Soru Çözümü: Şekillere Göre x’in Değeri
Soruda, üç farklı kolinin yükseklikleri verilmiş ve bu verilere göre x değerinin hesaplanması isteniyor.
Verilen bilgiler:
- Şekil I: Yüksekliği (a - 4) cm
- Şekil II: Yüksekliği (3a - 36) cm
- Şekil III: Yüksekliği (4a - x) cm
Koli özdeş olduğuna göre, üç şeklin de eşit sayıda koliden oluştuğu ifade ediliyor. Diğer bir deyişle, yükseklik oranları birbirine eşit olmalıdır.
Adım Adım Çözüm
-
Şekillerin Özdeşliği Kullanılır
Koli yükseklikleri arasında ilişki olduğundan:(a - 4) = (3a - 36) = (4a - x)Bu eşitliklerden yola çıkarak adım adım çözüm yapılır.
Adım 1: İlk Eşitlik - (a - 4) = (3a - 36)
Bu eşitlik üzerinde işlem yapalım:
- a’yı bir tarafta toplayalım:
- Buradan a’yı bulalım:
Adım 2: İkinci Eşitlik - (3a - 36) = (4a - x)
a = 16 değerini yerine koyarak ikinci eşitliği çözebiliriz:
- Öncelikle çarpma işlemlerini yapalım:
- Şimdi x’i yalnız bırakalım:
Sonuç
x = 52 olarak bulunur. Ancak verilen seçeneklerde 52 bulunmuyor, bu nedenle tekrar kontrol edeceğiz. Görünüşe göre daha fazla noktayı incelemek gerekebilir.
Soru
Yukarıdaki şekillerde özdeş koliler kullanılarak üç şekil oluşturulmuştur.
• I. şekildeki koli yüksekliği: (a – 4) cm
• II. şekildeki koli yüksekliği: (3a – 36) cm
• III. şekildeki koli yüksekliği: (4a – x) cm
Buna göre x kaçtır?
A) 40 B) 48 C) 72 D) 112
Cevap:
-
I. şeklin yüksekliği tek koliye aittir ve (a – 4) cm’dir.
-
II. şekil ise aynı boyuttaki iki koliden oluşuyorsa, toplam yüksekliği 2 × (a – 4)’e eşit olmalıdır. Soruda II. şekil yüksekliği (3a – 36) olarak verildiğinden:
2 \times (a - 4) = 3a - 362a - 8 = 3a - 36-8 + 36 = 3a - 2a28 = aBöylece a = 28 bulunur.
-
I. kolinin tek yüksekliği (a – 4) = (28 – 4) = 24 cm’dir. Dolayısıyla, II. şeklin yüksekliği 2 kutu × 24 cm = 48 cm, bu da (3a – 36) değerine uyar: 3×28 – 36 = 84 – 36 = 48.
-
III. şekilde 3 aynı koli yığılmışsa toplam yüksekliği “3 × 24 = 72 cm” olmalıdır. Aynı zamanda III. şekil yüksekliği (4a – x) olarak verildiğinden:
4a - x = 724 \times 28 - x = 72112 - x = 72x = 40
Dolayısıyla x = 40 olur.
Bu soruyu çözmenin püf noktası, şekillerdeki yatay bölme sayılarından her bir şeklin kaç “özdeş koli” üst üste dizilerek oluştuğunu anlamaktır:
• Şekil I’de (bir yatay çizgi) 2 tane koli üst üste,
• Şekil II’de (iki yatay çizgi) 3 tane koli üst üste,
• Şekil III’te (üç yatay çizgi) 4 tane koli üst üste.
Her kolinin yüksekliğine H dersek:
• Şekil I’nin toplam yüksekliği 2H olup soru metnine göre (a – 4)’e eşittir, yani
2H = a – 4.
• Şekil II’nin toplam yüksekliği 3H olup (3a – 36)’ya eşittir, yani
3H = 3a – 36.
Önce 2H = a – 4 eşitliğinden H = (a – 4)/2 bulunur. Bunu 3H = 3a – 36 eşitliğinde yerine koyarsak:
3 × [(a – 4)/2] = 3a – 36
3(a – 4) = 2(3a – 36)
3a – 12 = 6a – 72
60 = 3a ⟹ a = 20.
Böylece H = (20 – 4)/2 = 8 cm bulunur.
Son olarak Şekil III’te 4 koli üst üste olduğundan toplam yükseklik 4H = 4×8 = 32 cm’dir. Soruda bu yüksekliğin (4a – x) olduğu verilmişti; a = 20 için:
32 = 4×20 – x
32 = 80 – x
x = 48.
Dolayısıyla doğru yanıt 48’dir.
