Aşağıda verilen tabloda toplumlar tarih çağlarının ayrılmasında farklı olayları esas almıştır.
| | Türkiye | İtalya |
|1--- | 1— |$ 1— |
| İlk Çağ | Yazının İcadı | İlk Çağ | Yazının İcadı |
| Orta Çağ | Kavimler Göçü | Orta Çağ | Batı Roma’nın Yıkılışı |
| Yeni Çağ | İstanbul’un Fethi | Yeni Çağ | Rönesans |
| Yakın Çağ | Fransız İhtilali | Yakın Çağ | Fransız İhtilali |
Buna göre,
I. Tarih çağlarının ayrımında tarihçiler arasında görüş birliği yoktur.
II. Toplumlar kendi uygarlıklarını derinden etkileyen olayları çağ başlangıcı olarak kabul etmiştir.
III. Yazının icadı evrensel bir gelişmedir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I, II ve III
Deniz Öğretmen: Bir tarihsel olayın incelenmesi için öncelikle hangi unsurların bilinmesi gereklidir?
Deniz Öğretmen’in bu sorusuna aşağıdaki öğrencilerden hangisi doğru cevap vermiştir?
A) Berfu: Olayda rolü olan kişilerin
B) Arda: Olayın geçtiği yer ve zamanın
C) Eylül: Olayın kendisinden sonraki olaylara etkisinin
D) Melisa: Olayı aydınlatacak birinci el kaynakların
E) Sinan: Ekonomik faktörlerin
Soru 11: Tarih Çağlarının Dönemlendirilmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Öncül Analizi:
- I. Öncül (Tarih çağlarının ayrımında tarihçiler arasında görüş birliği yoktur): Tablo incelendiğinde Türkiye ve İtalya’da Orta Çağ ve Yeni Çağ başlangıçları için farklı tarihi olayların (Kavimler Göçü / Batı Roma’nın Yıkılışı; İstanbul’un Fethi / Rönesans) esas alındığı görülmektedir. Bu durum, çağların sınırları konusunda ortak bir mutabakat olmadığını gösterir. (Ulaşılabilir)
- II. Öncül (Toplumlar kendi uygarlıklarını derinden etkileyen olayları çağ başlangıcı olarak kabul etmiştir): Türkiye’nin Türk tarihini doğrudan etkileyen Kavimler Göçü ve İstanbul’un Fethi’ni, İtalya’nın ise kendi coğrafyasını ve medeniyetini şekillendiren Batı Roma’nın Yıkılışı ile Rönesans’ı esas alması bu yargıyı doğrudan doğrular. (Ulaşılabilir)
- III. Öncül (Yazının icadı evrensel bir gelişmedir): Tabloda her iki ülke de İlk Çağ’ın başlangıcı olarak istisnasız "Yazının İcadı"nı kabul etmiştir. Farklı toplumların aynı olayı milat sayması, bu olayın tüm insanlığı etkileyen evrensel bir nitelik taşıdığını gösterir. (Ulaşılabilir)
Sonuç ve Doğrulama:
Tablodaki veriler karşılaştırıldığında I, II ve III numaralı yargıların tamamına net bir şekilde ulaşılmaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — I, II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Soru 12: Tarih Biliminde Olayların İncelenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A) Berfu (Olayda rolü olan kişilerin): Kişiler önemli olsa da bir olayın tarihsel bağlamını kurmak için ilk temel şart değildir.
- B) Arda (Olayın geçtiği yer ve zamanın): Tarih biliminin en temel tanımı ve araştırma prensibi; geçmişteki olayların yer ve zaman belirtilerek incelenmesidir. Bir olayın dönemin şartlarına göre doğru değerlendirilebilmesi için öncelikle nerede ve ne zaman gerçekleştiğinin bilinmesi zorunludur. Dolayısıyla öncelikli unsurdur.
- C) Eylül (Olayın kendisinden sonraki olaylara etkisinin): Bu aşama araştırma ve analiz sürecinin sonucunda ortaya çıkar, ilk bilinmesi gereken temel veri değildir.
- D) Melisa (Olayı aydınlatacak birinci el kaynakların): Kaynaklar araştırma için gereklidir; fakat hangi kaynakların taranacağını belirlemek için dahi öncelikle olayın yeri ve zamanı bilinmelidir.
- E) Sinan (Ekonomik faktörlerin): Olayın sadece bir boyutunu açıklar, genel bir öncelik taşımaz.
Sonuç ve Doğrulama:
Tarihi bir olayı incelemenin ilk ve vazgeçilmez şartı olayın yaşandığı yer ve zamanı tespit etmektir. Doğru cevabı Arda vermiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Arda: Olayın geçtiği yer ve zamanın
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Tarih biliminin yöntemi ve kaynak türleri (birinci el ve ikinci el kaynaklar) ile ilgili pekiştirici bir soru çözmek ister misin?