- Günümüzde edebiyat eleştirisi; estetik çözümlemeler ve kavramsal derinlik yerine doğrudan tüketici odaklı, hızlı değerlendirmelere yenik düştü. Artık bir kitabın edebî değeri; dilindeki incelikle, kurgusal katmanlarıyla veya düşünsel birikimiyle değil dijital mecralardaki görünürlüğüyle ve yıldız puanlamalarıyla ölçülüyor. Eleştirmen, eserin zayıf ve güçlü yanlarını nesnel biçimde saptayan kılavuzluk rolünü yitirerek yayıncılık piyasasının bir parçası hâline geliyor. Derinlikli tahlillerin yerini alan bu sığ yaklaşım, okurda nitelikli metin bilincini aşındırıyor; yeni yetişen yazarları da estetik arayışlar yerine popüler kabullere yöneltiyor.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi yazarın günümüz edebiyat eleştirisine getirdiği eleştirilerden biri değildir?
A) Piyasa koşullarına bağımlı hâle gelmesi
B) Yüzeysel ölçütleri esas alması
C) Karşılaştırmalı yöntemleri reddetmesi
D) Okurun estetik algısını olumsuz etkilemesi
E) Tarafsız rehberlik edici işlevini kaybetmesi - Alan dillerinin ortaya çıkışı, sanayileşmeye koşut olarak sosyokültürel değişimlerle yakından ilgilidir. Bu dillerin oluşumundaki en önemli etken, modern toplum içindeki iş dağılımıdır. Başka bir deyişle bu diller meslek birliğinden kaynaklanmaktadır. Hukuk dili, teknik dil, sanat dili bunlara örnek gösterilebilir. Günümüzde sıradan bir vatandaş dahi bilgisayarın ne işe yaradığını bilmektedir. Sunucu, ağ geçidi, çoklayıcı, sekme ve yonga kavramlarını da duymuş olabilir fakat bunların işlevlerini ve özelliklerini bilmesi zordur. Kullanılan terimlerin açık ve anlaşılır bir şekilde tanımlandığı bilim dili de bu kategori altında sınıflandırılabilir.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
A) Toplumsal yapıdaki dönüşümlerin dilsel çeşitlenmeye zemin hazırladığına
B) İş bölümünün uzmanlık alanlarına özgü dil kullanımlarını doğurduğuna
C) Alan dillerinin bilim dışında farklı çalışma alanlarında da görüldüğüne
D) Terimlere aşina olmanın onların işlevlerini bilmeyi gerektirmediğine
E) Farklı alanlarda kullanılan terimlerde birlik sağlanmasının amaçlandığına
Paragrafta Anlam ve Yardımcı Düşünceler (31 ve 32. Sorular)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta yardımcı düşünce sorularında, seçeneklerde sunulan yargıların parçadaki anahtar kelimeler ve anlamsal bağıntılarla birebir örtüşüp örtüşmediği denetlenir; parçada doğrudan veya dolaylı olarak değinilmeyen, yorum yoluyla genişletilen ifadeler “ulaşılamaz / değinilmemiştir” yargısını oluşturur.
31. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde günümüz edebiyat eleştirisinin estetik derinliğini kaybedip tüketim ve popüler kültür eksenine kaydığı eleştirilmektedir.
- A) Piyasa koşullarına bağımlı hâle gelmesi: Metindeki “yayıncılık piyasasının bir parçası hâline geliyor” ve “tüketici odaklı” ifadeleri bu eleştiriyi doğrular.
- B) Yüzeysel ölçütleri esas alması: “Düşünsel birikimiyle değil dijital mecralardaki görünürlüğüyle ve yıldız puanlamalarıyla ölçülüyor” ve “bu sığ yaklaşım” sözleriyle belirtilmiştir.
- C) Karşılaştırmalı yöntemleri reddetmesi: Metinde eleştirmenlerin yöntem olarak “karşılaştırmalı yöntemleri reddettiğine” dair hiçbir ifade veya ima yer almamaktadır.
- D) Okurun estetik algısını olumsuz etkilemesi: Metindeki “…okurda nitelikli metin bilincini aşındırıyor” ifadesi bu eleştiriyi açıkça karşılar.
- E) Tarafsız rehberlik edici işlevini kaybetmesi: Parçadaki “Eleştirmen, eserin zayıf ve güçlü yanlarını nesnel biçimde saptayan kılavuzluk rolünü yitirerek…” cümlesiyle doğrudan vurgulanmıştır.
CEVAP (31. Soru): C — Karşılaştırmalı yöntemleri reddetmesi
32. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde sanayileşme ve toplumsal iş bölümü sonucunda mesleklere özgü alan/uzmanlık dillerinin (hukuk, teknik, sanat, bilim vb.) nasıl doğduğu ele alınmaktadır.
- A) Toplumsal yapıdaki dönüşümlerin dilsel çeşitlenmeye zemin hazırladığına: “Alan dillerinin ortaya çıkışı, sanayileşmeye koşut olarak sosyokültürel değişimlerle yakından ilgilidir.” cümlesinden ulaşılır.
- B) İş bölümünün uzmanlık alanlarına özgü dil kullanımlarını doğurduğuna: “Bu dillerin oluşumundaki en önemli etken, modern toplum içindeki iş dağılımıdır.” yargısından ulaşılır.
- C) Alan dillerinin bilim dışında farklı çalışma alanlarında da görüldüğüne: Metinde örnek verilen “hukuk dili, teknik dil, sanat dili” ifadelerinden ulaşılır.
- D) Terimlere aşina olmanın onların işlevlerini bilmeyi gerektirmediğine: “kavramlarını da duymuş olabilir fakat bunların işlevlerini ve özelliklerini bilmesi zordur.” cümlesi bu yargıyı doğrudan doğrular.
- E) Farklı alanlarda kullanılan terimlerde birlik sağlanmasının amaçlandığına: Metinde terimlerin ortaklaştırılması ya da bir standart/birlik oluşturulması gibi bir amaçtan kesinlikle söz edilmemiştir.
CEVAP (32. Soru): E — Farklı alanlarda kullanılan terimlerde birlik sağlanmasının amaçlandığına