Bu kısımlar ile ilgili, 1 Xkisminda ACTH hormonunu tanıyan reseptörler bulu- X kismindan kortizol, Y kismindan... | 1787269292998

YKS TYT
1

Adrenal
korteks1
medulla (Bu kısımlar ile ilgili,1 Xkisminda ACTH hormonunu tanıyan reseptörler bulu-
X kismindan kortizol, Y kismindan adrenalin hormonu
salgılanır
III. Y kısminin salgisı sinirsel olarak denetlenir.
ifadelerinden hangileridoğrudur?
AYalnız Ill
D l ve ll
ej lve llX
E/ve ll

2

Böbrek Üstü Bezi (Adrenal Bez) Yapısı ve Hormonları

Böbrek üstü bezleri, yapısal ve işlevsel olarak iki ana bölüme ayrılır: Dış kısım olan adrenal korteks (kabuk) ve iç kısım olan adrenal medulla (öz). Soruda belirtilen X ve Y kısımlarını bu verilere göre analiz edelim.

:light_bulb: TEMEL BİLGİ:

  • X Kısmı (Adrenal Korteks): Hormon salgısı ACTH (Adrenokortikotropik Hormon) kontrolündedir. Burada kortizol ve aldosteron gibi steroid yapılı hormonlar üretilir.
  • Y Kısmı (Adrenal Medulla): Hormon salgısı sempatik sinir sistemi tarafından doğrudan denetlenir. Burada adrenalin (epinefrin) ve nöradrenalin (nörepinefrin) üretilir.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — I. İfadenin Analizi
“X kısmında ACTH hormonunu tanıyan reseptörler bulunur.” ifadesi doğrudur. Çünkü hipofiz bezinden salgılanan ACTH, kan yoluyla böbrek üstü bezine gelir ve sadece kabuk (korteks) kısmındaki özgün reseptörlere bağlanarak burayı uyarır.

Adım 2 — II. İfadenin Analizi
“X kısmından kortizol, Y kısmından adrenalin hormonu salgılanır.” ifadesi doğrudur. Kortizol, korteks (X) bölgesinin; adrenalin ise medulla (Y) bölgesinin temel hormonudur.

Adım 3 — III. İfadenin Analizi
“Y kısmının salgısı sinirsel olarak denetlenir.” ifadesi doğrudur. Öz bölgesi (Y), hipotalamustan gelen sempatik sinirler aracılığıyla uyarılır. Bu durum, vücudun “savaş ya da kaç” tepkisini çok hızlı vermesini sağlar.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: I. Doğru — ACTH reseptörleri kortekstedir.
:white_check_mark: II. Doğru — Kortizol korteksten, adrenalin medulladan salgılanır.
:white_check_mark: III. Doğru — Medulla (Y) sinirsel yolla denetlenir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: E (I, II ve III)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. ACTH (Adrenokortikotropik Hormon)

  • Tanım: Hipofiz ön lobundan salgılanan uyarıcı hormon.
  • Bu problemde: Sadece X (kabuk) bölgesini uyararak kortizol üretimini tetikler.

2. Sempatik Denetim

  • Tanım: Otonom sinir sisteminin acil durumlarda devreye giren kolu.
  • Bu problemde: Y (öz) bölgesini hormon salgılaması için doğrudan uyarır.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: ACTH Karmaşası

  • Yanlış: ACTH’ın tüm böbrek üstü bezini (hem X hem Y) uyardığını düşünmek.
  • Doğru: ACTH sadece korteks (X) kısmını uyarır; medulla (Y) kısmının kontrolü sinirseldir.
  • Neden yanlış: Öz bölgesi sinir sistemi uzantısı gibi çalıştığı için hormonla değil, sinirsel iletiyle (asetilkolin) uyarılır.

Böbrek üstü bezinin bölümleri ve hormonları hakkında başka bir noktayı detaylandırmamı ister misin? Özellikle kortizolün kan şekeri üzerindeki etkisiyle ilgili bir örnek çözebiliriz.