- Bu parçaya göre içsel motivasyonla ilgili aşağıdakilerin hangisi söylenebilir?
A) Dışsal pekiştireçlerin eksikliğinde bireyin kararlılığını korumasını sağlar.
B) Sonuçtan ziyade sürecin niteliğine ve bireysel tatmine dayanır.
C) Bireyin beceri düzeyi ile hedefin zorluğu örtüştüğünde sürdürülebilir olur.
D) Kişinin çevresiyle kurduğu ilişkinin niteliğine göre biçimlenir.
E) Zaman algısındaki değişimi eylemin zorluk derecesine bağlar. - Aşağıdaki durumlardan hangisi bu parçada söz edilen içsel motivasyona örnek verilebilir?
A) Şehrin karmaşasından bunalan bir yazarın, inzivaya çekilerek günün erken saatlerinde başladığı yazma eylemini gün batımına kadar aynı hevesle sürdürmesi
B) Bir aşçının, müşterilerin takdirini kazanmak ve şefliğe terfi etmek amacıyla menüye ekleyeceği yeni tarif üzerinde haftalarca titizlikle denemeler yapması
C) İşini severek yapan bir zanaatkârın, siparişleri zamanında teslim edememe kaygısıyla atölyesinde geç saatlere kadar ara vermeden üretim yapması
D) Bir doğa fotoğrafçısının, uluslararası bir yarışmayı kazanmak için yaban hayatına dair kareleri aylar süren zorlu koşullarda sabırla yakalamaya gayret etmesi
E) Özel bir üniversitenin hazırlık sınıfında okuyan bir öğrencinin, yıl sonu sınavlarında başarılı olup bursunu korumak için her gün düzenli olarak ders çalışması
Paragrafta Anlam ve İçsel Motivasyon Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta ana düşünce ve yardımcı düşünce sorularında, metindeki kavram tanımları ve gerekçeler seçeneklerle birebir eşleştirilir. İçsel motivasyon, dış bir ödül, getiri veya baskı olmadan kişinin salt eylemden haz alması, sürece odaklanması ve eylemin bireye sağladığı içsel/psikolojik tatmin ile tanımlanır.
37. SORUNUN ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde içsel motivasyon; “zamanın nasıl geçtiğini fark etmeksizin sürecin bizzat kendisine odaklanır” ve “somut bir getiri beklentisiyle değil, eylemin kişinin iç dünyasında uyandırdığı anlam ve sağladığı psikolojik tatmin sayesinde süreklilik kazanır” ifadeleriyle açıklanmıştır.
- A) Parçada dışsal pekiştireçlerin eksikliğinde kararlılığın nasıl korunduğuna dair bir mekanizmadan söz edilmemiştir.
- B) Metindeki “somut bir getiri beklentisiyle değil” ifadesi sonuçtan ziyade kısmını; “sürecin bizzat kendisine odaklanır” ve “psikolojik tatmin” ifadeleri ise sürecin niteliğine ve bireysel tatmine dayanır yargısını doğrudan karşılar.
- C) Akış kuramına (Csikszentmihalyi) ait olan “beceri düzeyi ile hedefin zorluğu” dengesi parçada yer almamaktadır.
- D) İçsel motivasyon çevresel ilişkilere değil, bireyin kendi merakına, kararlarına ve iç dünyasına bağlanmıştır.
- E) Zaman algısındaki değişim eylemin zorluk derecesine değil, kişinin duyduğu haz ve odaklanmaya bağlanmıştır.
CEVAP (37. Soru): B) Sonuçtan ziyade sürecin niteliğine ve bireysel tatmine dayanır.
38. SORUNUN ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
İçsel motivasyonda belirleyici unsur; dışsal bir ödül, takdir, terfi, yarışma veya kaygı olmaksızın, kişinin eylemi sadece kendi arzusu ve hazzı için yapmasıdır.
- A) Yazarın hiçbir dış ödül, getiri veya onay beklentisi olmaksızın salt yazma eyleminden haz duyarak gün boyu hevesle yazması, parçadaki “zamanın nasıl geçtiğini fark etmeksizin sürecin kendisine odaklanma” durumuna tam bir örnektir.
- B) “Müşterilerin takdirini kazanmak” ve “şefliğe terfi etmek” somut dışsal beklentilerdir (dışsal motivasyon).
- C) “Siparişleri yetiştirememe kaygısı”, performansı denetleyen bir dış baskıdır.
- D) “Yarışmayı kazanmak”, somut bir getiri ve dışsal ödül hedefidir.
- E) “Bursunu korumak”, maddi/somut bir dış nedene dayalı zorunluluktur.
CEVAP (38. Soru): A) Şehrin karmaşasından bunalan bir yazarın, inzivaya çekilerek günün erken saatlerinde başladığı yazma eylemini gün batımına kadar aynı hevesle sürdürmesi
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragraf sorularında kavramın tanımındaki zıtlıklara dikkat edilmelidir. Metin içsel motivasyonu “somut getiri ve baskı karşıtı” olarak tanımladığı için seçeneklerdeki terfi, takdir, burs ve yarışma gibi tüm dışsal etkenler doğrudan elenir.