- 2026’da yayımlanan bir araştırmada yarısı düzenli kahve tüketen, yarısı ise kahve içmeyen 62 sağlıklı gönüllü incelenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında hem düzenli kahve içenlerin hem de içmeyenlerin 14 gün boyunca kahve tüketmemesi sağlanmış, ardından bu kişilerin tamamı rastgele iki gruba ayrılarak 21 gün boyunca kafeinli veya kafeinsiz kahve tüketmeleri sağlanmıştır. Bu süreçte katılımcıların ruh hâli, uyku kalitesi ve bilişsel performansı testlerle değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonunda elde edilen bulgular katılımcıların kendi başlangıç değerleriyle karşılaştırıldığında kafeinli kahve tüketenlerin kaygı düzeylerinin daha düşük, kafeinsiz kahve tüketenlerin ise hafıza testlerinde daha başarılı olduğu ve daha iyi uyku kalitesi bildirdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte sağlıklı yetişkinler üzerinden elde edilen bu bulguların genel bir tüketim tavsiyesi olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu parçada sözü edilen araştırmanın amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kahve miktarının bilişsel performans ve uykuya etkisini belirlemek
B) Kahvenin kaygı üzerindeki kalıcı etkilerini ortaya koymak
C) Kahveden uzak kalma süresinin kafein yoksunluğuna etkisini saptamak
D) Kahvenin olumlu etkilerinin bireysel özelliklere göre değişimini araştırmak
E) Kahvenin etkilerinin kafeinden bağımsız olup olmadığını incelemek - İkinci Yeni şairlerinden kendi çizgisini oluşturan isimlerden biri olan Ece Ayhan, geleneksel söz dizimini ve dil bilgisi kurallarını aşarak kendine özgü bir şiir dili inşa etti. Klasik ölçü ve kafiye anlayışına mesafeli duran sanatçı; eserlerinde tarih, felsefe, sinema ve atonal müziğin olanaklarından yararlandı. “Ben şiirden değil müzikten geliyorum.” diyerek ses kakışmalarını ve ritmik kırılmaları dizeye taşıyan şair, imge yoğunluğu ve kapalı anlatımı nedeniyle sınırlı bir okur çevresine hitap etti.
Bu parçada sözü edilen şairle ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
A) Farklı disiplinlerin imkânlarından yararlanmıştır.
B) Şiiri müzikle birleştirmesi okuyucusunu azaltmıştır.
C) Bağlı bulunduğu topluluğun özgün isimlerindendir.
D) Geleneksel dil ve biçim kurallarını esnetmiştir.
E) Şiirlerinde sembollerle örülü bir anlatımı tercih etmiştir.
YKS Türkçe Paragrafta Anlam ve Yardımcı Düşünce Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta araştırmanın amacı belirlenirken deney düzeneğinde değiştirilen değişkene (bağımsız değişken) odaklanılır. Yardımcı düşünce / ulaşılamaz sorularında ise metindeki neden-sonuç ilişkilerinin seçeneklerde tahrif edilip edilmediği denetlenir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
23. Sorunun Çözümü (Araştırmanın Amacı)
Araştırmada katılımcılar iki gruba ayrılmış; bir gruba kafeinli, diğer gruba ise kafeinsiz kahve verilerek etkiler (kaygı, hafıza, uyku) karşılaştırılmıştır. Deneyin temel değişkeni “kafein” varlığıdır. Dolayısıyla amaç, kahvenin yarattığı etkilerin kafeine mi bağlı olduğunu yoksa kafeinden bağımsız bileşenlerden mi kaynaklandığını test etmektir.
- A) Parçada kahvenin miktarı (dozu) değiştirilmemiştir; odaklanılan unsur miktar değil, kafein içeriğidir.
- B) Araştırma yalnızca 21 günlük süreci kapsar; “kalıcı” etkiler incelenmemiştir.
- C) 14 günlük kahve içmeme evresi başlangıç tabanı oluşturmak içindir; asıl amaç yoksunluk süresi değildir.
- D) Bireylerin yaş, cinsiyet gibi kişisel özelliklerine göre bir ayrım yapılmamıştır.
- E) Kafeinli ve kafeinsiz kahve tüketenlerin sonuçları kıyaslanarak kahvenin etkilerinin kafeinden bağımsız olup olmadığı araştırılmıştır.
CEVAP (23. Soru): E) Kahvenin etkilerinin kafeinden bağımsız olup olmadığını incelemek
24. Sorunun Çözümü (Ece Ayhan / Parçadan Çıkarılamayacak Yargı)
- A) Tarih, felsefe, sinema ve atonal müzikten yararlanması farklı disiplinleri kullandığını gösterir (Ulaşılır).
- B) Metinde şairin sınırlı bir okur kitlesine sahip olmasının gerekçesi müzikten yararlanması değil, “imge yoğunluğu ve kapalı anlatımı” olarak açıkça belirtilmiştir. Neden-sonuç bağı yanlış kurulmuştur (Ulaşılamaz).
- C) “İkinci Yeni şairlerinden kendi çizgisini oluşturan…” ifadesi özgünlüğünü doğrular (Ulaşılır).
- D) Geleneksel söz dizimini, dil bilgisini ve klasik ölçü-kafiye kurallarını aşması/mesafeli durması kuralları esnettiğini gösterir (Ulaşılır).
- E) “İmge yoğunluğu ve kapalı anlatım” ifadeleri sembollerle örülü bir dil yapısını doğrudan karşılar (Ulaşılır).
CEVAP (24. Soru): B) Şiiri müzikle birleştirmesi okuyucusunu azaltmıştır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragraf sorularında metinde geçen kavramlar seçeneklerde yer alsa dahi aralarındaki nedensellik ilişkisi ters yüz edilmiş veya farklı bir nedene bağlanmış olabilir. Metinde okur sayısını sınırlayan etken müzik değil; kapalı anlatım ve imge yoğunluğudur.