(I) Şehirdeki okullarına yetişebilmek için Güneş doğmadan yola çıkmaları gerekirdi. (II) Hemen her sabah yolda arkadaşları Cinfikir Ahmet’e rastlar, onunla yürürlerdi. (III) Okula varınca bütün yorgunluklarını unutur, annelerinin çantalarına koyduğu kuru ekmekle günboyu nasıl idare edeceklerini düşünürlerdi. (IV) Elbet onlara hayatı öğreten bu günlerde geçecek, bunun mükâfatını göreceklerdi.
Bu metindeki numaralanmış cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
A) I
B) II
C) III
D) IV
Cümlede Yazım Kuralları ve Sözcüklerin Doğru Yazımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre; gezegen ve yıldız adları terim anlamı dışında kullanıldığında küçük harfle başlar, “gün boyu” ikileme yapısındaki zaman ifadeleri ile bağlaç olan “de / da” her zaman ayrı yazılır. Kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar, saygı sözleri ve lakaplar ise büyük harfle yazılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metindeki numaralanmış cümleleri kural sırasıyla inceleyelim:
- I. Cümle: “Güneş” sözcüğü astronomi/terim anlamında değil, zaman bildiren gün ışığı anlamında kullanıldığı için küçük harfle (“güneş”) yazılmalıdır. Yazım yanlışı vardır.
- II. Cümle: “Cinfikir” sözcüğü Ahmet’in lakabı olduğu için unvan/lakap kuralına göre büyük harfle yazılır ve özel ada gelen çekim eki kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır (“Cinfikir Ahmet’e”). Bu cümlede herhangi bir yazım yanlışı yoktur.
- III. Cümle: Cümlede geçen “günboyu” ifadesi bitişik değil, “gün boyu” şeklinde ayrı yazılmalıdır. Yazım yanlışı vardır.
- IV. Cümle: Cümledeki “-de” bulunma hâl eki değil, örtülü anlam katan bağlaçtır (“…bu günler dahi geçecek”). Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için “bu günler de” şeklinde ayrı yazılmalıdır. Yazım yanlışı vardır.
CEVAP: B) II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “-de / -da” ekinin bağlaç mı ek mi olduğunu anlamak için kelimeden çıkarıp cümleyi okuyun: “Elbet onlara hayatı öğreten bu günler geçecek…” anlam bozulmadığı için söz konusu ek bir bağlaçtır ve kesinlikle ayrı yazılmalıdır.