Bu parçadan,
I. İnsanın güvenlik ihtiyacı, hayatını etkileyen dürtülerden biridir.
II. İnsanoğlunun geçmişten gelen birikiminin bugünkü tercihleri üzerinde etkili olduğu düşünülemez.
III. İnsan, sadece güvenliği konusunda kaygılı olunca vücudunda bazı fiziksel tepkiler oluşur.
yargılarından hangileri çıkarılamaz?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) II ve III
Parçaya Göre Yargıların Çıkarılabilirlik Durumunun Değerlendirilmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Yargının Analizi
“İnsanın güvenlik ihtiyacı, hayatını etkileyen dürtülerden biridir.”
Bu ifade, insanın temel gereksinimlerini ve davranış motivasyonlarını açıklayan metinlerin ana dayanağıdır. Güvenlik arayışı hayatı yönlendiren temel faktörlerden biri olduğundan bu yargı metinden çıkarılabilir.
Adım 2 — II. Yargının Analizi
“İnsanoğlunun geçmişten gelen birikiminin bugünkü tercihleri üzerinde etkili olduğu düşünülemez.”
İnsanın bugünkü davranış ve seçimleri, geçmişten devralınan biyolojik ve kültürel birikimin bir sonucudur. Cümlede yer alan “düşünülemez” şeklindeki kesin olumsuzlama metnin ana fikriyle çelişmektedir. Dolayısıyla bu yargı metinden çıkarılamaz.
Adım 3 — III. Yargının Analizi
“İnsan, sadece güvenliği konusunda kaygılı olunca vücudunda bazı fiziksel tepkiler oluşur.”
Cümlede kullanılan “sadece” ifadesi aşırı bir sınırlamadır. Vücut; heyecan, öfke, sevinç gibi birçok farklı durumda da fiziksel tepkiler verir. Tepkilerin yalnızca güvenlik kaygısına bağlanması metnin kapsamını daraltır. Bu nedenle bu yargı da metinden çıkarılamaz.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — I. yargı çıkarılabilir olduğu için doğru cevap olamaz.
B. Yalnız II — II’nin yanında III. yargı da çıkarılamaz niteliktedir.
C. Yalnız III — III’ün yanında II. yargı da çıkarılamaz niteliktedir.
D. I ve III — I. yargı çıkarılabilir olduğu için bu seçenek elenir.
E. II ve III — Hem II. maddedeki mantık hatası hem de III. maddedeki “sadece” kısıtlaması nedeniyle her iki yargı da parçadan çıkarılamaz.
Adım 5 — Son Doğrulama
ÖSYM tarzı paragraf sorularında “sadece, yalnızca, hep, hiç, düşünülemez” gibi kısıtlayıcı veya aşırı kesinlik bildiren uç ifadeler genellikle metnin sınırlarını aştığı için çıkarılamaz kabul edilir. Bu kurala göre II ve III numaralı öncüllere ulaşılamaz.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragraf sorularında sıklıkla çeldirici olarak kullanılan “sadece/yalnızca” gibi kısıtlayıcı ifadeleri hızlıca yakalama taktiklerini birlikte incelememizi ister misin?