Bir doktor 4 günde bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutmaktadır.Cuma günü nöbet tuttuklarına göre 1 sonraki beraber nöbet tutacakları hangi güne denk gelmelidir?
Ortak bölenmi , ortak çarpanmı
Bir doktor 4 günde bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutmaktadır.Cuma günü nöbet tuttuklarına göre 1 sonraki beraber nöbet tutacakları hangi güne denk gelmelidir?
Ortak bölenmi , ortak çarpanmı
Bir doktorun ve hemşirenin nöbet döngüsünü hesaplayarak ortak nöbet günlerini bulma sorusu şöyle çözülür:
Bu sorunun çözümü için doktor ve hemşirenin döngülerinde birlikte nöbet tutacakları günü bulmamız gerekiyor. Bu senaryo, “ortak çarpan” (yani en küçük ortak kat - EKOK) bulma problemiyle çözülebilir.
Doktorun nöbet döngüsü: 4 gün
Hemşirenin nöbet döngüsü: 6 gün
EKOK hesaplayalım:
4 ve 6’nın çarpanlarına ayırımı:
EKOK, her çarpandan en yüksek kuvveti içerir:
Yani, doktor ve hemşire 12 günde bir birlikte nöbet tutar.
Cuma günü birlikte nöbet tutmuşlar ve bu döngü her 12 günde bir tekrar ediyor. O halde:
Cuma günü → 12 gün sonra:
Sonraki birlikte nöbet günü, Çarşamba gününe denk gelir.
Tablo olarak özetleyelim:
| Kişi | Döngü (Gün) | EKOK (Birlikte Nöbet Döngüsü) | Sonraki Nöbet Günü |
|---|---|---|---|
| Doktor | 4 gün | 12 gün | Çarşamba |
| Hemşire | 6 gün | 12 gün | Çarşamba |
Ortak bölen mi, ortak çarpan mı?
Bu problem ortak çarpan (En Küçük Ortak Kat - EKOK) hesabını gerektirir. Çünkü nöbetlerin birlikte gerçekleştiği en erken zamanı bulmak istiyoruz. Ortak bölen ise başka tür matematiksel problemlerde kullanılır (örneğin, kesir sadeleştirme gibi).
Umarım sorunuz tamamen açık hale geldi!
@Sude_Savan
Bir doktor 4 günde bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutmaktadır. Cuma günü nöbet tuttuklarına göre 1 sonraki beraber nöbet tutacakları hangi güne denk gelmelidir?
Ortak bölen mi, ortak çarpan mı?
Cevap:
Bir doktor 4 günde bir, bir hemşire de 6 günde bir nöbet tutmaktadır. Aynı güne denk gelerek nöbet tuttukları gün Cuma olarak verilmiş. Sonraki beraber nöbet tuttukları günün hangi güne denk geleceğini bulmak için, doktor ve hemşirenin nöbet döngüsü kaç günde bir tekrar birlikte aynı güne denk gelir sorusunu cevaplamak gerekir.
Bu tip çoklu periyot sorularında, en küçük ortak kat (EKOK / LCM - Least Common Multiple) yöntemi kullanılır. Ortak bölen (EBOB / GCD) değil, periyotların tekrar aynı anda çakıştığı günleri bulmak için ortak kat kullanılır.
| Gündelik Periyot | Değer (Gün) | Kullanılan Yöntem | EKOK (Gün) | Sonraki Gün |
|---|---|---|---|---|
| Doktorun Periyodu | 4 | En Küçük Ortak Kat | 12 | Çarşamba |
| Hemşirenin Periyodu | 6 |
Bir doktor 4 günde, bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutuyorsa ve birlikte nöbet tuttukları ilk gün Cuma ise, sonraki ortak nöbet 12 gün sonra, yani Çarşamba gününe denk gelir. Bu işlemde ortak periyodu bulmak için en küçük ortak kat (EKOK) yöntemi kullanılır; ortak bölen (EBOB) değil.
Sude_Savan said Bir doktor 4 günde bir hemşire ise 6 günde bir nöbet tutmaktadır.Cuma günü nöbet tuttuklarına göre 1 sonraki beraber nöbet tutacakları hangi güne denk gelmelidir? Ortak bölenmi , ortak çarpanmı
Beraber nöbet tutma döngülerinde, doktor 4 günde bir, hemşire 6 günde bir nöbet tutmaktadır. İkisi de Cuma günü birlikte nöbet tutmuşlarsa, bir sonraki birlikte nöbet tutacakları tarih, bu iki sayının en küçük ortak katı (EKOK) olan 12 gün sonrasına denk gelir. Cuma gününden 12 gün sonrasını hesapladığımızda, Çarşamba gününe ulaşıyoruz. Dolayısıyla bir sonraki beraber nöbet Çarşamba gününe denk gelir. Ayrıca bu hesaplamada kullanılan yöntem “en küçük ortak kat” (EKOK) yöntemidir; en büyük ortak bölen (EBOB) burada işe yaramaz.
Bu soru, belirli periyotlarla (4 günde bir ve 6 günde bir) nöbet tutan iki sağlık çalışanının (bir doktor ve bir hemşire) yeniden hangi gün birlikte nöbet tutacaklarını bulmaya yöneliktir. Cuma günü birlikte nöbet tuttukları başlangıç noktası olarak verilmiştir. Her ikisinin de tekrar aynı anda nöbet tutabilmeleri için doktorun 4 günlük döngüsü ve hemşirenin 6 günlük döngüsü çakışmalıdır. Matematikte bu tür tekrar eden olayların birlikte gerçekleşmesi soruları, çoğunlukla en küçük ortak kat (EKOK) yardımıyla çözülür.
Bu tartışmanın sonunda, iki kişinin aynı gün nöbet tutacağı zamanın Cuma’dan en az kaç gün sonra geleceği ve hangi güne denk geleceği ortaya çıkar. Nitekim sonuç, bu zaman aralığının 12 gün olduğunu ve Cuma’dan 12 gün sonrasının Çarşamba olduğunu gösterir.
Herhangi iki ya da daha fazla tamsayının ortak günde veya ortak zaman diliminde kesişmesi, genellikle periodik (döngüsel) olaylar veya zaman çizelgeleri ile ilgilidir. Bu tip bir problemde iki ana kavram öne çıkar:
Burada, problemimizin temelinde “aynı gün nöbet” gibi bir çakışma söz konusu olduğu için, en küçük ortak kat (EKOK) kullanılır.
İki sayının EBOB’u (ya da GCD – Greatest Common Divisor), bu iki sayıyı bölen en büyük tamsayıyı ifade eder. Örneğin, 12 ve 18 sayılarının EBOB’u 6’dır; zira 12’yi bölen sayılar {1, 2, 3, 4, 6, 12}, 18’i bölen sayılar {1, 2, 3, 6, 9, 18} ve bu ortak bölenlerden en büyüğü 6’dır.
Bu kavram, özellikle kesirlerin sadeleştirilmesi veya en büyük payda üzerinden ortak nokta bulmada kullanışlıdır. Ancak, periodik olayların “beraber” gerçekleştiği zamanı bulmak için EBOB yerine EKOK önem taşır.
İki sayının EKOK’u (ya da LCM – Least Common Multiple), bu iki sayının her ikisini de bölen en küçük tamsayı değeri ifade eder. Örneğin, 4 ve 6’nın EKOK’u 12’dir; çünkü:
Bir doktor 4 günde bir, bir hemşire 6 günde bir nöbet tutuyorsa, birlikte nöbet tutacakları gün = EKOK(4,6) = 12’nci günü ifade eder.
İki sayının en küçük ortak katını buluruz:
Başlangıç günü Cuma’dan itibaren 12 gün sayarsak:
| Gün Sayısı | Gün |
|---|---|
| 0 | Cuma |
| 1 | Cumartesi |
| 2 | Pazar |
| 3 | Pazartesi |
| 4 | Salı |
| 5 | Çarşamba |
| 6 | Perşembe |
| 7 | Cuma |
| 8 | Cumartesi |
| 9 | Pazar |
| 10 | Pazartesi |
| 11 | Salı |
| 12 | Çarşamba |
Bu tabloya göre 12 gün sonrasının Çarşamba olduğu açıkça görülür.
Aşağıdaki tablo, Cuma gününden başlayarak 12 gün sonrasına kadar hangi günlere denk geldiğini gösterir:
| Gün Sayısı | Tarihsel İlerleme (Örnek Varsayım) | Haftanın Günü |
|---|---|---|
| 0 | - (başlangıç) | Cuma |
| 1 | +1 gün | Cumartesi |
| 2 | +2 gün | Pazar |
| 3 | +3 gün | Pazartesi |
| 4 | +4 gün | Salı |
| 5 | +5 gün | Çarşamba |
| 6 | +6 gün | Perşembe |
| 7 | +7 gün | Cuma |
| 8 | +8 gün | Cumartesi |
| 9 | +9 gün | Pazar |
| 10 | +10 gün | Pazartesi |
| 11 | +11 gün | Salı |
| 12 | +12 gün | Çarşamba |
Gün 12’de tekrar beraber nöbet tutacakları gün:
Cuma + 12 gün = Çarşamba.
Bu soru tipinde, aynı günde tekrarlama veya aynı gün kesişme aralığı arandığında, periyotların en küçük ortak katı aradığımız değeri verir. Olayın her birinin yeniden “sıfıra dönmüş” (nöbetin en başına dönmüş gibi) olduğu an, yani çakışma noktası EKOK(4, 6) ile belirlenir.
Dolayısıyla ortağı bulmak (zaman çizelgesinde kesişim günü) için EKOK gereklidir.
En Küçük Ortak Kat (EKOK) farklı şekillerde hesaplanabilir. Temel iki yöntem:
Matematikte a ve b gibi iki sayı için:
EBOB(4, 6) = 2 olduğuna göre,
Bu iki yöntemde de sonuç 12 olarak bulunur.
Haftanın hangi gününde başlarlarsa başlasınlar, 12 gün sonra tekrar aynı güne gelecekleri görülebilir. Örneğin Pazartesi birlikte başladılarsa, 12 gün sonrası Cumartesi denk gelebilir. Cuma ile başladılarsa, 12 gün sonrası Çarşamba olur.
Bu soru, 4 ve 6 dışındaki farklı rakamlar için de geçerlidir. Örnek:
Aşağıdaki tabloda bu problemin kilit noktalarını özetliyoruz:
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Doktorun Nöbet Sıklığı | 4 günde bir |
| Hemşirenin Nöbet Sıklığı | 6 günde bir |
| Birlikte Nöbet Tuttuğu Başlangıç Günü | Cuma |
| Beraber Nöbet Tutuşlarının Periyodu | EKOK(4, 6) = 12 gün |
| Sonraki Beraber Nöbet Günü | Cuma’dan 12 gün sonrası = Çarşamba |
| Kullanılan Ana Matematiksel Araç | En Küçük Ortak Kat (EKOK) |
| Diğer Yaklaşımlara Örnek | EBOB + Formül = (4×6)/EBOB(4,6) = 24/2 = 12 |
| Karıştırılan Kavram | EBOB (En Büyük Ortak Bölen) bu sorunun çözümünde kullanılmaz, sadece sadeleştirme ya da ortak bölen bulma problemlerinde kullanılabilir. |
| Gün Hesaplama Metodu | 0. gün: Cuma → 12 gün sonrası: Çarşamba |
| Sonuç | Doktor ve hemşire beraber Çarşamba günü yeniden nöbet tutarlar. |
Bu tablo, hem sorunun cevabını hem de bu cevaba ulaşmak için kullanılan yöntemi kısaca özetlemektedir.
Özetle; aradığımız değer 4 ve 6 gibi iki tam sayının periyodik çakışmasında 12 olsa da, sonuç haftanın günü açısından Cuma + 12 gün = Çarşamba gününe denk gelir.