Parçadaki Fiilimsi Türlerinin Seçeneklerde Bulunması
Görseldeki soruda bizden, metinde geçen altı çizili fiilimsi türlerinin hangi seçenekte bir arada kullanıldığını bulmamız isteniyor.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Step 1 — Öncüldeki Fiilimsileri Belirleme
Metindeki altı çizili sözcükleri inceleyelim:
- “delip”: -ip ekini almıştır, bu bir zarf-fiildir.
- “salan”: -an ekini almıştır, bu bir sıfat-fiildir.
Yani bizden içinde hem zarf-fiil hem de sıfat-fiil olan seçeneği bulmamız isteniyor.
Step 2 — A Seçeneğinin Analizi
- “geldiği”: -dık/-dik (yumuşamış hali) ekiyle yapılmış bir sıfat-fiildir.
- “süzülmüşüm”: Buradaki -müş eki kip ekidir (çekimli fiil), fiilimsi değildir.
Bu seçenekte sadece sıfat-fiil vardır, zarf-fiil yoktur.
Step 3 — B Seçeneğinin Analizi
- “savura savura”: -a … -a ekleriyle yapılmış bir zarf-fiildir.
- “bırakırken”: -ken ekiyle yapılmış bir zarf-fiildir.
Bu seçenekte sadece zarf-fiil türleri kullanılmıştır.
Step 4 — C Seçeneğinin Analizi
- “tutuşarak”: -arak/-erek ekiyle yapılmış bir zarf-fiildir.
- “doğmuş”: “doğmuş gün” tamlamasında ismi niteleyen -muş ekiyle yapılmış bir sıfat-fiildir.
Bu seçenekte hem zarf-fiil hem de sıfat-fiil bir arada kullanılmıştır.
Step 5 — D Seçeneğinin Analizi
- “akınca”: -ınca/-ince ekiyle yapılmış bir zarf-fiildir.
- “uğurlamanın”: -ma/-me ekiyle yapılmış bir isim-fiildir.
Bu seçenekte zarf-fiil ve isim-fiil vardır.
Step 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Sadece Sıfat-fiil
B. Sadece Zarf-fiil
C. Tutuşarak (Zarf-fiil) / Doğmuş (Sıfat-fiil) — Öncüldeki türlerle eşleşiyor.
D. Zarf-fiil / İsim-fiil
Step 7 — Son Doğrulama
Öncül metinde “delip” (zarf-fiil) ve “salan” (sıfat-fiil) kullanılmıştır. C seçeneğinde “tutuşarak” (zarf-fiil) ve “doğmuş” (sıfat-fiil) kelimeleri bu türlerin her ikisini de örneklemektedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Zarf-Fiil (Ulaç)
- Tanım: Fiillere getirilen -ken, -alı, -asiye, -ip, -arak, -ince gibi eklerle oluşturulur ve cümlede zarf görevinde kullanılır.
- Bu problemde: “delip” ve “tutuşarak” kelimeleri eylemin durumunu/zamanını belirten zarf-fiillerdir.
2. Sıfat-Fiil (Ortaç)
- Tanım: Fiillere getirilen -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ekleriyle yapılır ve genellikle sıfat görevinde kullanılır.
- Bu problemde: “salan” (düş) ve “doğmuş” (gün) kelimeleri niteleme görevi üstlenen sıfat-fiillerdir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kip Eki ile Karıştırmak
- Yanlış: “Güneş doğmuş.” cümlesindeki “doğmuş” kelimesini sıfat-fiil sanmak.
- Doğru: “Doğmuş gün” tamlamasındaki “doğmuş” sıfat-fiildir.
- Neden: Fiilimsiler çekimli fiil (yüklem) görevinde değil, ismi niteleyen veya zarf olan sözcüklerdir.
Fiilimsilerin diğer türü olan isim-fiil (ma-ış-mak) ekleriyle ilgili başka bir örnek çözmemi ister misin?