- (I) 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu, tıp alanında geleneksel yöntemlerden modern bilimsel yaklaşımlara geçiş sürecine girmiştir. (II) Tıphane-i Amirenin 1827 yılında açılması, askerî tıbbın kurumsallaşması ve modernleşmesi yolundaki en somut adımlardan biridir. (III) Bu kurumlarda Fransızca tıp eğitimi verilmesi, Batı literatürünün doğrudan takip edilmesini sağlayan bir zemin oluşturmuştur. (IV) Eski Dönem Osmanlı hastaneleri olan darüşşifalar, vakıf sistemiyle yönetilen ve dinî motifler barındıran kurumlardır. (V) Modernleşme süreci, sadece eğitimle sınırlı kalmamış; karantina teşkilatının kurulmasıyla halk sağlığı alanına da taşınmıştır. (VI) Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’nin kurulması, hekimlik mesleğinin Batılı bir kimlik kazanmasında belirleyici rol oynamıştır.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?
A) II
B) III
C) IV
D) V
E) VI - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
A) Yarınki Birleşmiş Milletler oturumunda Avrupa ülkelerinde görevli bazı Türkiye Büyükelçileri de konuşma yapacak.
B) Şehrin en işlek noktalarından biri olan Kızılay Meydanı, Ankara’nın sosyal yaşamının kalbi sayılmaktadır.
C) 19 Mayıs 1919 Pazartesi günü, Samsun halkı büyük bir heyecanla Millî Mücadele’nin ilk adımına tanıklık etti.
D) Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri, son yıllarda yaşanan iklim değişikliğinden en çok etkilenen yerler arasındadır.
E) Doğal güzellikleriyle ziyaretçilerini büyüleyen Yedigöller Millî Parkı, her yıl binlerce turisti ağırlıyor.
35 - 36. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.
Dijitalleşme süreciyle birlikte hafıza, yalnızca bireysel bir hatırlama pratiği olmaktan çıkıp veri madenciliğinin nesnesi hâline gelmiştir. Geleneksel arşivleme yöntemlerinin aksine, dijital mecralar bilgiyi statik bir muhafazadan kurtararak onu sürekli devinen, eklemlenen ve yeniden yorumlanan bir yapıya dönüştürür. Ancak bu devinim, bilginin derinliğini aşındırarak “anlık tüketim” sarmalına hizmet etme tehlikesini de beraberinde getirir. Unutmanın imkânsızlaştığı bu yeni düzende, her veri kırıntısı bir iz olarak kalırken hafıza, bu izlerin anlamlı bir bütüne dönüşmesi için gereken süzgeç işlevini yitirmektedir. Dolayısıyla dijital hafıza, geçmişi bugüne taşımaktan ziyade, bugünü geçmişin yüküyle boğma riski taşır. Anlamın bağlamından koparılarak hızla dolaşıma sokulması, kolektif bilincin tarihsel süreklilik algısını zedeleyebilir. - Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Dijitalleşmenin hafızayı durağanlıktan kurtarıp devingen bir yapıya kavuşturduğuna
B) Dijital ortamlardaki verilerin sürekli bir eklemlenme ve yeniden anlamlandırma sürecine dâhil olduğuna
C) Unutmanın zorlaşmasının her zaman verimli ve nitelikli bir bilgi birikimiyle sonuçlanmadığına
D) Kolektif belleğin, dijitalleşmenin sağladığı geniş veri havuzu sayesinde tarihsel gerçekleri daha berrak kavradığına
E) Bilginin hızla tüketilmesinin, içeriğin derinliğinin kaybolmasına yol açabileceğine - Bu parçaya göre, dijital hafızanın “bugünü geçmişin yüküyle boğma” riskinin temel kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Geleneksel arşivleme tekniklerinin dijital hıza uyum sağlayamaması
B) Verilerin anlamlı bir süzgeçten geçirilmeden birikmesi ve bağlamından koparılması
C) Bireysel anıların toplumsal bellekle çelişmesi sonucu oluşan kavram karmaşası
D) Bilgiye erişim olanaklarının artmasıyla birlikte bilginin doğruluğunun denetlenememesi
E) Teknolojik araçların veriyi sadece depolama odaklı olarak kurgulayıp yorumu dışlaması
TYT Türkçe Paragrafta Anlam ve Yazım Kuralları Soru Çözümleri
33. Soru: Paragrafta Düşüncenin Akışını Bozan Cümle
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Paragrafta akışı bozan cümle sorularında ana düşünce ve konu sınırları belirlenir. Parçanın genelinde 19. yüzyıl Osmanlı tıbbındaki modernleşme ve kurumsallaşma adımları anlatılırken farklı bir tarihsel döneme ya da geleneksel yapıya odaklanan cümle akışı keser.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ:
- I, II, III, V ve VI. cümleler: 19. yüzyılda Tıphane-i Âmire’nin açılması, Fransızca tıp eğitimi, karantina teşkilatı ve Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane gibi modern tıp reformlarını bir bütünlük içinde anlatmaktadır.
- IV. cümle: Araya girerek Osmanlı’nın geleneksel/eski dönemine ait olan ve vakıf sistemiyle işleyen "darüşşifalar"dan söz etmiş, kronolojik ve tematik akışı bozmuştur. (V) numaralı cümle doğrudan (III)'teki eğitim reformunu devam ettirmektedir.
CEVAP: C) IV
34. Soru: Yazım Kuralları (Büyük Harflerin Kullanımı)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
TDK kurallarına göre unvan, makam ve meslek bildiren sözcükler belirli bir şahsı/özel ismi temsil ettiğinde büyük harfle başlar; ancak cins isim olarak genel anlamda kullanıldığında küçük harfle yazılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Yanlış: “bazı Türkiye Büyükelçileri” ifadesinde “büyükelçi” sözcüğü belirli bir şahsın unvanı olarak değil, genel bir meslek/görev adı (tür adı) olarak çoğul kullanılmıştır. Doğru yazımı “Türkiye büyükelçileri” olmalıdır.
- B) Doğru: “Kızılay Meydanı” (meydan adları büyük yazılır) ve “Ankara’nın” (özel isim çekim eki kesmeyle ayrılır).
- C) Doğru: Belirli bir tarihi bildiren gün ve ay adları büyük harfle başlar (“19 Mayıs 1919 Pazartesi”), “günü” sözcüğü küçük yazılır; “Millî Mücadele” tarihî dönem adı olduğu için büyüktür.
- D) Doğru: “Orta Doğu” ve “Kuzey Afrika” yer adları büyük, “ülkeleri” cins isim olduğu için küçüktür.
- E) Doğru: “Yedigöller Millî Parkı” özel yer adı statüsünde olduğundan her sözcüğü büyük harfle başlar.
CEVAP: A — Yarınki Birleşmiş Milletler oturumunda Avrupa ülkelerinde görevli bazı Türkiye Büyükelçileri de konuşma yapacak.
35. Soru: Paragrafta Yardımcı Düşünceler (Ulaşılamaz)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Metinde yer alan yargıların seçeneklerle bire bir eşleştirilmesi yapılır; metindeki ifadenin tam zıddını veya parçada hiç bahsedilmeyen olumlu bir çıkarımı sunan seçenek tespit edilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Parçadaki “bilgiyi statik bir muhafazadan kurtararak…” ifadesinden çıkarılır.
- B) Parçadaki “sürekli devinen, eklemlenen ve yeniden yorumlanan…” ifadesinden çıkarılır.
- C) Parçadaki “hafıza, bu izlerin anlamlı bir bütüne dönüşmesi için gereken süzgeç işlevini yitirmektedir” ifadesinden çıkarılır.
- D) Yanlış (Ulaşılamaz): Parçada dijitalleşmenin sağladığı geniş veri havuzunun gerçeği daha berrak kavrattığı değil; aksine “kolektif bilincin tarihsel süreklilik algısını zedeleyebileceği” ve “bugünü geçmişin yüküyle boğma riski taşıdığı” vurgulanmıştır.
- E) Parçadaki “bilginin derinliğini aşındırarak ‘anlık tüketim’ sarmalına hizmet etme tehlikesi…” ifadesinden çıkarılır.
CEVAP: D — Kolektif belleğin, dijitalleşmenin sağladığı geniş veri havuzu sayesinde tarihsel gerçekleri daha berrak kavradığına
36. Soru: Paragrafta Anlam ve Neden-Sonuç İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Parçada tırnak içine alınan veya altı çizilen ifadenin gerekçesi, kendisinden hemen önceki ve sonraki açıklayıcı cümlelerin ana fikrinde aranır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ:
- Metinde riskin kaynağı şu cümlelerle açıklanmıştır:
“…hafıza, bu izlerin anlamlı bir bütüne dönüşmesi için gereken süzgeç işlevini yitirmektedir. Dolayısıyla dijital hafıza, geçmişi bugüne taşımaktan ziyade, bugünü geçmişin yüküyle boğma riski taşır. Anlamın bağlamından koparılarak hızla dolaşıma sokulması…” - Bu gerekçeyi doğrudan ve eksiksiz karşılayan ifade B seçeneğidir.
CEVAP: B — Verilerin anlamlı bir süzgeçten geçirilmeden birikmesi ve bağlamından koparılması
