- Bir zamanlar sohbet meclislerinde bir araya gelmek, demli bir çay eşliğinde saatlerce sözün inceliklerini paylaşmak bir gelenekti. Gençliğimin geçtiği o ahşap konakların salonlarında ve küçük kıraathanelerde, insanların birbirini pürdikkat dinlediği, lafın söze, sözün gönle dokunduğu derin sohbetler eksik olmazdı. Büyük bir saygıyla andığımız üstatlarımız da dostlarımız da dinlemeyi bir edep, konuşmayı ise bir ikram sayan zarif insanlardı. O meclisler, entelektüel birikimin ve gönül bağının olmazsa olmazı, ortak bir irfan diliydi. Bizler dinlemenin erdem sayıldığı, sözün kıymet gördüğü insanların gölgesinde yetiştik. Samimi paylaşımların yerini alan sığ diyalogların gölgesinde giderek kendi kabuğumuza çekiliyor, sözün inceliğini yitirdiğimiz modern hayatta iletişimsizliğin sıkıntılarını yaşıyoruz.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Entelektüel birikimin edinilmesi, sohbet kültürünün sürekliliğine bağlıdır.
B) İletişimsizlik sorunu, edebî sohbet ortamlarının işlevsizleşmesiyle ilişkilidir.
C) İçtenliğin olmadığı iletişim biçimleri bireyleri yalnızlığa sürüklemektedir.
D) Kişinin sohbet meclislerindeki saygınlığı, sahip olduğu birikimle ilişkilidir.
E) Sohbetin içeriğinin belirlenmesinde günün toplumsal meseleleri etkili olur. - Dokuz Tip Mizaç Modeli’nde ortaya konan mizaç tiplerinden birinin özellikleri şunlardır:
• Esnek olmayan, eleştiriye kapalı bir yapıya sahiptirler, hata yapmamaya özen gösterirler.
• Yaptıkları işleri akışına bırakmaz, kontrolü daima ellerinde tutarlar.
• Sorumsuz insanlara tahammülleri azdır, kişilerin hatalarını gördüklerinde söyleme eğilimi taşırlar.
• Stres durumunda daha melankolik, karamsar, çabuk öfkelenen bir yapıya sahiptirler.
• Güven durumunda daha neşeli, dışa dönük, harekete geçiren, coşkulu özellikler gösteririrler.
Aşağıdakilerden hangisi bu parçada söz edilen mizaç modeline sahip bireyin davranışına örnek gösterilemez?
A) Bir mimarın restorasyon projesinde tarihî dokunun aslına uygunluğunu korumak adına milimetrik sapmaları kabul etmeyip teknik çizimleri revize etmesi
B) Bir akademisyenin, yürüttüğü araştırmanın yöntemine dair meslektaşlarından gelen uyarıları dikkate alarak araştırma yöntemini gözden geçirmesi
C) Takım kaptanının sahada beklentileri karşılamayan takım arkadaşlarına maçtaki eksikliklerini teknik analizler üzerinden anlatması
D) Bir proje yöneticisinin, ekibinin zamanında ve özenli bir iş çıkardığını gördüğünde liderlik tarzını yumuşatarak ekip arkadaşları için kutlama düzenlemesi
E) Lise eğitimine başlayan öğrencilerin kavram eksikliklerini fark eden bir öğretmenin bunu kişisel sorumluluğu kabul ederek öğrenme eksikliklerini gidermeye çalışması
TYT Türkçe — Paragrafta Ana Düşünce ve Mizaç Tipleri Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta ana düşünce ve yardımcı düşünce sorularında metnin sonuç/bağlayıcı cümleleri ile verilen öncüllerdeki anahtar nitelemeler (özellikle zıtlıklar, sebep-sonuç ilişkileri ve karakter özellikleri) seçeneklerle doğrudan eşleştirilir.
19. SORU ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Metnin son cümlesinde yer alan “Samimi paylaşımların yerini alan sığ diyalogların gölgesinde giderek kendi kabuğumuza çekiliyor, sözün inceliğini yitirdiğimiz modern hayatta iletişimsizliğin sıkıntılarını yaşıyoruz.” ifadesi metnin ana iletisidir.
- A) Yanlış; entelektüel birikimin tek ve mutlak koşulunun bu sohbetler olduğu yargısına ulaşılamaz.
- B) Yanlış; metinde dar anlamıyla “edebî” sohbetlerin işlevsizleşmesi değil, genel olarak insani ve samimi iletişimin yitimi ele alınmıştır.
- C) Doğru; samimiyetin (içtenliğin) kaybolarak yerini sığ diyaloglara bırakması, bireylerin “kendi kabuğuna çekilmesine” yani yalnızlaşmasına sebep olmaktadır.
- D) Yanlış; meclislerdeki saygınlığın bilgi birikimine göre belirlendiği belirtilmemiştir; dinlemek ve edep öne çıkarılmıştır.
- E) Yanlış; sohbet konularının toplumsal meselelerle belirlendiğine dair hiçbir ifade yoktur.
CEVAP: C — İçtenliğin olmadığı iletişim biçimleri bireyleri yalnızlığa sürüklemektedir.
20. SORU ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Öncülde Dokuz Tip Mizaç Modeli’ndeki Tip 1 (Mükemmeliyetçi/Kusursuzlukçu) mizacın özellikleri verilmiştir. Öncüldeki en belirleyici nitelik bireylerin “esnek olmayan ve eleştiriye kapalı” bir yapıya sahip olmalarıdır.
- A) Örnek gösterilebilir; milimetrik sapmaları kabul etmemek “hata yapmama ve yüksek özen” özelliğiyle örtüşür.
- B) Örnek gösterilemez; meslektaşlarından gelen uyarı ve eleştirileri dikkate alarak yöntem değiştirmek esnek ve eleştiriye açık bir tutumdur; bu durum öncüldeki “esnek olmayan, eleştiriye kapalı” niteliğiyle çelişir.
- C) Örnek gösterilebilir; maçtaki eksiklikleri söylemek “kişilerin hatalarını gördüklerinde söyleme eğilimi” maddesini örneklendirir.
- D) Örnek gösterilebilir; işin düzgün yapıldığı ortamda yumuşamak ve kutlama yapmak “güven durumunda neşeli ve coşkulu olma” özelliğiyle uyumludur.
- E) Örnek gösterilebilir; eksiklikleri gidermek için aşırı çaba sarf etmek “sorumluluk alma ve kontrolü elde tutma” yapısıyla örtüşür.
CEVAP: B — Bir akademisyenin, yürüttüğü araştırmanın yöntemine dair meslektaşlarından gelen uyarıları dikkate alarak araştırma yöntemini gözden geçirmesi
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Mizaç ve kişilik sorularında olumsuz köklere (gösterilemez) dikkat edilmelidir. Metinde açıkça belirtilen “eleştiriye kapalı” veya “esnek olmayan” gibi baskın özelliklerin zıddını sergileyen davranış doğrudan doğru cevabı verir.