Mektuplardaki kişisel yan (I) yazanın konumunu bir tarafa bırakarak söyleyelim (II) bize yazarın hayatta kalma çabası (III) etkilendiği durumlar (IV) yaşamının gündelik ayrıntıları hakkında bilgi sahibi olma imkânı tanır ve okuru ona yaklaştırır. Bu açıdan yazar mektupları (V) yazarların düşünce mirasının önemli parçalarıdır.
Bu parçadaki numaralanmış virgüllerden hangileri, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırma işleviyle kullanılmıştır?
A) I ve II
B) I ve IV
C) II ve III
D) III ve IV
E) IV ve V
Noktalama İşaretleri: Virgülün İşlevleri ve Kullanım Alanları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türk Dil Kurumu (TDK) noktalama kurallarına göre virgül (,), birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına, metin içindeki ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna, ayrıca yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Parçadaki numaralanmış virgüllerin kullanım amaçları incelendiğinde:
- I ve II Numaralı Virgüller: “yazanın konumunu bir tarafa bırakarak söyleyelim” ifadesi cümlenin yapısına sonradan eklenmiş bir ara cümledir. Bu virgüller, cümlenin akışını kesen ara sözü/cümleyi belirtmek ve ayırmak amacıyla başına ve sonuna getirilmiştir.
- III ve IV Numaralı Virgüller: “hayatta kalma çabası”, “etkilendiği durumlar” ve “yaşamının gündelik ayrıntıları” söz öbekleri, aynı tamlanan yapısına bağlanan ve arka arkaya sıralanan eş görevli kelime gruplarıdır. Dolayısıyla aralarına konan III ve IV numaralı virgüller doğrudan eş görevli ögeleri ayırma işleviyle kullanılmıştır.
- V Numaralı Virgül: “Bu açıdan yazar mektupları…” cümlesinde yüklemden (ek fiil almış isim tamlamasından) önce gelerek özneyi vurgulamak ve belirginleştirmek amacıyla kullanılmıştır.
Bu doğrultuda eş görevli söz öbeklerini ayıran virgüller III ve IV’tür.
CEVAP: D) III ve IV
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Cümle içinde iki virgül arasında kalan ve çıkarıldığında cümlenin anlam bütünlüğünü bozmayan yapılar çoğunlukla ara söz/ara cümledir. Art arda gelen ve aynı tamlama ya da ögeye bağlanan isimler/sıfatlar ise eş görevli sözcüklerdir.