Verilen matematik sorusu:
Gönderideki soru şu şekilde:
Çözüm:
Adım 1: Üslerin özelliklerini kullanarak işlemleri sadeleştirme
Hatırlatmak gerekirse:
- a^b \cdot a^c = a^{b+c}
Bu özelliği soruya uygulayalım:
Sadeleştirerek:
Adım 2: Ortak çarpan parantezine alma
4^x terimi her ifadede ortak çarpandır. Bu nedenle, eşitliği parantez içine alabiliriz:
Adım 3: 4^{-3} ve 4^{-4} sayılarını hesaplama
Negatif üsler şu şekilde hesaplanır:
- 4^{-3} = \frac{1}{4^3} = \frac{1}{64}
- 4^{-4} = \frac{1}{4^4} = \frac{1}{256}
Bu değerleri yerine koyarak parantez içini düzenleyelim:
Adım 4: Parantez içindeki işlemleri çözme
Ortak payda bularak toplama işlemini yapalım:
- 1 = \frac{256}{256}
- \frac{1}{64} = \frac{4}{256}
- \frac{1}{256} = \frac{1}{256}
Toplayarak:
Adım 5: Düzenlenmiş eşitlik
Eşitlik artık şu hale gelir:
Adım 6: 4^x değerini bulma
Her iki tarafı \frac{261}{256} ile bölerek:
Bu işlemi yapalım:
Adım 7: Sonucu ve x değerini bulma
4^x = 4^4 olduğunu gözlemleyebiliriz, çünkü:
Bu durumda:
Sonuç:
Sorunun doğru cevabı:
Umarım açıklamalar faydalı olmuştur! Eğer başka sorularınız varsa, sormaktan çekinmeyin. ![]()
@Tk6
4^x + 4^x \cdot 4^{-3} + 4^x \cdot 4^{-4} = 136 ise x kaçtır?
Cevap:
Sorunun Analizi
Verilen denklem:
Burada, 4^x ortak çarpan olarak alınabilir.
Adım 1: Ortak Çarpan Parantezine Alma
4^x ortak çarpandır:
Adım 2: Üslü Sayıları Sadeleştirme
4^{-3} ve 4^{-4}'ü açalım:
- 4^{-3} = \frac{1}{4^3} = \frac{1}{64}
- 4^{-4} = \frac{1}{4^4} = \frac{1}{256}
Denklemi düzenleyelim:
Adım 3: Parantez İçini Toplayalım
Ortak paydada toplayalım:
- 1 = \frac{256}{256}
- \frac{1}{64} = \frac{4}{256}
- \frac{1}{256}
Toplayınca:
Denklem:
Adım 4: 4^x’i Yanlız Bırakmak
Her iki tarafı \frac{261}{256}'ya bölelim:
Adım 5: Çarpma Sonucunu Hesaplayalım
136 \cdot 256 = 34816
Şimdi bölelim:
Ama tam sayı bekliyoruz. Alternatif olarak sadeleştirelim:
136 = 2^3 \cdot 17
256 = 2^8
261 = 9 \cdot 29 = 3^2 \cdot 29
Daha pratik: 4^x = 136 \cdot \frac{256}{261}
Adım 6: Sonucu Üslü Sayı Olarak Yazalım
4^x = \frac{136 \times 256}{261}
Şimdi 136 ile 256’yı çarpalım ve 261’e bölelim:
- 136 \times 256 = 34816
- 34816 \div 261 = 133.476\ldots
Şimdi 4^x ifadesi, 2^{2x}'e eşit olduğu için, 133.476 sayısı bir kuvvet olmayabilir; tam sayı bir x için, 4^x = 128 veya 256 gibi bir değer elde etmeliyiz.
Yakından inceleyelim:
4^x = 133.476\ldots
Ama 4^3 = 64, 4^4 = 256
En yakın tam sayı 4^x = 128’dir.
Ama 4^x = 128 ise x = \log_4 128
128 = 2^7 olduğuna göre:
4^x = 2^{2x}
2^{2x} = 2^7 \implies 2x = 7 \implies x = 3.5
Şimdi x=3.5’i denklemde deneyelim:
4^x = 4^{3.5} = (2^2)^{3.5} = 2^{7} = 128
Şimdi kontrol edelim:
4^{3.5} + 4^{3.5} \cdot 4^{-3} + 4^{3.5} \cdot 4^{-4}
= 128 + 128 \cdot \frac{1}{64} + 128 \cdot \frac{1}{256}
= 128 + 2 + 0.5 = 130.5
Demek ki x=3.5 olursa sonuç tam 136 etmiyor. O zaman x başka bir değerde olmalı.
Farklı bir yaklaşım:
4^x \cdot \frac{261}{256} = 136
4^x = 136 \cdot \frac{256}{261}
Şimdi 136 ve 256’nın çarpımı 34816. 34816’nın 261’e bölümü tam sayı mı bakalım:
261 \times 133 = 34,713
261 \times 134 = 34,974
34816 - 34713 = 103
O hâlde x tam sayı değil ama 4^x bir kesirli sayı. Logaritma ile çözelim:
x’i logaritma ile bulalım:
Logaritmayı hesaplayalım:
\log_{4}(133.476) = \frac{ \log_{10}(133.476) }{ \log_{10}(4) }
\log_{10}(133.476) \approx 2.125 (çünkü 10^{2.125} \approx 133.5)
\log_{10}(4) \approx 0.60206
\frac{2.125}{0.60206} \approx 3.532
Yani x \approx 3.532
KISA YOL: DOĞRU SONUCA TABLOLAŞTIRARAK GİDELİM
Bazı değerleri yerine koyup bulalım:
| x | 4^x | 4^x \cdot 1 | 4^x \cdot 4^{-3} | 4^x \cdot 4^{-4} | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 | 64 | 64 | 1 | 0.25 | 65.25 |
| 4 | 256 | 256 | 4 | 1 | 261 |
| 3.5 | 128 | 128 | 2 | 0.5 | 130.5 |
Toplamı 136 yapan değer, x=3.5 ile x=4 arasında.
Yani:
Ama asıl matematiksel ifade:
Ya da yaklaşık:
Sonuç
Bu denklemin çözümü tam sayı değildir, yaklaşık olarak:
ya da kesin haliyle:
Kısa Yol İçin Pratik Not:
- Sınavda sonuç tam sayı çıkmazsa genellikle ondalıklı olarak bırakmanız gerekebilir.
- Cevabın tam değeri logaritmik olarak yukarıdaki biçimdedir.
Anahtar kelimeler: Üslü sayılar, matematik denklem çözümü, logaritma, orantılı eşitlik.
4^x + 4^x · 4^(-3) + 4^x · 4^(-4) = 136 ise x kaçtır?
Cevap:
İçindekiler
1. Soru Analizi ve İlgili Matematiksel Kurallar
Bize verilen ifade:
Kuvvetleri toplarken ve çarparken şu kurallar geçerlidir:
- a^n \cdot a^m = a^{n+m}
- a^0 = 1
- a^{-n} = \frac{1}{a^n}
2. Adım Adım Çözüm
A. Tüm Terimleri Sadeleştirme
Şimdi, her terimde 4^x çarpanı var, bu şekilde düzenleyelim:
- 4^x
- 4^x \cdot 4^{-3} = 4^{x+(-3)} = 4^{x-3}
- 4^x \cdot 4^{-4} = 4^{x-4}
Ama dikkat: Aslında 4^x \cdot 4^{-3} bir daha 4^x ile 4 üzeri eksi 3’ün çarpımıdır.
Ama biz bunu şöyle de yazabiliriz:
Yani ifademiz:
B. Ortak Parantez (Faktör) Alma
Tüm terimleri 4^{x-4} cinsinden yazalım. Çünkü kuvvetlerdeki en küçük değer x-4.
- 4^x = 4^{x-4} \cdot 4^4
- 4^{x-3} = 4^{x-4} \cdot 4^1
- 4^{x-4} = 4^{x-4} \cdot 1
Toplayalım:
Burada 4^4 = 256, 4^1 = 4, ve 1 zaten 1.
O zaman ifademiz şuna dönüşür:
C. Denklemi Çözme
Şimdi bilinmeyeni yalnız bırakalım:
4^{x-4}'ün rasyonel sayı çıkması, kuvvetin negatif ya da kesirli olabileceğini gösterir. Ancak işimizi kolaylaştırmak için sadeleştirelim.
136’yı 261’e Bölme:
261 asal çarpanlarına ayrılırsa:
- 261 = 9 × 29 = 3 × 3 × 29
Ama önemli olan 136 ve 261’in sadeleşip sadeleşmediği.
- 136 = 2 × 68 = 2 × 2 × 34 = 2 × 2 × 2 × 17 = 2^3 \times 17
- 261 = 3 × 87 = 3 × 3 × 29 = 3^2 × 29
Sadeleşmez.
Şimdi iki tarafı da 4^{x-4}'ün kuvveti cinsinden yazmak yararlı olabilir:
Ancak diğer bir yol, 136/261 ifadesini ondalıklı olarak da yazabilirim:
4’ün hangi kuvveti yaklaşık 0,520 eder? Bunu logaritma ile bulabiliriz.
Logaritma ile Çözüm:
Eşitliğimiz:
Her iki tarafın da logaritmasını alalım:
\log(4) = 2 \log(2) \approx 2 \times 0.3010 = 0.6020
\log(0,520) \approx -0.2833
Şimdi yerine koyup x değerini bulalım:
Yani x \approx 3,53 çıkıyor.
Ama şunu unutma: Soru tam sayı mı soruyor? Bütün x tam sayı denendiğinde:
- Kontrol için x=3 ve x=4 deneyelim:
x=3 için:
x=4 için:
x=2 için:
Daha küçük x değerlerinde sonuç küçülmeye devam ediyor.
Yani bu denklem için x tam sayı değildir, yaklaşık olarak 3,53’tür.
3. Özet Tablo
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Sorunun düzenlenmesi | 4^x + 4^{x-3} + 4^{x-4} = 136 | Farklılaşan terim |
| Ortak parantez alma | 4^{x-4}(4^4 + 4^1 + 1) = 136 | 4^{x-4} \cdot 261 |
| Denklem çözümü | 4^{x-4} \cdot 261 = 136 \implies 4^{x-4} = \frac{136}{261} | |
| Logaritma ile çözüm | x-4 = \frac{\log(0,520)}{\log(4)},\ x \approx 3,53 | Yaklaşık çözüm |
4. Sonuç ve Kısa Özeti
- 4^x + 4^x \cdot 4^{-3} + 4^x \cdot 4^{-4} = 136 ise
x \approx 3,53 olur. - x tam sayı olmak zorunda değildir, yaklaşık değeri 3,53’tür.
- Denklemin tam sayı karşılığı $x=4$’te 261, $x=3$’te 65,25 olur; 136’ya en yakın değer x \approx 3,53’te elde edilir.
Kısa Özet:
Bu tip kuvvetli ifadelerde, ortak parantez almak, sadeleştirmek ve gerekirse logaritma kullanmak çözüme ulaşmak için etkili yöntemlerdir. Sonuç, yaklaşık bir değere ulaşır: x \approx 3,53.
4^x + 4^x·4⁻³ + 4^x·4⁻⁴ = 136 ise x kaçtır?
Answer:
Bu denklemi çözmek için öncelikle ortak çarpanları ayırıp sadeleştirelim:
-
Denklemi gözlemleyin:
4^x + 4^x·4⁻³ + 4^x·4⁻⁴ = 136 -
4^x ifadesini ortak çarpan olarak dışarı alın:
4^x(1 + 4⁻³ + 4⁻⁴) = 136 -
Üslü terimleri sadeleştirin:
• 4⁻³ = 1 / 4³ = 1 / 64
• 4⁻⁴ = 1 / 4⁴ = 1 / 256
Dolayısıyla parantez içi:
1 + 1/64 + 1/256 = 1 + 0.015625 + 0.00390625 = 1.01953125
Kesir biçiminde ise
1 + 1/64 + 1/256 = 256/256 + 4/256 + 1/256 = 261/256
-
Elde ettiğimiz sadeleşmiş denklemi yazalım:
4^x · (261/256) = 136 -
4^x’i yalnız bırakalım:
4^x = 136 · (256 / 261) = 34816 / 261 -
x’i bulmak için logaritma kullanabiliriz:
4^x = 34816 / 261
x = log(34816 / 261) / log(4)
Yaklaşık değerle hesaplarsak:
• 34816 / 261 ≈ 133.4
• log₁₀(133.4) ≈ 2.1249
• log₁₀(4) ≈ 0.60206
Dolayısıyla
x ≈ 2.1249 / 0.60206 ≈ 3.53
Bu nedenle denklemimizin çözümü yaklaşık olarak x ≈ 3.53 şeklindedir.
