- Türk sinemasının gelişim sürecinde 1970’li yıllar, önemli kilometre taşıdır. Türk sineması, içerik yönünden olduğu kadar teknik yönden de birtakım değişimler geçirmiştir. 70’li yılların başlarında, Türk sinemasında ilk kez renkli film yapılmaya başlanmıştır. Sinemamızda komedi türünde yaşanan değişim sürecinin önemli aktörlerinden biri Kemal Sunal’dır. Kemal Sunal’ın güldürü filmlerine getirdiği farklı tarz, 80’li yılların ilk yarısında da devam etmiş ancak ikinci yarısından itibaren sosyal içerikli bir nitelik kazanmış ve 90’lara kadar sürmüştür.
Bu parçanın anlatımıyla ilgili,
I. Bilgi vermek amacıyla yazılmıştır.
II. Olaylar kronolojik sıraya göre verilmiştir.
III. Karşılaştırmaya yer verilmiştir.
yargılarından hangileri söylenebilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III - Anlatıcının roman boyunca tercih edip geliştirdiği dil, oldukça yalın ve tempoludur. Tekrara düşmekten ve samimiyetini yitirmekten çekinen anlatıcı, büyük bir dilsel arayışa girer. Burada anlattığının salt kendi hikâyesi olmadığını özellikle vurgular. Söz gelimi kendi dilini keşfedip romanını şekillendirirken bir parçası olduğu topluma dair birçok dilsel ögeyi de anlatıya dâhil eder.
Bu metnin türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Güncel bir konuyla ilgili kişisel görüşler, ayrıntıya girilmeden aktarılmıştır.
B) Bir sanat yapıtı ve sanatçıyla ilgili değerlendirmeler aktarılmıştır.
C) Bir konuyla ilgili tespitler, bilimsel gerçekliğe uygun anlatılmıştır.
D) Düşünceler, bir olay örgüsü çerçevesinde dile getirilmiştir.
Paragrafta Anlatım Teknikleri ve Metin Türleri Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Açıklayıcı metinlerde bilgi verme amacı güdülür ve zaman akışı barındıran süreçler kronolojik sırayla sunulabilir; derecelendirme ve kıyas bildiren ifadeler ise karşılaştırma oluşturur. Bir sanat eserinin dil, üslup ve içerik yönünden incelendiği yazılar ise eleştiri (değerlendirme) metinleridir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
15. Soru Çözümü:
- I. Öncül (Doğru): Metin, Türk sinemasının 1970’lerden 1990’lara kadar geçirdiği teknik ve tematik aşamalar ile Kemal Sunal sineması hakkında bilgi vermek (açıklayıcı anlatım) amacıyla kaleme alınmıştır.
- II. Öncül (Doğru): Gelişmeler “1970’li yılların başları”, “80’li yılların ilk yarısı”, “ikinci yarısı” ve “90’lar” şeklinde zaman akışına uygun olarak kronolojik sırayla aktarılmıştır.
- III. Öncül (Doğru): “İçerik yönünden olduğu kadar teknik yönden de…” ve 80’lerin ilk yarısı ile ikinci yarısının kıyaslandığı “farklı tarz… ancak ikinci yarısından itibaren sosyal içerikli bir nitelik kazanmış” ifadelerinde karşılaştırma yapılmıştır.
Bu doğrultuda I, II ve III. yargıların tamamı parçadan çıkarılabilir.
CEVAP (15. Soru): D) I, II ve III
16. Soru Çözümü:
- A) Fıkra (köşe yazısı) türüne ait bir özelliktir; metinde güncel bir gazete konusu değil, bir roman ele alınmıştır.
- B) Metinde bir romanın (sanat yapıtı) anlatıcısı, dili ve üslubu incelenmiş; esere ve yazarına dair eleştirel değerlendirmelerde bulunulmuştur. Doğru açıklamadır.
- C) Makale türüne aittir; metin nesnel ve kanıtlanabilir bilimsel veriler içermemektedir.
- D) Olay çevresinde gelişen kurmaca metinlere (hikâye, roman vb.) aittir; bu metin düşünce/inceleme yazısıdır.
CEVAP (16. Soru): B) Bir sanat yapıtı ve sanatçıyla ilgili değerlendirmeler aktarılmıştır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir metinde zaman bildiren sayısal ifadeler (tarihler, dönemler) geçmişten günümüze doğru sıralanıyorsa “kronolojik sıra”, bir eserin üslup ve içerik özellikleri irdeleniyorsa metin türü olarak “eleştiri / değerlendirme” aranmalıdır.