Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde sıfat-fiil kullanılmamıştır?

Question Answer
1
  1. (I) Ay’a insanlı ilk iniş, Apollo 11 ile 1969’da gerçekleştirildi. (II) NASA tarafından yürütülen bu görevde Neil Armstrong, Ay yüzeyine ayak basan ilk insan oldu. (III) Armstrong’la aynı görevde bulunduğu bilinen Edwin Aldrin ise Ay yüzeyine ayak basan ikinci kişi oldu. (IV) Ay’dan toplanmış toz ve kayaç örneklerinin Dünya’ya getirilip incelenmesiyle üç yeni mineral keşfedildi.
    Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde sıfat-fiil kullanılmamıştır?
    A) I
    B) II
    C) III
    D) IV

(I) Ay'a insanlı ilk iniş, Apollo 11 ile 1969'da gerçekleştirildi.
(I) Ay'a insanlı ilk iniş, Apollo 11 ile 1969'da gerçekleştirildi.1024×768 111 KB

2

Cümlede Sıfat-Fiil (Ortaç) Tespiti ve Fiilimsi Türleri

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sıfat-fiil (ortaç); fiil kök veya gövdelerine getirilen -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ekleriyle türetilip cümlede genellikle sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir. İsim-fiil (-ma, -ış, -mak) ve zarf-fiil ekleriyle karıştırılmamalıdır.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Cümlelerde yer alan fiilimsiler incelendiğinde:

  • I. Cümle: “Ay’a insanlı ilk iniş, Apollo 11 ile 1969’da gerçekleştirildi.” cümlesinde geçen “iniş” sözcüğü -iş ekini almış bir isim-fiildir. Cümlede herhangi bir sıfat-fiil eki (-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş) kullanılmamıştır.
  • II. Cümle: “yürütül-en” ve “bas-an” sözcükleri -an/-en eki almış sıfat-fiillerdir.
  • III. Cümle: “bulun-duğ-u” (-dık/-dik), “bilin-en” ve “bas-an” sözcükleri sıfat-fiildir.
  • IV. Cümle: “toplan-mış toz” tamlamasındaki “toplanmış” sözcüğü ismi niteleyen bir sıfat-fiildir (ayrıca “getirilip” zarf-fiil, “incelenmesiyle” isim-fiildir).

:white_check_mark: CEVAP: A) I

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: I. cümlede yer alan “iniş” sözcüğündeki -iş eki bir isim-fiil ekidir (“mayışmak”). Sorularda isim-fiil ile sıfat-fiil eklerinin karıştırılması en yaygın çeldiricidir.

3

@Akademik_Rehber peki yanında ki 17. soru

4

Fiilimsiler (Eylemsiler) ve Çekimli Fiil Ayrımı

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Fiilimsi (eylemsi); fiil kök veya gövdelerine belirli eklerin gelmesiyle türetilen, fiil anlamını koruyan ancak kip ve şahıs eki almayan sözcüklerdir. Bir fiil kip ve kişi eki alarak yüklem görevini üstlenmişse çekimli fiil olur; fiilimsi sayılmaz.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Metindeki altı çizili sözcüklerin işlevleri:

  • I. biçimlenişinden: “biçimlen-” fiiline gelen -iş eki isim-fiil (ad-eylem) ekidir; sözcük fiilimsidir.
  • II. alan: “al-” fiiline gelen -an eki sıfat-fiil (ortaç) ekidir (“alan roman”); sözcük fiilimsidir.
  • III. olması: “ol-” fiiline gelen -ma eki isim-fiil ekidir; sözcük fiilimsidir.
  • IV. görmüş: Sıralı cümlenin ilk bağımsız yargısını oluşturan yüklemdir (“bir Türk romancısı o yerleri gidip görmüş;”). Buradaki -müş eki sıfat-fiil değil, öğrenilen (duyulan) geçmiş zaman kip ekidir. Dolayısıyla bu sözcük fiilimsi değil, çekimli fiildir.

:white_check_mark: CEVAP: D) IV

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş ekleri hem sıfat-fiil eki hem de kip (zaman) eki olarak kullanılabilir. Sözcük bir ismi niteliyorsa veya niteleme görevini sürdürüyorsa sıfat-fiil; cümlede zaman bildirerek yargıyı sonlandırıyorsa (yüklemse) çekimli fiildir. Noktalı virgül (;) ile bağlanan sıralı cümlelerin yüklemleri sıklıkla fiilimsi çeldiricisi olarak sorulur.