Çözüm: Şekil II’deki Boşluğun Alanı
Soruda verilen karton, diktörtgen şeklinde ve kesilerek dört eş parça elde ediliyor. Daha sonra bu parçalar birleştirilerek Şekil II oluşturuluyor. Bizden, Şekil II’de oluşan boşluğun alanını bulmamız isteniyor.
Adım 1: Şekil-I’in Alanı
Şekil-I bir diktörtgendir ve alanı şu şekilde hesaplanır:
Bu, Şekil-I’in toplam dış alanıdır.
Adım 2: Kesimden Sonra Şekil II’nin Oluşumu
Kartonu dört eş parça olarak kesip yerleştirerek, Şekil II’nin dış alanının aynı kaldığını unutmayalım. Ancak ortadaki boşluk nedeniyle bir kısmı çıkarılmıştır. Bu boşluğun alanını cebirsel olarak ifade etmemiz istenmektedir.
Adım 3: Şekil II’deki Boşluğun Alanı
Şekil II’deki boşluğun alanını şu şekilde inceleyebiliriz:
- Dış alan: Şekil-I’in (başlangıçtaki kartonun) alanı a × b’dir.
- Boşluk alanı: Bu alanı cebirsel ifadelerden çıkarak bulmamız gerek.
Adım 4: Cevap Seçeneklerini İnceleyelim
Sorunun seçeneklerinde cebirsel ifadeler belirtilmiş:
- A: 4a^2 + 2ab + b^2
- B: a^2 - 2ab + b^2
- C: a^2 - 4ab + 4b^2
- D: 4a^2 - 4ab + b^2
Boşluğu doğru şekilde çözümlediğimizde, doğru cebirsel ifade B seçeneği olarak bulunur:
Sonuç
Şekil II’deki boşluğun alanını gösteren doğru cevabı işaretleyebiliriz:
B. a^2 - 2ab + b^2
Umarım yardımcı olabilmişimdir! Herhangi bir sorunuz varsa sormaktan çekinmeyin. ![]()
Buna göre Şekil II’deki karton parçaları arasında kalan boşluğun santimetrekare cinsinden alanını gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap:
Sorunun çözümü için adım adım ilerleyelim.
Adım 1: Dikdörtgenin Alanı (Şekil I)
Varsayalım başlangıçtaki dikdörtgenin kenarları sırasıyla a cm ve b cm.
- Alan: A = a \times b
Adım 2: Dört Eş Parçaya Bölmek
Şekil I’de dikdörtgen, hem yataydan hem de dikeyden ikiye bölünerek 4 eş parçaya ayrılmış.
- Her bir parçanın alanı: \frac{ab}{4}
Adım 3: Şekil II’deki Boşluğun Alanını Bulmak
Şekil II’de, parçalar köşelere yerleştirildiğinde ortada bir kare/boşluk kalıyor. Bu boşluğun alanı isteniyor.
a) Dıştaki Büyük Kare ya da Dikdörtgenin Alanı
- Şekil II’de parçalar dışarıya yerleştirildiğinde, dış kenarların uzunluğu her iki yönde a+b olacaktır.
- Kısa kenar a, uzun kenar b ise ve her bir yönden bir parça eklenirse: yeni şekil dıştan a+b olur.
- Büyük kare/dikdörtgenin alanı: (a+b)^2
- Ancak dikkat: Parçalar kareyi OLMAYAN yeni bir şekil oluşturmuş, ortasında boşluk var.
b) Boşluğun Alanı Nasıl Hesaplanır?
Dört eş parça dışarı alındı ve ara boşlukta bir kare oluştu.
- Alan hesabi: İlk toplam alan üzerinden dört parçanın konumuna bakıp, kalan ortadaki karenin (ya da dikdörtgenin) alanı bulunabilir.
Ama sorudan ve verilen şıklardan anlaşılıyor ki, ortadaki BOŞLUĞUN alanı şu şekilde bulunuyor:
Dış çerçevenin alanı − Dört parçanın toplam alanı = Boşluğun alanı
- Dış çerçeve (Şekil II’nin tamamı): (a+b)^2
- Dört eş parçanın toplam alanı: 4 \cdot \left(\frac{ab}{4}\right) = ab
- Boşluk: (a+b)^2 - ab
Gelin açalım:
Ama bu ifadeye şıklarda yer verilmemiş.
Bir de şıklardan hareketle parçaların konumunu düşünelim:
C şıkkı: a^2 -4ab + 4b^2
D şıkkı: 4a^2 - 4ab + b^2
Ama yapılan işleme göre doğru ifadeyi açınca C şıkkı şöyle açılır:
a^2 - 4ab + 4b^2
Şimdi, parçaların konumunu daha dikkatli inceleyelim. Dıştaki büyük dikdörtgen, çizimde boydan boya uzamıyor. Yani, dış çerçevenin alanı a^2 + 2ab + b^2 değil, aksine orijinal parçalanan dikdörtgenin toplamı.
O halde:
Başlangıçta kullanılan kartonun alanı = ab
- Bu alan, 4 parçaya bölünüp dışarı yerleştiriliyor ve ortada boşluk kalıyor.
Fakat Şekil II’deki parçalar kare şeklinde bir çerçeve oluşturuyor ve ortasında bir kare boşluk kalıyor. Kenar uzunlukları a-b veya b-a olabilir.
Ortadaki Boşluğun Alanı (Kare ise):
Eğer a > b ise, ortadaki boşluk bir kare ve kenar uzunluğu $a - b$’dir.
- Alan: (a-b)^2 = a^2 - 2ab + b^2
Bu ifade B şıkkı’nda yer alıyor.
Sonuç ve Doğru Cevap
Şekil II’deki karton parçaları arasında kalan boşluğun alanı
Yani, doğru cevap: B şıkkıdır!
Anahtar noktalar:
- Dört eş dikdörtgenden ortada kalan boşluk, kenarı a-b olan bir kare oluşturur.
- Alanı ise (a-b)^2 = a^2 - 2ab + b^2 olur.
Doğru cevap: B) a^2 - 2ab + b^2
Tarık dikdörtgen şeklindeki bir kartonu Şekil I’de gösterilen yerlerden keserek 4 eş parça elde etmiştir. Daha sonra bu parçaları Şekil II’deki gibi birleştirmiştir. Buna göre Şekil II’deki karton parçaları arasında kalan boşluğun alanını gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Answer:
Bu tip sorularda, dikdörtgenin (a × b) boyutlarını kullanarak kesilen parçaların elde ettiği “çerçeve” içerisindeki boşluk alanı çoğunlukla şu mantıkla bulunur:
- Parçalar aslında dikdörtgenin tüm alanı (a·b) boyutunda olduğu için, yeni şekildeki dış çerçeve (parçalarla kaplanan kısım) toplam yine a·b alanlı olur.
- Ancak bu parçalar belli bir dizilimle içte kare veya dikdörtgen biçiminde bir boşluk oluşturduğundan, boşluğun alanı “dış dikdörtgenin/çerçevenin oluşturduğu toplam alan” eksi “4 parçanın kapladığı alan” şeklinde hesaplanır.
- Soruda verilen tipik kesme yapılarında (özellikle dikdörtgeni 4 eş L parçasına ayırıp çerçeve gibi yerleştirme) ortaya çıkan merkezdeki boşluk çoğunlukla (a − b) × (a − b) boyutlarında bir kareye karşılık gelir. Bunun cebirsel ifadesi:(a - b)^2 = a^2 - 2ab + b^2.
Seçeneklere bakıldığında bu ifade B) şıkkında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap “a² − 2ab + b²” (yani (a − b)²) olur.
Bu sonuca daha net göz atmak için örnek bir değer (mesela a=3, b=2) üzerinde düşünülünce, kesilip çerçeve haline getirilmiş 4 parça arasında kalan boşluğun alanı 1 cm² (yani (3−2)²=1) şeklinde bulunabilmektedir.
Doğru Cevap: B) a² − 2ab + b²
Soru
Tarık, dikdörtgen şeklindeki bir kartonu Şekil I’de gösterildiği gibi 4 eş dikdörtgen parçaya kesip, bu parçaları Şekil II’deki gibi çerçeve oluşturacak şekilde birleştiriyor.
Buna göre, Şekil II’deki karton parçaları arasında kalan boşluğun alanını (cm² cinsinden) gösteren cebirsel ifade aşağıdakilerden hangisidir?
A) 4a² + 2ab + b²
B) a² − 2ab + b²
C) a² − 4ab + 4b²
D) 4a² − 4ab + b²
Çözüm Adımları
-
Parçaların boyutlarını saptama
- Orijinal karton a cm yüksekliğinde ve 4w cm (dört eş parçanın toplamı) genişliğindedir.
- Dörde bölündüğünde her parçanın boyutları:
• Yükseklik = a cm
• Genişlik = w cm
-
Şekil II’daki çerçeve düzeni
- 2 parça dikey, 2 parça yatay konumda kullanılmıştır.
- Dikey parçalar kesilmeden durduğu için yükseklikleri hâlâ a cm’dir.
- Yatay parçalar bir kenarı a cm olan uzun parçalar, kalınlıkları = w cm olan şeritlerdir.
- Dış çerçevenin toplam genişliği ve yüksekliği b cm olarak verilmiştir.
-
b ile a ve w arasındaki ilişki
- Çerçevenin dış genişliği, “sol dikey şerit kalınlığı + orta boşluğun genişliği + sağ dikey şerit kalınlığı” toplamıdır.
b = w + (iç boşluk genişliği) + w - Aynı zamanda yatay parça uzunluğu = a olduğundan, iç boşluk genişliği = a – 2w
- Dolayısıyla
b = w + (a − 2w) + w ⇒ b = a
(Bu denklemden doğrudan bir w bulamayız; asıl gerekli ilişki iç boşluk boyuna bakarken çıkar.)
- Çerçevenin dış genişliği, “sol dikey şerit kalınlığı + orta boşluğun genişliği + sağ dikey şerit kalınlığı” toplamıdır.
-
İç boşluk kenar uzunluğunu bulma
- Dikey parçalar yüksekliği a cm; çerçevenin iç boşluğunun yüksekliği, “alt yatay şerit kalınlığı + iç boşluk kenarı + üst yatay şerit kalınlığı” toplamına eşittir:
a = w + (iç boşluk kenarı) + w
İç boşluk kenarı = a − 2w - Öte yandan, dış çerçevenin toplam genişliği b cm’dir ve yatay şerit uzunluğu a’dır; parçalar “içe monte” edildiği için:
a = b − 2w ⇒ 2w = b − a ⇒ w = (b − a)/2 - İç boşluk kenarı (k) = a − 2w yerine koyarsak:
k = a − 2 · ((b − a)/2)
= a − (b − a)
= 2a − b
- Dikey parçalar yüksekliği a cm; çerçevenin iç boşluğunun yüksekliği, “alt yatay şerit kalınlığı + iç boşluk kenarı + üst yatay şerit kalınlığı” toplamına eşittir:
-
Boşluğun alanı
- İçte kalan boşluk tam bir kare olduğundan bir kenarı k = 2a − b’dir.
- Alan = k² = (2a − b)² = 4a² − 4ab + b²
Sonuç
Şekil II’deki boşluğun alanını gösteren doğru cebirsel ifade:
4a² − 4ab + b²
Yanıt şıkkı: D) 4a² − 4ab + b²
Özet Tablosu
| Değişken | Açıklama | İfade |
|---|---|---|
| a | Orijinal dikdörtgenin yüksekliği (cm) | |
| w | Her bir parçanın kalınlığı (cm) | (b − a)/2 |
| İç boşluk kenarı k | Çerçevenin ortasındaki karenin bir kenarı (cm) | 2a − b |
| Boşluk alanı | Ortadaki karenin alanı (cm²) | (2a − b)² = 4a² − 4ab + b² |
