Mustafa Kutlu (1 1995-2000 yılları arasında iki hikâye kitabı yayımlamıştır (1 Arkakapak Yazıları ile Hüzün ve Tesadüf (1 İçerik ve form bakımından önceki beş hikâye kitabından farklılık göstermektedir, Dergâh dergisinde yayımlanan kısa hikâyelerin toplandığı bu iki eser (1 Sanatçı ($ 1 çocukluk, aşk, çevre, kasaba hayatı gibi konular üzerine yoğunlaştığı bu iki kitabı ile son dönem hikâye yazarları arasında haklı bir yer edinmiştir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri sırasıyla getirilmelidir?
A) (,) (
(.) (.) (
B) ( ( (.) (…) (,)
C) (,) ( (…) (.) (
D) (,) ( (.) (.) (,)
E) (,) (.) (-) (…) (
Parçada Noktalama İşaretlerinin Kullanımı ve Görevleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türk Dil Kurumu (TDK) noktalama kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (, tamamlanmış yargıların sonuna nokta (.), özneden sonra eş görevli sözcükler virgülle sıralanmışsa özneyi belirginleştirmek için özneden hemen sonra noktalı virgül ( getirilir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metindeki boşluklar sırasıyla incelendiğinde:
- 1. Boşluk: “Mustafa Kutlu ( ) 1995-2000 yılları arasında…” ifadesinde yüklemden uzak düşmüş olan ana özneyi belirtmek için virgül (,) kullanılmalıdır.
- 2. Boşluk: “iki hikâye kitabı yayımlamıştır ( )” ifadesinden sonra bu iki eserin hangileri olduğu açıklanıp örneklendirildiği için iki nokta ( getirilmelidir.
- 3. Boşluk: “Arkakapak Yazıları ile Hüzün ve Tesadüf ( )” ifadesinde başta “iki hikâye kitabı” denilerek sınır belirlenmiş ve bu iki kitabın ikisi de sayılmıştır. Yargı tamamlandığından cümlenin sonuna nokta (.) gelmelidir.
- 4. Boşluk: “İçerik ve form bakımından önceki beş hikâye kitabından farklılık göstermektedir, Dergâh dergisinde yayımlanan kısa hikâyelerin toplandığı bu iki eser ( )” cümlesi yüklemi (“farklılık göstermektedir”) başta/ortada olan devrik bir cümledir. Cümlenin öznesi (“bu iki eser”) sonda yer almış ve cümle tamamlanmıştır; bu nedenle sonuna nokta (.) konmalıdır.
- 5. Boşluk: “Sanatçı ( ) çocukluk, aşk, çevre, kasaba hayatı gibi…” cümlesinde “çocukluk, aşk, çevre, kasaba hayatı” sözcükleri eş görevli olup aralarına virgül girmiştir. İkiden fazla eş değer ögesi arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi (“Sanatçı”) diğer ögelerden ayırmak için noktalı virgül ( kullanılır.
Bu sıralamaya uygun noktalama dizisi: (,) ( (.) (.) ( şeklindedir.
CEVAP: A) (,) ( (.) (.) (
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Parçada sayı belirtilip (örneğin “iki kitap”) o sayı kadar öge eksiksiz sıralanmışsa cümle bitmiş sayılır ve sonuna üç nokta değil, nokta (.) konur. Ayrıca özneden sonra virgülle ayrılmış eş görevli sözcük grupları geliyorsa, anlam karışıklığını önlemek adına özneden sonra mutlaka noktalı virgül ( tercih edilir.