And Dağları’nın sarp coğrafyasında hüküm süren İnkalar, tarımsal üretimi güvence altına almak için dağ yamaçlarına devasa teraslar inşa etmişlerdir. Arkeolojik bulgular, basamaklar hâlinde yükselen bu yapıların sadece ekilebilir alan oluşturmakla kalmadığını, aynı zamanda çok yönlü birer mühendislik harikası olduğunu göstermektedir. Araştırmacıların belirttiğine göre terasların inşasında kullanılan taş duvarlar, gündüzleri güneş ısısını hapsedip geceleri toprağa yansıtarak mahsulü ani donma tehlikesinden koruyordu. Ayrıca dik yamaçlara kurulan bu teraslama yöntemi sayesinde, şiddetli yağışların yol açabileceği yıkıcı toprak kaymaları ve erozyon riskinin de büyük ölçüde önüne geçilmesi hedefleniyordu. Bu tarımsal alanların tasarımı, farklı rakımlarda çok çeşitli ürünlerin yetiştirilmesine olanak tanıyor; böylelikle zorlu iklim koşullarda bile kesintisiz bir gıda tedariki sağlanıyordu. Hatta mimari açıdan kusursuz olan bazı özel teras komplekslerinin, yalnızca imparator ve soylular için nadide bitkilerin yetiştirildiği seçkin botanik bahçeleri olarak işlev gördüğü, güncel bilimsel çalışmaların sunduğu bilgiler arasındadır.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmiştir?
A) Teraslama sistemiyle önüne geçilmek istenen doğa kaynaklı bir tehlikeye
B) Tarımsal üretimde elde edilen mahsulün depolanma ve dağıtılma şekline
C) İnka teraslarının yapımında tercih edilen taş işçiliği tekniklerine
D) And Dağları’nda yetiştirilen bitki türlerinin ekonomik değerine
E) Terasların inşasında çalışan işçilerin toplumsal konumuna
Paragrafta Yardımcı Düşünceler ve Bilgi Tespiti
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta anlam sorularında doğrudan değinilen yargıyı bulmak için metindeki anahtar kavramlar ile seçeneklerdeki ifadeler birebir eşleştirilmeli; metinde geçmeyen yorum ve çıkarımlardan kaçınılmalıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde teraslama yönteminin sağladığı yararlar ve işlevler açıklanırken doğa olaylarına karşı alınan önlemler açıkça ifade edilmiştir:
- A) Parçada geçen “mahsulü ani donma tehlikesinden koruyordu” ve “şiddetli yağışların yol açabileceği yıkıcı toprak kaymaları ve erozyon riskinin de büyük ölçüde önüne geçilmesi hedefleniyordu” cümleleri; donma, toprak kayması ve erozyon gibi doğa kaynaklı tehlikelerin teraslama sistemiyle engellenmek istendiğini doğrudan kanıtlar.
- B) Gıda tedarikinin sağlandığı belirtilmiş ancak ürünlerin nasıl depolandığı ya da halka nasıl dağıtıldığına değinilmemiştir.
- C) Teraslarda taş duvarlar kullanıldığı söylenmiş ancak taşların nasıl işlendiğine dair bir teknik detay verilmemiştir.
- D) Çeşitli ürünler ve nadide bitkiler yetiştirildiği ifade edilmiş fakat bu bitkilerin piyasa/ekonomik değerinden bahsedilmemiştir.
- E) Terasların inşasında görev alan işçilerden veya onların sosyal statülerinden metinde hiç söz edilmemiştir.
CEVAP: A) Teraslama sistemiyle önüne geçilmek istenen doğa kaynaklı bir tehlikeye
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta değinilen unsuru ararken metindeki somut doğa olaylarını (donma, heyelan, erozyon) genel bir üst kavramla (doğa kaynaklı tehlike) eşleştiren seçenek doğru yanıttır. Metinde adı geçmeyen kavramlar (depolama tekniği, işçi sınıfı vb.) doğrudan elenmelidir.