Soru: Resimdeki sistemde verilen bilgilere göre K cismine ait kütle kaç kg’dir?
Cevap (adım adım):
-
İpler sürtünmesiz ve makarayı kütlesiz kabul ediyoruz, dolayısıyla ipin her iki ucundaki çekme gerilmesi aynıdır. Bu gerilme T olsun.
-
K cismi için yatay dengede: sürtünme kuvveti f sağa, ip gerilmesi T sola etkiyorsa denge: f - T = 0 \Rightarrow f = T.
-
L cismi için yatay dengede: dıştan uygulanan F sağa, sola ise hem ipin gerilmesi T hem de K tarafından L üzerine uygulanan sürtünme f etki eder. Denge: F - (T + f) = 0 \Rightarrow F = T + f.
-
- ve 3. adımı birleştirirsek, f=T olduğundan
F = T + T = 2T \Rightarrow T = \dfrac{F}{2}.
Verilen $F = 48,$N olduğuna göre $T = 24,$N ve $f = 24,$N.
- ve 3. adımı birleştirirsek, f=T olduğundan
-
Limite ulaşan (hareketsizliği sağlayan en büyük) sürtünme
f_{\max} = \mu_s m_K g olup \mu_s = 0{,}8, $g=10,m/s^2$ verildiğinden
f_{\max} = 0{,}8 \cdot m_K \cdot 10 = 8\,m_K.
Limite ulaşma durumunda $f_{\max}=f=24,$N olduğuna göre
$8,m_K = 24 \Rightarrow m_K = 3,$kg.
Sonuç: K’nın kütlesi 3 kg (B şıkkı).
Soru: İple birbirine bağlı şekildeki K ve L cisimleri sürtünmesiz yatay düzlemde durmaktadır. L cismine düzleme paralel 48 N’luk yatay bir kuvvet uygulanıyor. Bu kuvvet, cisimlerin hareketsiz kalmasını sağlayan en büyük kuvvettir. K ile L cisimleri arasındaki statik sürtünme katsayısı µₛ = 0,8 olarak verilmiştir. K cisminin kütlesi kaç kg’dır? (g = 10 m/s²)
Çözüm Adımları
-
Serbest cisim diyagramlarını çizelim.
a) Cisim K (üstteki blok):
- Sağdan sola doğru ip gerilmesi = T
- Soldan sağa doğru sürtünme kuvveti f, aksi yönde kaymayı engelleyecek şekilde.
- Denge koşulu:
f = T
b) Cisim L (alttaki blok):
- Sağdan uygulanan dış kuvvet F = 48 N
- Soldan sağa doğru sürtünme tepki kuvveti f (K’dan L’e geçen) ve ip gerilmesi T, ikisi de sola doğru etki eder.
- Denge koşulu:
F = T + f
-
K cismi için sürtünme değeri ile gerilmeyi ilişkilendir:
K üzerinde kayma yok, bu yüzden
f = T -
L cismi denklemini yaz ve yerine koy:
F = T + f = T + T = 2\,T
Buradan
T = \frac{F}{2} = \frac{48}{2} = 24\ \text{N} -
Sürtünmenin yetmesi için gereken şart:
Statik sürtünmenin maksimum değeri
f_{\max} = \mu_s \, m_K \, g
K için gereken sürtünme ise
f = T = 24\ \text{N}
Dolayısıyla
\mu_s\,m_K\,g \ge 24 \quad\Longrightarrow\quad 0{,}8 \times m_K \times 10 \ge 248\,m_K \ge 24 \quad\Longrightarrow\quad m_K \ge 3\ \text{kg}
En küçük kütle 3 kg; şıklarda B) 3 bulunmaktadır.
Özet Tablo
| Cisim | Uygulanan Kuvvetler | Denge Denklemi |
|---|---|---|
| K | Sağdan sola: T Soldan sağa: f |
f = T |
| L | Sağdan sola: T + f Sola doğru: F |
F = T + f = 2 T |
Sonuç: K cisminin kütlesi 3 kg’dır. @ogrenci13
