- Deniz kıyısındaki kahvehanede tek tük (seyrek) insan göze çarpıyordu. Masalardan birine yarım ağızla (tereddütle) ilişmiş olan ihtiyar adam, garsonun getirdiği çayı büyük bir iştahla (keyifle) yudumlamaya başladı. Birden gözlerinde mahzun (üzgün) bir ifade belirdi. Belli ki eski günlerini aklına getirmişti (anımsamıştı).
Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı parantez (1 içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V - Yakın tarihi şiir üzerinden okumaya çalışan kişiler, büyük bir boşlukla karşı karşıya kalır. Şairlerin çoğu, toplumdan hareketle bireyi değil bireyden hareketle toplumu açıklama eğilimine sahipti. Bu yüzden Türk şiirinin genelinde sanatçı da eser de tarihin üstüne yükselmek zorunda kaldı. Sanatçı, estetik değeri bir sığınak olarak gördü.
Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yaşanan olayları belirli mesafeden aktarmak
B) Eserin biçiminden çok içeriğini önemsemek
C) Olayları bütüncül bir yaklaşımla ele almak
D) Gündelik hayatın sorunlarına yer vermemek
E) Zamanın tanıklığını yapmaktan uzak durmak - Son yıllarda ruh sağlığı alanında da kullanılmaya başlanan ve kişinin ihtiyaç duyduğu anda ulaşabileceği öneriler sunan yapay zekâ destekli uygulamalar, kimi durumlarda kısa süreli bir rahatlama sağlayabilir. Bu nedenle bir ilk yardım çantası gibi ---- bir işlev üstlendikleri söylenebilir; ancak bunları temel bir tedavinin ya da profesyonel müdahalenin yerine koymak ---- bir tutumdur.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) tamamlayıcı - ölçülü
B) koruyucu - temkinli
C) destekleyici - yanlış
D) yönlendirici - gerçekçi
E) iyileştirici - kısıtlayıcı - A’dan Z’ye Sanat Tarihi, sanatı bir dizi kolay ve anlaşılır soruyla yeniden ele alıyor. Alanında iz bırakacak nitelikteki bu kitaptaki sorular, bazı sanat eserlerinin ayrıntılarına dair okurlara fikir vermek için genel bir anlayışın ardından özele doğru iniyor. Eserin bir diğer özelliği de hemen her bölümün faydalı çizelgelere ve elbette söz konusu sanat dalına ait göz dolduran yüksek kalitede renkli görsellere yer vermiş olması.
Bu parçada yer alan deyimler ve aşağıdaki anlamları eşleştirildiğinde hangisi dışta kalır?
A) Bir konuyu araştırmak
B) Düşüncesini değiştirmek
C) Etkisini kalıcı duruma getirmek
D) Bir konuda yol gösterici bilgi edinmek
E) Görünüşü ile umulduğundan çok etkilemek
Paragrafta Anlam ve Sözcükte Anlam Soru Çözümleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkçe anlam bilgisi sorularında deyimlerin sözlük anlamları, metin içi bağlam ilişkileri ve boşluk doldurmalarda cümlenin mantıksal akışını belirleyen bağlaçlar (ancak, bu yüzden) belirleyici unsurlardır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru: Sözcüğün Anlamca Parantez İçiyle Uyuşması
- I. tek tük (seyrek): Doğrudur; “tek tük”, az sayıda ve seyrek anlamında kullanılır.
- II. yarım ağızla (tereddütle): Uyuşmamaktadır. “Yarım ağızla” deyimi konuşmayla ilgilidir ve “isteksizce, gönülsüzce, hatır için” anlamına gelir; “tereddütle” (kararsızlıkla) anlamı taşımaz.
- III. iştahla (keyifle): Doğrudur; zevkle, keyifle yapmayı belirtir.
- IV. mahzun (üzgün): Doğrudur; kederli, boynu bükük demektir.
- V. aklına getirmişti (anımsamıştı): Doğrudur; hatırlamıştı anlamına gelir.
CEVAP (1. Soru): B) II
2. Soru: Altı Çizili Sözün Anlamı (“Tarihin üstüne yükselmek”)
- Metinde şiir üzerinden yakın tarihi okumak isteyenlerin “büyük bir boşlukla karşılaştığı”, şairlerin dönemi doğrudan yansıtmadığı ve estetiği bir sığınak olarak gördüğü vurgulanmıştır.
- Şairlerin tarihin üstüne yükselmesi; somut tarihsel gerçeklere, dönemin olaylarına doğrudan tanıklık etmeyip bunların dışında kalması anlamına gelir.
CEVAP (2. Soru): E) Zamanın tanıklığını yapmaktan uzak durmak
3. Soru: Boşluk Doldurma
- İlk boşluk: Yapay zekâ uygulamaları “ilk yardım çantası gibi” kısa süreli rahatlama sağladığı için asıl tedaviye ek olarak “destekleyici” ya da “tamamlayıcı” bir işleve sahiptir.
- İkinci boşluk: “…ancak bunları temel bir tedavinin ya da profesyonel müdahalenin yerine koymak yanlış bir tutumdur.” Cümledeki “ancak” zıtlık bağlacı olumsuz bir yargıyı gerektirir.
CEVAP (3. Soru): C) destekleyici - yanlış
4. Soru: Parçada Geçen Deyimler ve Anlamları
- Ele almak: Bir konuyu araştırmak, incelemek (A seçeneği).
- İz bırakmak: Etkisini kalıcı duruma getirmek (C seçeneği).
- Fikir vermek: Bir konuda yol gösterici bilgi edinmek/sağlamak (D seçeneği).
- Göz doldurmak: Görünüşü ile umulduğundan çok etkilemek, beğenilmek (E seçeneği).
- Parçada “fikir vermek” deyimi geçmektedir; “düşüncesini değiştirmek” anlamına gelen bir deyim (örneğin fikrini değiştirmek) yer almamaktadır.
CEVAP (4. Soru): B) Düşüncesini değiştirmek
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Parantez içi anlam eşleştirmelerinde kelimenin mecaz ya da deyim aktarmalarına dikkat edilmeli; “yarım ağız” gibi kalıplaşmış deyimlerin yalnızca konuşma eylemleriyle ve “isteksizce” anlamında kullanıldığı unutulmamalıdır.