Mütevatir haber yalan üzerine birleşmeleri mümkün olmayan bir topluluğun bildirdikleri haberdir. Diğer bir ifadeyle farklı kişiler tarafından çeşitli zamanlarda ve mekânlarda, aynı içerikle aktarılan haberlerdir. Bu yolla gelen haberlerin doğruluğundan şüphe duyulmaz. Bu haberler kesin bilgi kaynağı olarak kabul edilir. Kur’an-ı Kerim mütevatir habere en güzel örnektir.
Bu parçadan Kur’an-ı Kerim’le ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
A) Günümüze kadar değişmeden geldiğine
B) Toplumdan topluma kesintisiz olarak aktarıldığına
C) İçindeki bilgilerden şüphe duyulamayacağına
D) Aktaran kişilerin sayısının çok olduğuna
E) İnanç, ibadet ve ahlak konularını ele aldığına
İslam Düşüncesinde Mütevatir Haber ve Kur’an-ı Kerim
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Mütevatir haber; aklın yalan üzerinde birleşmelerini imkânsız gördüğü çok sayıda topluluk tarafından nesilden nesile aktarılan ve kesin bilgi (ilm-i yakîn) ifade eden haberlerdir. Paragraf sorularında çıkarımlar, metinde verilen aktarım nitelikleriyle sınırlandırılmalı; metinde değinilmeyen konu içerikleri doğru kabul edilerek parçaya eklenmemelidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde Kur’an-ı Kerim’in mütevatir haber niteliği taşıdığı vurgulanarak bu haber türünün epistemolojik özellikleri açıklanmıştır:
- A) “Aynı içerikle aktarılan haberlerdir” ifadesi metinde yer aldığından değişmeden günümüze ulaştığı bilgisine varılır.
- B) “Çeşitli zamanlarda ve mekânlarda aktarılan” vurgusu, nesiller ve toplumlar arasında kesintisiz bir aktarım zincirinin bulunduğunu doğrular.
- C) “Bu yolla gelen haberlerin doğruluğundan şüphe duyulmaz” cümlesi doğrudan bu yargıyı kanıtlar.
- D) “Yalan üzerine birleşmeleri mümkün olmayan bir topluluğun…” tanımı, aktaran kişilerin sayısının çokluğunu (kesretini) açıkça ifade eder.
- E) Metinde Kur’an-ı Kerim’in ele aldığı konulara (inanç, ibadet, ahlak vb.) dair hiçbir bilgi veya açıklama yer almamaktadır; sadece haberin güvenilir aktarım yöntemi incelenmiştir.
CEVAP: E — İnanç, ibadet ve ahlak konularını ele aldığına
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta verilen “inanç, ibadet ve ahlak” bilgisi genel din kültürü açısından doğru olsa bile, soru kökü “Bu parçadan…” sınırlaması getirdiği için metin dışı genel bilgiler doğru kabul edilip metne dahil edilemez.