Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi Locke’un toplum sözleşmesi anlayışına uygun değildir?
A) Devletin temel görevinin bireylerin doğal haklarını güvence altına almak olması
B) Devlet otoritesinin, bireylerin doğal haklarını koruma yükümlülüğünün üzerinde tutulması
C) İnsanların herhangi bir siyasal otoritenin bulunmadığı durumda doğal olarak özgür ve eşit olmaları
D) İnsanların kendi doğal haklarını korumak amacıyla devleti oluşturması
E) Devlet yönetiminin halkın onayına ve rızasına dayanması
John Locke’un Siyaset Felsefesi ve Toplum Sözleşmesi Anlayışı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: John Locke’un liberal toplum sözleşmesi kuramına göre devlet mutlak bir güç değildir; varlık sebebi ve meşruiyeti bireylerin doğuştan sahip olduğu yaşam, özgürlük ve mülkiyet haklarını korumakla sınırlıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Locke’a göre devletin var oluş amacı ve birincil görevi bireylerin temel haklarını güvenceye almaktır, dolayısıyla bu anlayışa uygundur.
- B) Locke’un felsefesinde birey ve doğal haklar devlete önceldir; devlet otoritesi hiçbir koşulda hak koruma görevinin üzerinde tutulamaz veya mutlaklaştırılamaz (bu yaklaşım Locke’un değil, Thomas Hobbes’un mutlakıyetçi görüşüdür).
- C) Locke’un “doğa durumu” tasvirinde, herhangi bir siyasi otorite bulunmadığında dahi insanlar doğal olarak özgür ve eşittir, bu anlayışa uygundur.
- D) İnsanlar doğa durumundaki belirsizlikleri aşmak ve haklarını kurumsal güvenceye almak amacıyla sözleşmeyle devleti kurarlar, bu anlayışa uygundur.
- E) Locke meşruiyetin temeline yönetilenlerin açık rızasını ve onayını (halk egemenliği ilkesi) koyar, bu anlayışa uygundur.
CEVAP: B) Devlet otoritesinin, bireylerin doğal haklarını koruma yükümlülüğünün üzerinde tutulması
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: John Locke ile Thomas Hobbes arasındaki en belirgin sınav çeldiricisi “devletin yetki sınırlarıdır”. Hobbes devlete sınırsız ve sorgulanamaz otorite tanırken; Locke, hak ihlali yapan devlete karşı halka direnme hakkı tanıyan sınırlı ve denetlenebilir bir devleti savunur.