent bağlı bileşiklerin Lewis yapılarının gösterimiyle ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmemi ister misin?