- 2026’da yayımlanan bir araştırmada yarısı düzenli kahve tüketen, yarısı ise kahve içmeyen 82 sağlıklı gönüllü incelenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında hem düzenli kahve içenlerin hem de içmeyenlerin 14 gün boyunca kahve tüketmemesi sağlanmış, ardından bu kişilerin tamamı rastgele iki gruba ayrılarak 21 gün boyunca kafeinli veya kafeinsiz kahve tüketmeleri sağlanmıştır. Bu süreçte katılımcıların ruh hâli, uyku kalitesi ve bilişsel performansı testlerle değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonunda elde edilen bulgular katılımcıların kendi başlangıç değerleriyle karşılaştırıldığında kafeinli kahve tüketenlerin kaygı düzeylerinin daha düşük, kafeinsiz kahve tüketenlerin ise hafıza testlerinde daha başarılı olduğu ve daha iyi uyku kalitesi bildirdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte sağlıklı yetişkinler üzerinden elde edilen bu bulguların genel bir tüketim tavsiyesi olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu parçada söz edilen araştırmanın amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kahve miktarının bilişsel performans ve uykuya etkisini belirlemek
B) Kahvenin kaygı üzerindeki kalıcı etkilerini ortaya koymak
C) Kahveden uzak kalma süresinin kafein yoksunluğuna etkisini saptamak
D) Kahvenin olumlu etkilerinin bireysel özelliklere göre değişimini araştırmak
E) Kahvenin etkilerinin kafeinden bağımsız olup olmadığını incelemek - İkinci Yeni şairlerinden kendi çizgisini oluşturan isimlerden biri olan Ece Ayhan, geleneksel söz dizimini ve dil bilgisi kurallarını aşarak kendine özgü bir şiir dili inşa etti. Klasik ölçü ve kafiye anlayışına mesafeli duran sanatçı; eserlerinde tarih, felsefe, sinema ve atonal müziğin olanaklarından yararlandı. “Ben şiirden değil müzikten geliyorum.” diyerek ses kakışmalarını ve ritmik kırılmaları dizeye taşıyan şair, imge yoğunluğu ve kapalı anlatımı nedeniyle sınırlı bir okur çevresine hitap etti.
Bu parçada söz edilen şairle ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
A) Farklı disiplinlerin imkânlarından yararlanmıştır.
B) Şiiri müzikle birleştirmesi okuyucusunu azaltmıştır.
C) Bağlı bulunduğu topluluğun özgün isimlerindendir.
D) Geleneksel dil ve biçim kurallarını esnetmiştir.
E) Şiirlerinde sembollerle örülü bir anlatımı tercih etmiştir.
Paragrafta Anlam ve Yardımcı Düşünceler Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta araştırma amacını belirlerken deneydeki bağımsız değişken (farklılaştırılan unsur: kafeinli/kafeinsiz) tespit edilir. Yardımcı düşünce sorularında ise metindeki neden-sonuç ilişkileri seçeneklerle birebir karşılaştırılarak gerekçesi saptırılmış ifadeler elenir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
23. Soru (Araştırmanın Amacı)
Deneyde tüm katılımcılara önce kahve bıraktırılmış, ardından gruplardan birine kafeinli, diğerine ise kafeinsiz kahve verilmiştir. Buradaki temel değişken kahvenin kendisi değil, içindeki kafein bileşenidir.
- A) Parçada farklı kahve miktarları (dozları) test edilmemiştir; tek değişken kafein içeriğidir.
- B) Araştırma sürecinde 21 günlük etkiler izlenmiş olup “kalıcı” etkilere dair bir inceleme yapılmamıştır.
- C) 14 günlük kahvesiz süreç yalnızca katılımcıları eşitlemek (nötrlemek) içindir, yoksunluk süresi ölçülmemiştir.
- D) Bireylerin yaş, cinsiyet veya genetik gibi bireysel özelliklerinin farklı sonuçlar doğurduğu incelenmemiştir.
- E) Kahvenin ortaya çıkardığı etkilerin doğrudan kafeine mi bağlı olduğu, yoksa kafein olmasa da (kafeinsiz kahveyle) bu etkilerin görülüp görülmeyeceği test edilmiştir.
CEVAP (23. Soru): E) Kahvenin etkilerinin kafeinden bağımsız olup olmadığını incelemek
24. Soru (Ulaşılamaz Yargı)
- A) Ulaşılır: Eserlerinde felsefe, tarih, sinema ve müzikten yararlanması farklı disiplinleri kullandığını gösterir.
- B) Ulaşılamaz: Metinde şairin sınırlı bir okur çevresine hitap etmesinin (okurunun az olmasının) nedeni müziği kullanması değil; “imge yoğunluğu ve kapalı anlatımı” olarak açıkça belirtilmiştir.
- C) Ulaşılır: “İkinci Yeni şairlerinden kendi çizgisini oluşturan…” ifadesi topluluğun özgün bir ismi olduğunu kanıtlar.
- D) Ulaşılır: Söz dizimi ve dil bilgisi kurallarını aşması, klasik ölçü/kafiyeye mesafeli durması dil ve biçim kurallarını esnettiğini gösterir.
- E) Ulaşılır: “İmge yoğunluğu ve kapalı anlatım” ifadeleri doğrudan sembollerle örülü bir anlatımı tercih ettiğini doğrular.
CEVAP (24. Soru): B) Şiiri müzikle birleştirmesi okuyucusunu azaltmıştır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta geçen iki farklı bilgi (müzikten yararlanması ve okurunun az olması) seçeneklerde yapay bir neden-sonuç bağıyla birleştirilerek en güçlü çeldirici oluşturulur. Metindeki asıl gerekçe ifadesine (“…nedeniyle”) her zaman dikkat edilmelidir.