- Bir ortamda çok sayıda kişi aynı anda konuştuğunda ses düzeyi hızla yükselir. Bu durum, özellikle kapalı alanlarda yankı ve gürültüye neden olur. Ses dalgaları birbirine karıştığında bireylerin konuşmaları anlaşılmaz hâle gelir. Bu karışıklık, iletişimde bozulmalara yol açar. İnsanlar birbirlerini tekrar etmek zorunda kalır, konuşmalar uzar ve dikkat dağıldığından algılama güçleşir. Gürültü arttıkça kulak sağlığında da bozulmalar oluşabilir.
Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi ses düzeyinin yükselmesinin yarattığı sonuçlardan biri değildir?
A) İletişim süresinin uzaması
B) Konuşma becerisinin zayıflaması
C) Algı kapasitesinin düşmesi
D) Duyma yetisinin olumsuz etkilenmesi - I. Hayallerim çay tarlalarını selamlayan sabah sisine karışıyor.
II. İstanbul’da bir vapur yolculuğu, iki kıta arasında çay eşliğinde yapılır.
III. Oxford Sözlüğü’nde bulunan en uzun kelime, 45 harfli bir hastalık ismidir.
IV. Hatay’ın Samandağ sahili, Rio’dan sonra dünyanın en uzun ikinci kumsalıdır.
Numaralanmış cümlelerin hangilerinde fiilimsi kullanılmıştır?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve IV
D) III ve IV - Avrupa’nın orta ya da doğu bölgelerinden yola çıkarak Akdeniz ülkelerine kadar giden I II küçük yarasalar, ilkbahar başlarında geldikleri yere döner. Yolculuk ne kadar çetin olsa da III küçük yarasalar, bu yolculuğu tamamlamayı IV başarır.
Bu metinde numaralanmış sözlerden hangisi fiilimsi değildir?
A) I
B) II
C) III
D) IV - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Yunus Emre Enstitüsünde, Japon öğrenciler Türkçe rüya görmeyi bile öğrendi.
B) Galata kulesinin gölgesinde kaybolmuş Fransızca bir mektup bulundu.
C) İstanbul Üniversitesinin arşivinde Nazım Hikmet’in bilinmeyen bir şiiri ortaya çıktı.
D) UNESCO’nun koruma listesine alınan köyde, çocuklar eski masalları yeniden canlandırdı. - Dünya’nın yüzeyinden yaklaşık 400 kilometre yukarıda dolanan bir laboratuvar var: Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS). Yaklaşık bir futbol sahası büyüklüğündeki bu istasyon, 2000 yılından beri farklı alanlardaki birçok deney ve araştırmaya ev sahipliği yapıyor.
Aşağıdakilerin hangisi noktalama işaretlerinin bu metinde kullanılan işlevlerinden biri değildir?
A) Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül konur.
B) Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
C) Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
D) Satıra sığmayan sözcükler bölünürken satır sonuna kısa çizgi konur.
LGS Türkçe Metin Analizi, Fiilimsiler, Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri
16. Soru: Paragrafta Anlam (Çıkarım Yapma)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Metne dayalı sorularda seçeneklerdeki yargıların parçada birebir veya anlamca karşılığının bulunup bulunmadığı test edilir. Parçada yer almayan genel çıkarımlar doğru kabul edilemez.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) İletişim süresinin uzaması: Metindeki “…konuşmalar uzar…” ifadesi bu sonucu doğrular.
- B) Konuşma becerisinin zayıflaması: Metinde konuşmaların gürültüden ötürü anlaşılmaz hâle geldiği ve tekrar edildiği belirtilmiştir; bireylerin konuşma yeteneğinin/becerisinin zayıfladığına dair bir bilgi yoktur.
- C) Algı kapasitesinin düşmesi: Metindeki “…dikkat dağıldığından algılama güçleşir.” ifadesi bu durumu doğrudan açıklar.
- D) Duyma yetisinin olumsuz etkilenmesi: Metindeki “…kulak sağlığında da bozulmalar oluşabilir.” ifadesi bu yargıyı destekler.
CEVAP: B — Konuşma becerisinin zayıflaması
17. Soru: Fiilimsi (Eylemsi) Türleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Fiil kök veya gövdelerine belirli eklerin getirilmesiyle türetilen, eylem anlamını koruyan ancak cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi denir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- I. Cümle: “selamla-y-an” sözcüğü sıfat-fiil eki (-an) almıştır ve “sabah sisi” tamlamasını niteleyen bir sıfat-fiildir.
- II. Cümle: Cümlede fiilimsi eki almış herhangi bir sözcük bulunmamaktadır (“yapılır” sözcüğü geniş zaman kipiyle çekimlenmiş yüklemdir).
- III. Cümle: “bulun-an” sözcüğü sıfat-fiil eki (-an) almıştır ve “en uzun kelime” tamlamasını niteleyen bir sıfat-fiildir.
- IV. Cümle: Cümlede yer alan tüm sözcükler isim soyludur; fiilimsi kullanılmamıştır.
CEVAP: B) I ve III
18. Soru: Fiilimsi ile Çekimli Fiil Ayrımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Fiilimsiler kip ve kişi eki alarak çekimlenemezler; dilek ve haber kipleriyle şahıs eki alan eylemler çekimli fiildir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- I (çıkarak): “çık-arak” zarf-fiil eki (-arak) almıştır, fiilimsidir.
- II (giden): “git-en” sıfat-fiil eki (-en) almıştır, fiilimsidir.
- III (olsa da): “ol-sa” sözcüğü dilek-şart kipi eki (-sa) almış çekimli bir fiildir ve yanına “da” bağlacı gelmiştir; fiilimsi eki almamıştır.
- IV (tamamlamayı): “tamamla-ma-y-ı” isim-fiil eki (-ma) ve belirtme durumu eki almıştır, fiilimsidir.
CEVAP: C) III (olsa da)
19. Soru: Büyük Harflerin Yazımı ve Eklerin Ayrılması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün sözcükleri büyük harfle başlar ve bunlara getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır (TDK Yazım Kuralı).
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) “Yunus Emre Enstitüsünde” (Kurum/kuruluş adlarına gelen ekler ayrılmaz, doğru), “Türkçe” (doğru).
- B) “Galata kulesinin” yazımı yanlıştır; tarihi yapı adı olduğu için “Galata Kulesi’nin” şeklinde baş harfleri büyük yazılmalı ve gelen çekim eki kesme işaretiyle ayrılmalıdır.
- C) “İstanbul Üniversitesinin” (Kurum adı kesmeyle ayrılmaz, doğru), “Nazım Hikmet’in” (Kişi adlarına gelen çekim eki ayrılır, doğru).
- D) “UNESCO’nun” (Kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılır, doğru).
CEVAP: B — Galata kulesinin gölgesinde kaybolmuş Fransızca bir mektup bulundu.
20. Soru: Noktalama İşaretlerinin Görevleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Virgül (,); metinde art arda gelen sıralı cümleleri ayırmak, eş görevli sözcükleri sıralamak veya yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek gibi farklı görevlerde kullanılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül konur: Parçadaki virgül (“…bu istasyon, 2000 yılından beri…”) sıralı cümleleri ayırmak için değil, yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek amacıyla kullanılmıştır. Bu işlev metinde yer almaz.
- B) Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur: Metinde “…bir laboratuvar var: Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS).” kısmında iki nokta açıklama amacıyla kullanılmıştır.
- C) Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır: “Dünya’nın” sözcüğünde kesme işareti kullanılmıştır.
- D) Satıra sığmayan sözcükler bölünürken satır sonuna kısa çizgi konur: Birinci satırın sonunda yer alan “Ulus- / lararası” sözcüğü kısa çizgi ile bölünmüştür.
CEVAP: A — Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül konur.
