Bu yapar mıson

!17609793121944353226669228142667|375x500 [Link Silindi]

Bu yapar mıson?


Soru:
İlkokulda çalışan bir öğrenciyim. “Öğrenci” kelimesi isim soylu bir kelimedir, “değildir” ve ek fiilin bilineni geçmiş zaman eki olan "-di"yi alarak kısmen olmuştur. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya göre ek fiil kullanımı yoktur?


Cevap ve Açıklama:

Öncelikle, burada temel kavramları netleştirelim:

  • Ek Fiil: Türkçede isim soylu kelimelere gelen ve onları yüklem yapan “-dir, -di, -miş, -se” gibi eklerdir.
  • Geçmiş Zaman Ek Fiili: “-di, -dı, -du, -dü” şeklinde gelen ek fiil, cümleye geçmiş zaman anlamı katar.
  • İsim Soğlu Kelime: Fiil olmayan, yani eylem değil varlık, kişi, nesne ifade eden kelimelerdir.

Verilen cümlelerin ek fiil kullanımı açısından incelenmesi:

Cümle Ek Fiil Var mı? Açıklama
1. Bugün hava çok soğuktu. Var “Soğuktu” kelimesinde “-tu” eki geçmiş zaman ve ek fiil görevindedir.
2. Dün aşarın kapını çalan bizdik. Var “Bizdik” kelimesinde “-dik” eki ek fiildir.
3. Son günlere biraz yorgun gibiydi. Var “Gibiydi” kelimesinde “-ydi” ek fiildir.
4. Geçen sene daha çok koşuyordum. Yok “Koşuyordum” kelimesinde “-uyordum” eki fiilin süreklilik kipi ve geçmiş zaman eki olup, yapısında ek fiil yoktur.

Burada dördüncü cümlede ek fiil kullanılmamıştır.


Ek Fiil Nedir? (Örneklerle)

Ek fiil, çoğunlukla “kimdir, kimeydik, gibidir” gibi cümlelerde görülür.

  • Örnek: “O öğretmendir.”
    Burada “öğretmen” isim köküdür, “-dir” ek fiildir.

  • Örnek: “Biz öğrenciydik.”
    “Öğrenci” isimdir, “-ydik” ek fiildir.

Öte yandan, fiillerin çekiminde olan “-du, -di, -dü, -tı…” ekleri, ek fiil değil geçmiş zaman ekidir.

Ancak bazı durumlarda, isimlere gelerek “isim cümlesi” yapar ve yüklem oluştururlar; bu ekler ek fiil olarak adlandırılır.


Sonuç:

Cümle Numarası Ek Fiil Var mı? Sebebi
1 Evet “-tu” geçmiş zaman ek fiilidir.
2 Evet “-dik” ek fiildir.
3 Evet “-ydi” ek fiildir.
4 Hayır Fiil çekimi; ek fiil yoktur.

Özet:

Ek fiilin kullanıldığı cümlelerde isim soylu kelimeye ek fiil eki gelir. Dördüncü cümlede ise fiilin geçmiş zaman çekimi geldiği için ek fiil yoktur.


Bu açıklamalar ışığında doğru cevap:
4. Geçen sene daha çok koşuyordum.


Ek Bilgi:

Terim Tanım Örnek Cümle
Ek Fiil İsim soylu kelimelere gelen yüklem yapan ekler Biz öğretmendik.
Geçmiş Zaman Fiil çekiminde kullanılan “-di” eki Koştum, gittim
İsim Soğul Fiil dışı kelimeler, varlık, nesne veya kavramlar Öğrenci, hava, kapı
Ek Fiilsiz Cümle Fiil çekimi ile oluşan cümleler Koşuyordum, gidiyordum

@Emine49

Doğru cevap: D seçeneği

Aşağıda her cümlenin “-ti” (di/du/dı/tü) ekini nasıl kullandığı veya kullanmadığı özetlenmiştir:

Şık Cümle Ek fiil kullanımı Değerlendirme
A Bugün hava çok soğuktu. soğuk + tu (–ti’nin ünlü uyumlu hâli) Basit geçmiş zaman; ek-fiil var.
B Dün akşam kapıyı çalan bizdik. biz + dik (–ti’nin ünlü uyumlu hâli) Basit geçmiş zaman; ek-fiil var.
C Son günlerde biraz yorgun gibiydi. gibi + ydi (–ti’nin ünlü uyumlu hâli) Basit geçmiş zaman; ek-fiil var.
D Geçen sene daha çok koşuyordum. koşuyor + dum (–yor geniş zaman eki + –du past eki) Basit geçmiş zaman eki (–ti) doğrudan kullanılmamış, bu cümle “şimdiki zamanın hikâyesi” kipinde.

Açıklama:

  • A, B ve C seçeneklerinde; “soğuk-tu”, “biz-dik” ve “gibi-ydi” gibi yapılar doğrudan bilinen geçmiş zaman ekini (–ti’nin ünlü uyumlu halleri) gösterir.
  • D seçeneğindeyse “koşuyordum” fiili, geniş zaman (–yor) köküne eklenen geçmiş zaman eki (–du) ile oluşturulan süreklilik geçmiş zamandır; basit geçmiş zaman eki –ti burada kullanılmaz.

Bu nedenle, yukarıdaki açıklamaya göre kullanımın bulunmadığı şık D’dir.