- (I) Van Gölü’nde yaklaşık 4 kilometrekarelik alana yayılan ve “su altı peribacaları” olarak bilinen 20 metre uzunluğundaki dikitler, gölün en dikkat çekici jeolojik yapılarıdır. (II) Mikrobiyalit olarak adlandırılan bu yapılar; göl tabanındaki tatlı su çıkışları ile siyanobakterilerin bir araya gelmesi ve kireç taşı çökelmesiyle oluşmuştur. (III) Araştırmacıların gölde yürüttüğü su altı çalışmalarında, bu dikitlerin çevresinde tıp ve fen literatüründe yer almayan canlı türlerine rastlanmıştır. (IV) Göldeki siyanobakterilerin ortamda baskın hâle gelmesi nedeniyle bulundukları dikit alanları bilim insanlarınca mikrobiyal ekosistem olarak adlandırılmaktadır. (V) Su seviyesindeki değişimler ve çevre kirliliği sebebiyle bu hassas alanların yok olma tehlikesi taşıdığını belirten bilim insanları koruma tedbirlerinin artırılmasını istemektedir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerde söz edilen mikrobiyalitler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) I. cümlede, fiziksel boyutuyla ilgili nicel bir veriye yer verilmiştir.
B) II. cümlede, oluşumlarında etkili olan unsurlara değinilmiştir.
C) III. cümlede, yayıldıkları bölgedeki yeni bir bulgudan söz edilmiştir.
D) IV. cümlede, bölgeyi yaşam alanı seçme nedenleri açıklanmıştır.
E) V. cümlede, yok olma riskini doğuran etkenlerden bahsedilmiştir. - I. Birçok ebeveyn, büyük oranda görsellerle desteklenen hikâyeleri az metinli yapıları nedeniyle gerçek kitap olarak kabul etmedikleri için çocuklarının bu tür kitapları okumasını istemez.
II. Belirli bir hikâyeyi anlatmak amacıyla ardışık çizimlerin kullanıldığı çizgi romanlar geniş bir hayal dünyasına ve görsel ögelerle bütünleşen sembolik anlatımıyla zengin bir dile sahiptir.
Verilen II. cümleyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) I. cümlede yer alan açıklamaya yönelik karşılaştırma yapmaktadır.
B) I. cümlede belirtilen durumun yol açtığı bir sonuçtan bahsetmektedir.
C) I. cümlede değinilen düşünceyi destekleyen kanıt göstermektedir.
D) I. cümlede ortaya konan durumun koşulunu belirtmektedir.
E) I. cümlede verilen durumu çürütmek için bir örnek sunmaktadır.
Parçada Anlam ve Cümleler Arası Anlam İlişkileri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta cümle analizi sorularında, her cümlenin bildirdiği doğrudan yargı ile seçeneklerdeki nitelemeler birebir eşleştirilmelidir. İki cümle arasındaki ilişkiyi sorgulayan sorularda ise ikinci cümlenin birinci cümlede öne sürülen savı destekleme, çürütme, gerekçelendirme veya örnekleme işlevine odaklanılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
5. Soru Analizi (Mikrobiyalitler Parçası)
- A) I. cümlede geçen “yaklaşık 4 kilometrekarelik alan” ve “20 metre uzunluk” ifadeleri ölçülebilir fiziksel boyutları gösteren nicel verilerdir. (Doğru)
- B) II. cümlede dikitlerin “tatlı su çıkışları ile siyanobakterilerin bir araya gelmesi ve kireç taşı çökelmesiyle” oluştuğu belirtilerek oluşum unsurlarına yer verilmiştir. (Doğru)
- C) III. cümlede dikitlerin çevresinde “tıp ve fen literatüründe yer almayan canlı türlerine rastlanması” bölgedeki yeni bir bulgudur. (Doğru)
- D) IV. cümlede siyanobakterilerin bölgeyi neden yaşam alanı seçtiği değil, dikit alanlarının bilim insanlarınca neden “mikrobiyal ekosistem” olarak adlandırıldığı (adlandırılma gerekçesi) açıklanmıştır. Bu nedenle yargı yanlıştır.
- E) V. cümlede geçen “su seviyesindeki değişimler ve çevre kirliliği” sözleri, yok olma tehlikesini doğuran etkenlerdir. (Doğru)
6. Soru Analizi (Cümleler Arası Anlam İlişkisi)
- I. Cümle: Birçok ebeveynin görselleri bol, metni az olan hikâyeleri “gerçek kitap” saymadığı için çocuklarına okutmak istemediği yönündeki olumsuz algıyı/durumu aktarmaktadır.
- II. Cümle: Görsel ağırlıklı türlerin başında gelen çizgi romanların “geniş bir hayal dünyasına ve sembolik anlatımıyla zengin bir dile” sahip olduğunu belirterek I. cümledeki yüzeysel ebeveyn algısını çürütmek amacıyla somut bir örnek sunmaktadır.
- Bu doğrultuda II. cümle, I. cümledeki ön yargıyı çürütmeye yönelik geliştirilmiş bir karşı örnek niteliğindedir.
CEVAP:
- 5. Soru için: D) IV. cümlede, bölgeyi yaşam alanı seçme nedenleri açıklanmıştır.
- 6. Soru için: E) I. cümlede verilen durumu çürütmek için bir örnek sunmaktadır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta anlam sorularında “adlandırma gerekçesi” ile “tercih/seçme nedeni” sıklıkla birbiri yerine konularak çeldirici oluşturulur. Cümlenin neyi gerekçelendirdiğine (isimlendirmeyi mi yoksa biyolojik tercihi mi) dikkat edilmelidir.