Kur’an’ın emirlerinin ve Hz. Peygamber’in uygulamalarının esas alındığı İslam düşüncesinde ilme ve âlimlere her zaman değer verilmiştir. Bunun neticesinde birçok İslam âlimi yetişmiş, çeşitli ilmî çalışmalar yapılmış ve İslam medeniyetini temsil eden eğitim kurumları oluşturulmuştur.
Bu parçada anlatılanlarla aşağıdakilerden hangisi ilişkilendirilemez?
A) "Hiç bilenler ile bilmeyenler bir olur mu?
(Zümer suresi 9. ayet)
B) "İlim öğrenmek kadın ve erkek her Müslüman’a farzdır.
(Hadis)
C) "Yalnız şu iki kimseye gıpta edilir: Allah’ın kendisine ihsan ettiği malı hak yolunda harcayıp tüketen kimse; Allah’ın kendisine verdiği ilimle yerli yerince hükmeden ve onu başkalarına da öğreten kimse.
D) "Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün farklı oluşunda aklıselim sahipleri için elbette ibretler vardır.
(Al-i İmran suresi 190. ayet)
E) "Kulları içinden ancak bilenler, Allah’ın büyüklüğü karşısında heyecan duyarlar.
(Fatır suresi 28. ayet)
İslam Düşüncesinde İlim ve Âlimlere Verilen Değer
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İslam dini; ilim öğrenmeyi, ilmi yaymayı ve âlimleri doğrudan teşvik etmiş; vahiy ve sünnet temelli bu anlayış İslam medeniyetinde kurumsal eğitim ve bilimsel faaliyetlerin zeminini oluşturmuştur. Soruda verilen metin doğrudan ilmin ve ilim insanlarının (âlimlerin) değeri konusunu ele almaktadır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Paragrafta İslam düşüncesinde “ilme ve âlimlere verilen değer” vurgulanmış, bunun sonucunda yetişen âlimler ve kurulan eğitim müesseseleri ifade edilmiştir.
- A) Ayette geçen “Hiç bilenler ile bilmeyenler bir olur mu?” ifadesi, ilmin ve âlimlerin üstünlüğünü açıkça ortaya koyduğu için metinle doğrudan ilişkilidir.
- B) Hadiste geçen “İlim öğrenmek kadın ve erkek her Müslüman’a farzdır.” buyruğu, ilim tahsil etmenin dinî bir sorumluluk olduğunu gösterir ve metinle doğrudan ilişkilidir.
- C) Hadiste ilmiyle amel eden ve “onu başkalarına da öğreten” kişiye gıpta edilmesi, âlimlerin ve öğreticilerin toplumdaki değerini anlattığı için metinle ilişkilidir.
- D) Âl-i İmrân suresinin 190. ayeti, kâinattaki nizama bakarak Allah’ın varlığı ve birliği üzerine tefekkür etmeyi ve ibret almayı (akıl yürütmeyi) konu edinir; doğrudan ilim ve âlimlerin teşvik edilmesi veya yüceltilmesiyle ilgili değildir.
- E) Fatır suresinin 28. ayetinde geçen “ancak bilenler (ulemâ)” vurgusu, hakiki âlimlerin Allah karşısındaki saygı ve sorumluluk bilincini belirttiği için metinle doğrudan ilişkilidir.
CEVAP: D — “Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün farklı oluşunda aklıselim sahipleri için elbette ibretler vardır.” (Âl-i İmrân suresi 190. ayet)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi sorularında “akıl/tefekkür” ayetleri ile doğrudan “ilim/âlim” ayetleri sıkça çeldirici olarak birbirinin yerine kullanılır. D seçeneği kâinat delilleri üzerinden tefekküre davet ederken, diğer seçenekler doğrudan ilim tahsiline ve âlimlerin üstünlüğüne dikkat çekmektedir.