Bu metne göre obruğun tanımı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

  1. Obruğun nasıl oluştuğunu merak eden Harun’a babası, “Yer altı suları eksilirse toprak dengesini kaybeder. Bastığın halıyı ayağının altından çektiklerini düşün. İşte, yer altı suları o halıya benzer ve birileri o halıyı çekiyor. Böylece toprak çöküyor. Öyle bir göçük oluyor ki içine düşsen yirmi metre derine inebilirsin.” açıklamasını yapar.
    Bu metne göre obruğun tanımı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
    A) Kurak iklimin yaşandığı yerlerde aniden beliren, derin ve geniş çukurlardır.
    B) Yer altı sularının toprağı aşındırması sonucu gerçekleşen çöküntülerdir.
    C) Yer altı suyunun çekilmesi nedeniyle toprağın çökmesi sonucu oluşan derin çukurlardır.
    D) Oluşturdukları boşluklarla bitki ve hayvanlara ev sahipliği yapan doğal çöküntülerdir.
  2. (I) Frisson genellikle beklenmedik müzikal anlarda ortaya çıkan yoğun haz ve buna eşlik eden fiziksel tepkiler bütünüdür. (II) Örneğin bir şarkıdaki ani ve güçlü bir ses yükselmesi, beklenmedik bir ton değişimi ya da alışılmadık bir enstrüman girişi frissonu tetikleyebilir. (III) Ancak bu deneyim, yalnızca deride hissedilen bir tepki değil; beyinde gerçekleşen karmaşık bir süreçtir. (IV) Frisson sırasında beynin ödül sistemi başroldedir.
    Bu metinde numaralanmış cümlelerin hangisinden sonra “Çoğu insan frissonu derinisinden sonra elektriklenmesi ya da derideki tüylerin diken diken olması olarak tanımlar.” cümlesi getirilirse metnin anlam bütünlüğü sağlanmış olur?
    A) I
    B) II
    C) III
    D) IV

Paragrafta Anlam ve Cümle Yerleştirme Analizi


12. Soru: Paragraftan Çıkarım ve Tanım Eşleştirme

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Paragrafta anlam sorularında tanım, metinde geçen doğrudan neden-sonuç bağıntılarına ve anahtar kelimelere dayanmalıdır. Metnin dışına çıkılmadan, anlatılan olay ve sonuç örtüştürülmelidir.


:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Metinde babanın kurduğu analoji ve açıklamalar incelendiğinde:

  • Neden: “Yer altı suları eksilirse…” ve “yer altı suları o halıya benzer ve birileri o halıyı çekiyor” ifadeleriyle yer altı suyunun çekilmesi temel neden olarak belirtilmiştir.
  • Sonuç: “Böylece toprak çöküyor… yirmi metre derine inebilirsin” ifadeleriyle toprağın çökmesiyle oluşan derin çukurlar tanımlanmıştır.

Seçenekleri değerlendirelim:

  • A) Metinde “kurak iklim” koşulu doğrudan yer almamaktadır; çökmenin asıl sebebi iklim değil, yer altı sularının çekilmesidir.
  • B) Metinde suyun toprağı kimyasal veya mekanik olarak aşındırmasından değil, taban desteğinin (halının) çekilmesiyle çökmesinden bahsedilmektedir.
  • C) Metindeki “yer altı sularının eksilmesi (çekilmesi)” ve “toprağın çökmesiyle oluşan yirmi metrelik derin çukur” ifadeleriyle birebir örtüşmektedir.
  • D) Metinde çukurların bitki ve hayvanlara barınak olması gibi bir bilgi bulunmamaktadır.

:white_check_mark: CEVAP: C — Yer altı suyunun çekilmesi nedeniyle toprağın çökmesi sonucu oluşan derin çukurlardır.


13. Soru: Paragrafta Anlam Akışı ve Cümle Yerleştirme

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Araya cümle ekleme sorularında, eklenecek cümlenin kendisinden önceki cümleyle mantıksal bir köprü kurması ve kendisinden sonraki cümlenin referans ifadelerini (bağlaçlar, işaret zamirleri vb.) anlamca beslemesi gerekir.


:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Metne eklenecek ifade:
“Çoğu insan frissonu derinin elektriklenmesi ya da derideki tüylerin diken diken olması olarak tanımlar.”

  • (I) numaralı cümlede frissonun beklenmedik anlarda oluşan bir haz ve fiziksel tepki olduğu açıklanmıştır.
  • (II) numaralı cümle, “Örneğin…” ifadesiyle (I)'deki beklenmedik anları ve müzikal tetikleyicileri örneklemektedir.
  • Eklenmesi istenen cümle, frissonun “derideki tüylerin diken diken olması / derinin elektriklenmesi” şeklindeki fiziksel algısını dile getirmektedir.
  • (III) numaralı cümle ise: “Ancak bu deneyim, yalnızca deride hissedilen bir tepki değil; beyinde gerçekleşen karmaşık bir süreçtir.” şeklinde başlamaktadır.
  • (III). cümledeki “yalnızca deride hissedilen bir tepki değil” karşıtlığı, doğrudan kendisinden önce derideki tepkilerden bahsedilmesini zorunlu kılar. Bu nedenle verilen cümle II. cümleden hemen sonra (III. cümlenin önüne) gelmelidir.

:white_check_mark: CEVAP: B) II

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
Bu tip sorularda “ancak, bu durum, oysaki” gibi geçiş bildiren cümlenin hangi kavrama itiraz ettiğine dikkat edilmelidir. III. cümledeki “yalnızca deride değil” vurgusu, aranan cümlenin yerinin kesin olarak II’den sonra olduğunu gösterir.