Atış Tahtası ve Rasyonel Sayıların Ondalık Gösterimi Problemi
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Rasyonel sayıların ondalık gösterimini bulmak için pay paydaya bölünür veya payda 10, 100, 1000 olacak şekilde genişletilir.
- Devirli ondalık sayılarda devreden basamaklar tekrarlanarak yazılır.
- Bir sayının soldan sağa ilk üç rakamı belirlenip toplanarak o bölgeden kazanılan bir atışlık puan hesaplanır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Bölgelerin Ondalık Gösterimlerini Bulma
-
Mavi Bölge:
\frac{2}{5} = \frac{2 \times 2}{5 \times 2} = \frac{4}{10} = 0{,}40Soldan sağa ilk üç rakamı: 0, 4, 0
-
Yeşil Bölge:
\frac{1}{9} = 0{,}111\dots = 0{,}\overline{1}Soldan sağa ilk üç rakamı: 0, 1, 1
-
Turuncu Bölge:
\frac{11}{9} = 1{,}222\dots = 1{,}\overline{2}Soldan sağa ilk üç rakamı: 1, 2, 2
Adım 2 — Her Bir Bölgeden Kazanılan Puanları Hesaplama
-
Mavi Bölge Puanı:
0 + 4 + 0 = 4\text{ puan} -
Yeşil Bölge Puanı:
0 + 1 + 1 = 2\text{ puan} -
Turuncu Bölge Puanı:
1 + 2 + 2 = 5\text{ puan}
Adım 3 — Toplam Puanı En Fazla Yapacak Atış Dağılımını Belirleme
Toplam 5 atış yapılmıştır. Bu atışlardan 3 tanesi aynı renge, kalan 2 tanesi ise birbirinden farklı renklere isabet etmiştir.
Maksimum puanı elde etmek için en yüksek puana sahip olan Turuncu bölgeye 3 atış yapılmalıdır. Kalan 2 atış ise diğer iki farklı renge (1 mavi, 1 yeşil) isabet etmelidir:
-
3 atış Turuncu bölgeye:
3 \times 5 = 15\text{ puan} -
1 atış Mavi bölgeye:
1 \times 4 = 4\text{ puan} -
1 atış Yeşil bölgeye:
1 \times 2 = 2\text{ puan} -
Toplam Puan:
15 + 4 + 2 = 21\text{ puan}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 21
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Devirli Ondalık Gösterim
- Tanım: Bir rasyonel sayıda pay paydaya bölündüğünde virgülden sonraki basamaklar belirli bir kurala göre sonsuza kadar tekrar ediyorsa bu sayılara devirli ondalık gösterim denir.
- Bu problemde: \frac{1}{9} = 0{,}111\dots ve \frac{11}{9} = 1{,}222\dots değerleri devirli ondalık açılarak soldan sağa ilk üç rakamı belirlenmiştir.
2. En Büyük Değeri Bulma (Optimizasyon)
- Tanım: Belirli kısıtlar altında toplamın en büyük olması için katsayısı (çarpanı) en yüksek olan duruma en büyük değer atanır.
- Bu problemde: En çok puan getiren bölgeye (5 puan) 3 atış hakkı verilmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
İlk üç rakamı sadece virgülden sonra aramak
- Yanlış: Turuncu bölge için sadece virgülden sonrasına bakıp 2+2+2=6 almak.
- Doğru: Soru kökü “ondalık gösteriminde soldan sağa doğru ilk üç rakam” dediği için tam kısımdaki 1 rakamını da dahil ederek 1+2+2=5 almak gerekir.
- Neden yanlış: “Virgülden sonraki ilk üç rakam” ifadesi ile “ondalık gösterimdeki ilk üç rakam” ifadesi farklıdır; tam kısım da ondalık gösterimin bir parçasıdır.
Rasyonel sayıların devirli ondalık açılımları veya benzer yeni nesil sorularla ilgili başka bir örnek çözmemi ister misin?
