Bu katmanlarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Yoğunluğu en fazla olan katman çekirdektir.
B) Manto tabakası dış çekirdek ile yerkabuğu arasında yer alır.
C) Yer kabuğundan derinlere doğru gidildikçe sıcaklık azalır.
D) Yer kabuğu sial ve sima katmanlarından oluşur.
E) Yer kabuğu manto üzerinde yer alır.
Dünyanın İç Yapısı ve Katmanlarının Özellikleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünyanın iç yapısını oluşturan yer kabuğu, manto ve çekirdek katmanlarında yer kabuğundan yerin merkezine (çekirdeğe) doğru gidildikçe sıcaklık, yoğunluk ve basınç düzenli olarak artar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Doğru: Görseldeki verilerde de görüldüğü üzere yoğunluk dıştan içe artar ve en yüksek yoğunluğa (12\text{ g/cm}^3) sahip katman iç çekirdektir.
- B) Doğru: Dünyanın katman sıralaması dıştan içe doğru yer kabuğu \rightarrow manto \rightarrow dış çekirdek \rightarrow iç çekirdek şeklindedir; dolayısıyla manto, yer kabuğu ile dış çekirdek arasında bulunur.
- C) Yanlış: Yer kabuğundan derinlere doğru inildikçe sıcaklık azalmaz, aksine her 33 metrede yaklaşık 1^\circ\text{C} artar (şekilde de manto 2000^\circ\text{C} iken çekirdekte sıcaklığın 6000^\circ\text{C}'ye ulaştığı gösterilmiştir).
- D) Doğru: Yer kabuğu, bileşimindeki baskın minerallere göre üstte silisyum-alüminyum (Sial/kıtasal kabuk) ve altta silisyum-magnezyum (Sima/okyanusal kabuk) olmak üzere iki ana katmandan meydana gelir.
- E) Doğru: En dış katman olan yer kabuğu (litosfer), yüksek sıcaklık ve akışkanlığa sahip astenosfer/manto tabakasının üzerinde yer alır.
CEVAP: C — Yer kabuğundan derinlere doğru gidildikçe sıcaklık azalır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Jeotermal gradyan ilkesine göre yerkabuğundan çekirdeğe doğru inildikçe sıcaklık, yoğunluk ve basınç üçlüsü daima artış gösterir; sınav sorularında “azalır” ifadesi en sık kullanılan çeldiricidir.