- İnsan, yaratılışı gereği kendisini ve evreni anlamlandırma, varlığının amacını sorgulama ve kendisini aşan bir güce yönelme eğilimi taşır. İslam’a göre din, insanın yaratılışına yabancı bir unsur değil, onun özünde bulunan bu eğilimle uyumlu bir rehberdir. İnsanların yaşadığı zaman, mekân ve eğitim koşulları farklılaşsa da insanın yaratılışından gelen bu öz değişmez.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?
A) İnsanın inanma isteği, bilgi ve eylemle desteklenmediğinde zayıflar.
B) İnsan, fıtratını yaşadığı çevrenin olumsuz etkilerine karşı korumalıdır.
C) Din, insanın yaratılıştan getirdiği özellikleri geliştirerek ona yeni bir nitelik kazandırır.
D) İnsanlar farklı şartlarda yaşasa da yaratıcıya inanma ihtiyacı onların ortak özelliğidir.
E) Varlığının amacını sorgulamak, insanın doğru bir dinî bir inanca ulaşması için yeterlidir. - İslam, kıyamete kadar tüm insanları hakikate davet eder; insanlara dünya ve ahiret mutluluğu vadeder. İslam’ın inanç esasları bir bütündür, bölünme kabul etmez. Bu esaslar, Allah ile kulları arasında hiçbir aracıya izin vermez; Allah’a ait sıfat ve tazimin başkasına yöneltilmesini şirk sayar. İnsanın doğasına ve yaratılışına uygun olan bu inanç sistemi, bireylerin kendi özgür iradeleriyle tercihte bulunmalarını esas alır.
Aşağıdaki ayetlerden hangisi metinde anlatılan İslam’ın inanç esaslarının özellikleriyle doğrudan ilişkilendirilemez?
A) “Dikkat et, hâlis din yalnız Allah’ındır. O’nu bırakıp kendilerine bir takım dostlar edinenler: Onlara, bizi sadece Allah’a yaklaştırsınlar diye kulluk ediyoruz, derler…” (Zümer suresi 3. ayet)
B) “Erkek olsun kadın olsun, kim inanmış bir insan olarak dünya ve âhirete yararlı işler yaparsa kesinlikle ona güzel bir hayat yaşatacağız…” (Nahl suresi 97. ayet)
C) “(Resûlüm!) Sen yüzünü hanif olarak dine, Allah insanları hangi fıtrat üzere yaratmış ise ona çevir…” (Rum suresi 30. ayet)
D) “Dinde zorlama yoktur. Artık doğrulukla eğrilik birbirinden ayrılmıştır…” (Bakara suresi 256. ayet)
E) “Rabbinin gölgeyi nasıl uzattığını görmez misin? İsteseydi onu sabit kılardı. Sonra biz güneşi gölgeye delil kıldık.” (Furkan suresi 45. ayet)
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: Fıtrat ve İslam İnanç Esasları Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İslam düşüncesinde fıtrat, insanın doğuştan getirdiği inanma ve yaratıcıyı tanıma eğilimidir; zaman, mekân ve şartlar değişse de bu temel eğilim değişmez. İslam’ın inanç esasları ise tevhid merkezlidir; aracı kabul etmez, hür iradeye dayanır ve hem dünya hem de ahiret saadetini hedefler.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
17. Soru Çözümü
Parçada insanın doğuştan kendisini aşan bir güce yönelme eğilimi taşıdığı, zaman, mekân ve çevre koşulları değişse bile yaratılıştan gelen bu özün (fıtratın) değişmeyeceği vurgulanmıştır.
- A) Parçada inancın bilgi ve eylemle korunmaması durumunda zayıflayacağından bahsedilmemiştir.
- B) Çevrenin olumsuz etkilerine karşı fıtratın korunması gerektiğine dair bir uyarı yer almamaktadır.
- C) Dinin insana “yeni bir nitelik” kazandırdığı değil, insanın özündeki mevcut eğilimle uyumlu bir rehber olduğu ifade edilmiştir.
- D) Metindeki “zaman, mekân ve eğitim koşulları farklılaşsa da insanın yaratılışından gelen bu öz değişmez” cümlesi, farklı şartlarda yaşasalar bile inanma ihtiyacının tüm insanların ortak özelliği olduğunu doğrudan doğrular.
- E) Varlığın amacını sorgulamanın doğru inanca ulaşmak için tek başına “yeterli” olduğu savunulmamıştır; dinin rehberliğine dikkat çekilmiştir.
17. Soru Cevabı: D) İnsanlar farklı şartlarda yaşasa da yaratıcıya inanma ihtiyacı onların ortak özelliğidir.
18. Soru Çözümü
Metinde İslam’ın inanç esaslarına dair dört temel vurgu bulunmaktadır:
- Allah ile kul arasında aracı olmaması ve şirkin reddi
- Dünya ve ahiret mutluluğu vadetmesi
- İnsanın fıtratına (yaratılışına) uygun olması
- Dinde zorlama olmaması ve özgür iradenin esas alınması
- A) Zümer 3: Müşriklerin putları Allah’a yaklaşmak için aracı kılmalarını eleştirir; metindeki “aracıya izin vermez, şirk sayar” ilkesiyle doğrudan örtüşür.
- B) Nahl 97: İnanıp iyi işler yapanlara dünya ve ahirette güzel bir hayat vadedildiğini belirtir; metindeki “dünya ve ahiret mutluluğu vadeder” ifadesiyle doğrudan örtüşür.
- C) Rum 30: Dinin fıtrat ile bağını kurar; metindeki “insanın doğasına ve yaratılışına uygun olan” ifadesiyle doğrudan örtüşür.
- D) Bakara 256: Dinde zorlama olmadığını bildirir; metindeki “bireylerin kendi özgür iradeleriyle tercihte bulunmaları” ilkesiyle doğrudan örtüşür.
- E) Furkan 45: Gölgenin uzaması ve güneşin delil kılınması gibi tabiat olayları üzerinden Allah’ın kudretini ve evrendeki nizamı (kevnî delil) anlatır; metinde sayılan inanç esaslarının yapısal nitelikleriyle doğrudan ilişkili değildir.
18. Soru Cevabı: E) “Rabbinin gölgeyi nasıl uzattığını görmez misin?..” (Furkan suresi 45. ayet)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: YKS Din Kültürü sorularında metin ile ayet eşleştirmesi yapılırken anahtar kavramlara odaklanılmalıdır: aracısız ibadet (Tevhid / Zümer 3), irade özgürlüğü (Dinde zorlama yoktur / Bakara 256), yaratılış uyumu (Fıtrat / Rum 30). Fiziksel/kozmolojik ayetler inanç sisteminin metinsel özelliklerini değil, evrendeki düzeni gösterir.