- Eleştirmenler öteden beri bir sanat eserinin değerini onun dış dünyadaki gerçeği ne kadar sadakatle yansıttığıyla ölçtü. Sanatın doğaya tutulan bir ayna olduğu fikri, sarsılmaz bir ilke olarak yaşadı. Ne var ki 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan birçok modern akım, sanatçının zihnindeki imgeyi dış dünyadaki biçimlerden bağımsız olarak kurgulayabileceğini ortaya koydu. Resimden edebiyata uzanan bu kırılma, nesnel dünyaya sadakat arayışının estetik bir eser oluşturmanın vazgeçilmez bir koşulu olmadığını, aslolanın gerçeğin kendisi değil onu işleme biçimindeki özgünlük olduğunu kesin bir dille ortaya koydu.
Bu parçada vurgulanmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sanatla ilgili kuramsal tartışmaların yeni akımlar doğurduğu
B) Dış dünyayı olduğu gibi aktaran eserlerin kolay benimsendiği
C) Modern çağın sunduğu olanaklarının sanatçıya esneklik tanıdığı
D) Sanatsal niteliği yapıtın sunumundaki benzersizliğin belirlediği
E) Sanat eserini değerlendirme ölçütlerinin zaman içinde değiştiği - Kişioğlu bu yeryüzünde neler yapmış, neler kurmuş, nelerle uğraşmışsa hepsinden benim de bir payım olsun isterdim. Kimse ermemiştir, eremeyecektir o tüm bilgiye deyip avutuyoruz kendimizi. Bizden az bilenlere bakıp kıvrandığımız da oluyor. Bizden on kat, bin kat çok bilenler var; durmuyoruz onların üzerinde, omuz silkiyoruz onlara: “Yüzlerce alana el uzatıp yüzlerce konuyu biraz öğreneceğine bir tek alanda çalış, onun konularını derinleştir, daha iyi!” diyoruz. Kendimizi de çevremizi de kandırıyoruz böyle demekle.
Bu parçada yazarın asıl eleştirdiği durum aşağıdakilerden hangisidir?
A) Toplumun, her konuda yüzeysel bilgilere sahip kişileri bir sahada uzmanlaşmış bireylerden üstün görmesi
B) Geniş bir yelpazede bilgi edinme arzusunun, uzmanlaşma sürecini baltalayan bir uğraş olarak görülmesi
C) Bireyin kendi bilgi yetersizliğini kabullenmek yerine uzmanlaşma iddiasıyla gerçeği perdeleme çabası
D) İnsanlığın ortak bilgi birikimine katkıda bulunmak yerine, hazır bilgilerden zahmetsizce yararlanılması
E) Sınırsız bilgiye erişimin imkânsız olduğunu savunularak yeni bilgi arayışlarının önünün kesilmesi
Paragrafta Ana Düşünce ve Yazarın Yakınması Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta ana düşünce (vurgulanmak istenen düşünce), metnin bütününde savunulan ve genellikle “aslolan, sonuç olarak, ne var ki” gibi yönlendirici ifadelerden sonra gelen nihai yargıdır. Eleştirilen durum sorularında ise yazarın hedef aldığı tutum, davranış veya bireylerin arkasına sığındığı bahaneler tespit edilir.
27. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Metnin son cümlesinde yer alan “aslolanın gerçeğin kendisi değil onu işleme biçimindeki özgünlük olduğunu kesin bir dille ortaya koydu” ifadesi parçanın ana fikrini doğrudan verir. Sanatta değer ölçütü gerçeği birebir yansıtmak değil, o gerçeği özgün (benzersiz) bir biçimde işlemektir.
- A) Parçada yeni akımların doğuş gerekçesi üzerinde değil, sanatın nitelik ölçütü üzerinde durulmuştur.
- B) Dış dünyayı aktaran yapıtların “kolay benimsendiğine” dair bir ifade yoktur.
- C) Çağın sunduğu teknik olanaklardan bahsedilmemiştir.
- D) Metindeki “işleme biçimi” ifadesi “sunum” ile, “özgünlük” kavramı ise “benzersizlik” ile birebir örtüşmektedir.
- E) Ölçütlerin değiştiği giriş cümlesinde belirtilse de bu bir yardımcı düşüncedir; asıl verilmek istenen mesaj değildir.
CEVAP: D) Sanatsal niteliği yapıtın sunumundaki benzersizliğin belirlediği
28. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
Yazar; kendisinden çok daha fazla bilgi sahibi olan insanları gören bireylerin, onları takdir etmek yerine “Yüzlerce konuyu öğreneceğine tek alanda derinleş” diyerek küçümsemeye çalıştıklarını ve “Kendimizi de çevremizi de kandırıyoruz böyle demekle.” ifadesiyle bireylerin aslında kendi yetersizliklerini gizlemek amacıyla “uzmanlaşma” bahanesine sığındıklarını açıkça eleştirmektedir.
- A) Parçada yüzeysel bilgiye sahip kişilerin uzmanlardan üstün görüldüğü savunulmamaktadır.
- B) Uzmanlaşmanın baltalanması genel bir eleştiri konusu değildir; eleştirilen durum bireyin psikolojik savunma mekanizmasıdır.
- C) Bireyin kendinden katbekat bilgili insanları görünce ezilmemek ve kendi cehaletini/yetersizliğini örtmek için “uzmanlaşma gerekliliği” arkasına saklanıp kendini kandırması tam olarak eleştirilen noktadır.
- D) Hazır bilgiden zahmetsizce yararlanma konusu metinde işlenmemiştir.
- E) Bilgi arayışının engellenmesi parçanın odak noktası değildir.
CEVAP: C) Bireyin kendi bilgi yetersizliğini kabullenmek yerine uzmanlaşma iddiasıyla gerçeği perdeleme çabası
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragraf sorularında metnin son cümlesinde yer alan “aslolan…”, “kendimizi kandırıyoruz…” gibi kesin hüküm bildiren ifadeler, yazarın vermek istediği asıl mesajın ve eleştirinin doğrudan anahtarıdır.