Dil-kültür ilişkisine dair bir misal de atasözleri ve deyimlerdir. Günümüzde, mevcut dillerdeki kalıplaşmış ifadelerin, bilhassa atasözlerinin, millî ruhu yansıttığı görülmektedir. Hatta bu atasözlerinden bazılarının farklı milletlerde -kelimeler farklı olsa bile- aynı manayı taşıdıkları tespit edilmiştir. Zira bazı evrensel hakikatler, bütün insanlar tarafından tartışmasız kabul edilir. Bir köyde iki muhtar, bir şehirde iki vali, bir ülkede iki devlet başkanının olamayacağı, olursa işlerin karışacağı yani hâkimiyetin en önemli esasının müdahaleyi reddetmek olduğu, evrensel bir gerçektir.
Bu parçanın yazarı düşüncesini desteklemek için aşağıdakilerden hangisini örnek gösteremez?
A) “İki kafa daima bir taneden iyidir.” diyen İngilizleri
B) “Çok horozun öttüğü yerde güneş doğmaz.” diyen İtalyanları
C) “Yedi ebenin olduğu yerde bebek kör doğar.” diyen Rusları
D) “Horozu çok olan köyün sabahı geç olur.” diyen Türkleri
E) “İki kaptan bir gemiyi batırır.” diyen İranlıları
Paragrafta Anlam ve Atasözlerinde Evrensel Temalar
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Metinde savunulan ana düşünce; yönetimde veya bir işte birden fazla yetkilinin (çok başlılığın) bulunmasının düzeni bozacağı ve hâkimiyette tek bir otoritenin şart olduğudur. Dolayısıyla parçayı destekleyecek atasözlerinin “çok başlılığın zararlarını” anlatması gerekir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde yazar, “Bir köyde iki muhtar, bir şehirde iki vali, bir ülkede iki devlet başkanının olamayacağı…” örneğiyle tek otorite gerekliliğini ve yetki karmaşasının işleri bozacağını vurgulamıştır.
- A) “İki kafa daima bir taneden iyidir.” (Two heads are better than one) sözü; istişareyi, fikir alışverişini ve birlikte düşünmenin gücünü över (“Akıl akıldan üstündür”). Çok başlılığın kargaşa yarattığı fikrini desteklemez, aksine zıt bir anlam taşır.
- B) “Çok horozun öttüğü yerde güneş doğmaz.” sözü; söz sahibi kişinin çok olduğu yerde düzenin sağlanamayacağını belirttiği için parçayı destekler.
- C) “Yedi ebenin olduğu yerde bebek kör doğar.” sözü; bir işe gereğinden fazla kişinin karışmasının işi mahvedeceğini anlattığı için parçayı destekler.
- D) “Horozu çok olan köyün sabahı geç olur.” sözü; herkesin söz sahibi olmaya çalıştığı yerde netice alınamayacağını savunduğu için parçayı destekler.
- E) “İki kaptan bir gemiyi batırır.” sözü; bir yönetimde iki ayrı otoritenin felakete yol açacağını ifade ettiği için doğrudan parçayla örtüşür.
CEVAP: A — “İki kafa daima bir taneden iyidir.” diyen İngilizleri