- Sinifiçi uygutanalanda en yayygn kuftanitan tkter
den biridir. Bu tekniik, öğrencilere dügonme ve konus
ma aliskanliklarinı kazandirma bakımndan oluca
önemlidir ve her dersin öğretiminde kuffantir, Korv
hakkıinda önceden hazirlanmiş olan sorufarn 6oren
clere väneltilmesi (Karaağaçlı, 2005) olarak da tanım
lanan yöntemde soruları öğretmen sorabilecedi gibi
5ğrencilerin öğretmene ya da öğrencilerin birbirlerine
soru sormalarina olanak sağlanmalıdır. Bu yöntemle
öğrenci düşünmeye özendirilir, güdülenir. Etkili konuS-
ma alişkanlığı kazanir. Konuşma becerisi gelistirilir.
Özellikleri verilen öğretim yöntemi aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) ÖrAek olay
B) Antatim
C) Sokrat metodu
D) Tartaçma
E) Sokratik tartişma
Özellikleri Verilen Öğretim Yönteminin Belirlenmesi
Soruda, öğrencilere düşünme ve konuşma alışkanlığı kazandıran, önceden hazırlanmış soruların yönetilmesine dayalı ve hem öğretmen hem de öğrencilerin aktif soru sorduğu bir öğretim tekniği sorulmaktadır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A: Örnek Olay
Örnek olay yöntemi, gerçek ya da hayali bir problemin sınıf ortamında analiz edilerek çözüm yolları üretilmesini hedefler. Metinde bir “olay” veya “problem durumu” analizi vurgulanmadığı için bu seçenek elenir.
Adım 2 — Seçenek B: Anlatım
Anlatım yöntemi (takrir), öğretmenin bilgiyi öğrencilere aktardığı öğretmen merkezli bir yöntemdir. Metinde öğrencilerin birbirine soru sormasından ve aktif katılımından bahsedildiği için bu seçenek yanlıştır.
Adım 3 — Seçenek C: Sokrat Metodu
Sokrat metodu, genellikle bireyin bildiği varsayılan bilgilerin hatırlatılmasına dayalıdır (ironi ve doğurtmaca evreleri). Metindeki tanım daha geniş bir etkileşimi kapsadığı için temel kavramla tam örtüşmez.
Adım 4 — Seçenek D: Tartışma
Tartışma yöntemi, bir konu üzerinde farklı fikirlerin karşılıklı olarak paylaşılmasıdır. Metinde özellikle “önceden hazırlanmış soruların yöneltilmesi” ve “her dersin öğretiminde kullanılması” vurgusu yapılmaktadır. Tartışma yöntemi, soru-cevap tekniğini de kapsayan ancak daha geniş bir yapıya sahip olan temel yöntemdir.
Adım 5 — Seçenek E: Sokratik Tartışma
Sokratik tartışma, öğrencinin bilgilerini sorgulayarak yanlışlarını görmesini sağlar. Ancak metinde verilen tanım (önceden hazırlanan soruların yöneltilmesi), literatürde genellikle “Soru-Cevap” tekniği olarak geçer. Seçenekler arasında en kapsayıcı olan ve bu süreci niteleyen “Tartışma” çatısı altındaki tekniklerdir. Karaağaçlı (2005) atfı, genellikle etkileşimi ve soru-cevap tabanlı tartışma süreçlerini vurgular.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Örnek Olay — Problem analizi içermediği için yanlıştır.
B. Anlatım — Tek taraflı aktarım olduğu için yanlıştır.
C. Sokrat metodu — Daha özel bir sorgulama tekniğidir.
D. Tartışma — Metindeki “etkili konuşma alışkanlığı kazanma” ve “karşılıklı soru sorma” özellikleri bu yöntemin temel sonuçlarıdır.
E. Sokratik tartışma — İroni ve doğurtmaca evreleri metinde belirtilmemiştir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Metin, sınıf içinde en yaygın kullanılan tekniklerden biri olan ve öğrencilerin düşünme/konuşma becerilerini geliştiren yapıyı tarif etmektedir. Karaağaçlı’nın tanımı doğrudan Soru-Cevap tekniğine işaret eder. Soru-Cevap tekniği, geniş anlamda Tartışma yönteminin en temel ve her derste uygulanabilen biçimidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Tartışma
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Soru-Cevap Tekniği
- Tanım: Önceden hazırlanan soruların öğrencilere yöneltilerek konunun işlenmesidir.
- Bu problemde: Metindeki tanım doğrudan bu tekniği anlatmakta, bu da geniş anlamda tartışma yönteminin bir parçasıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Sokratik Tartışma ile Karıştırmak
- Yanlış: Her soru sorma işlemini Sokratik tartışma sanmak.
- Doğru: Sokratik tartışma için öğrencinin bildiklerinden şüphe etmesi (ironi) ve yeni bilginin ortaya çıkarılması (doğurtmaca) şarttır.
- Neden yanlış: Metinde sadece genel bir soru sorma ve etkileşim sürecinden bahsedilmiştir.
Bu tür soruların çözümünde, tanımda yer alan “her dersin öğretiminde kullanılır” ifadesi anahtar noktadır; çünkü tartışma ve onun alt tekniği olan soru-cevap, her disipline uygulanabilen en esnek yöntemdir.
Sokratik Tartışma ile Sokrat Metodu arasındaki farkları daha detaylı incelememi ister misin?
sokratik tartışma nedie
Sokratik Tartışma Nedir?
Sokratik tartışma, bireyin zihninde var olan ancak farkında olmadığı bilgileri, ustaca sorulan sorularla gün yüzüne çıkarmayı amaçlayan, eleştirel düşünme temelli bir öğretim tekniğidir. Bu teknik, adını Yunan filozof Sokrates’ten alır ve temelinde “bilgi öğretilmez, hatırlatılır” düşüncesi yatar.
Sokratik Tartışmanın İki Temel Aşaması
Sokratik tartışma süreci, birbirini takip eden iki ana evreden oluşur:
- İroni (Alay) Evresi: Öğretmen, öğrencinin doğru olduğunu sandığı bilgileri sorgulayan sorular sorar. Bu aşamanın amacı, öğrencinin sahip olduğu yanlış bilgilerin farkına varmasını ve “bilmiyorum” noktasına gelmesini sağlamaktır.
- Maieutik (Doğurtmaca) Evresi: Bu aşamada, öğrencinin zihninde gizli olan gerçek bilgiler, ipucu niteliğindeki sorularla açığa çıkarılır. Öğretmen yeni bir bilgi vermez; sadece doğru sorularla öğrencinin bilgiyi bulmasını sağlar.
Sokratik Tartışma ve Sokrat Metodu Karşılaştırması
Bu iki kavram sıklıkla karıştırılsa da aralarında önemli bir fark vardır:
| Özellik | Sokrat Metodu | Sokratik Tartışma |
|---|---|---|
| Hedef Kitle | Genellikle bireyseldir. | Sınıf ortamında, grup halindedir. |
| Süreç | Bilinen bilgilerin hatırlatılmasıdır. | Üst düzey bir metin/konu analizi yapılır. |
| Ön Hazırlık | Hazırlık gerekmez (zihindeki bilgiye odaklanır). | Ortak bir metin veya materyal üzerinden yapılır. |
| Temel Amaç | Doğurtmacadır. | Eleştirel düşünme ve sorgulama alışkanlığıdır. |
Sokratik Tartışmanın Öne Çıkan Özellikleri
- Öğrenci Merkezlidir: Öğretmen sadece bir kolaylaştırıcı ve “soru soran” kişidir.
- Üst Düzey Düşünme: Öğrencinin analiz, sentez ve değerlendirme basamaklarında düşünmesini sağlar.
- Bilişsel Çelişki: Öğrenciyi ikileme düşürerek merak uyandırır ve öğrenme güdüsünü artırır.
Pro Tip: Sokratik tartışmada öğretmen asla cevabı söylemez. Eğer öğrenci yanlış bir cevap verirse, o cevabın yanlışlığını kanıtlayacak yeni bir soru yöneltilir.
Sık Yapılan Hatalar
Soru-Cevap Tekniği ile Karıştırmak
- Yanlış: Öğretmenin dersi pekiştirmek için sorduğu her soru Sokratik tartışmadır.
- Doğru: Soru-cevap tekniği bilgi düzeyindedir; Sokratik tartışma ise öğrenciyi zihinsel olarak köşeye sıkıştıran ve derinlemesine sorgulatan bir süreçtir.
Özet Tablo
| Kavram | Detaylar |
|---|---|
| Kurucu | Sokrates |
| Temel Felsefe | Bilginin doğurtulması |
| Evreler | İroni ve Doğurtmaca |
| Kullanım Alanı | Üst düzey düşünme becerileri kazandırma |
Sokratik tartışmanın ÖABT sınavlarında en çok karıştırıldığı “Sokrat Metodu” ile arasındaki ince çizgileri içeren bir örnek olay analizi yapmamı ister misin?