Soru:
Okyanus
Bu izohips haritasında numaralanmış alanlarda bu-
lunan yeryüzü şekilleri ile ilgili aşağıdaki eşleştir-
melerden hangisi yanlıştır?
A)I- Haliç
C)II- Ptato
B) || - Falez
D) IV - Vadi
E) V - Yamaç
Bu izohips haritasında numaralanmış alanlarda bulunan yeryüzü şekilleri ile ilgili eşleştirmelerin doğruluğu
Çözüm Adımları:
Adım 1 — I numaralı alan (Haliç mi?)
Haliç, genellikle denize doğru girinti yapan, geniş ve derin bir körfezdir. İzohips haritasında I noktasında, denize doğru genişleyen bir girinti var. Bu, haliç özelliği gösterir.
Sonuç: I - Haliç doğru.
Adım 2 — II numaralı alan (Falez mi?)
Falez, denize dik ya da çok dik eğimli kıyı uçurumudur. İzohips haritasında II alanı, denize yakın ve yükseklik farkları dik inişi gösteriyor, falez olması olasıdır.
Sonuç: II - Falez doğru.
Adım 3 — III numaralı alan (Plato mu?)
Plato, çevresine göre yüksek, geniş ve çoğunlukla düzlük alanlardır. İzohips haritasında III alanı daha yüksek ve nispeten geniş bir alan gibi görünüyor. Bu plato biçimine uyar.
Sonuç: III - Plato doğru.
Adım 4 — IV numaralı alan (Vadi mi?)
Vadi, genellikle akarsular tarafından oyulmuş çukur şeklindeki uzun dar alandır. Haritada IV alanının akarsu yatağı olduğu, yani vadi olduğu izleniyor.
Sonuç: IV - Vadi doğru.
Adım 5 — V numaralı alan (Yamaç mı?)
Yamaç, bir dağın ya da yükseltinin eğimli kısmıdır. V alanında yükselti ve eğimli bir arazi var. Yamaç olarak tanımlanabilir.
Sonuç: V - Yamaç doğru.
Adım 6 — Yanlış eşleştirme hangisi?
A seçeneği: “I - Haliç” doğru
B seçeneği: “II - Falez” doğru
C seçeneği: “III - Ptato” (Plato olmalı, yazımı yanlış) — burada yazım hatası var, fakat anlam olarak doğru
D seçeneği: “IV - Vadi” doğru
E seçeneği: “V - Yamaç” doğru
Ancak soruda C şıkkında “Ptato” yazılmış, yani yanlış yazılmış. Eğer “Ptato” olarak kabul edersek yanlış, ama anlam olarak “Plato” denmek istenmiş. Sorunun mantığına göre yazım dışında bir hata yok.
Ama haritadaki II. alan falez değil, daha çok kıyı düzlüğü veya küçük bir koy olabilir. II alanındaki izohips eğrileri fala dik değil. Bu durumda II - Falez eşleştirmesi yanlıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: B) II - Falez
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Haliç: Deniz kıyısında genişleyen, genellikle akarsu ağızlarından oluşan girinti.
Falez: Denize dik yükselen kıyı uçurumu.
Plato: Çevresine göre yüksek ve düz arazi parçası.
Vadi: Akarsular tarafından oluşturulan uzun çukur.
Yamaç: Yüksek arazi eğimi.
Uyarı: İzohips haritalarında yeryüzü şekillerini belirlerken yükselti eğrilerinin yoğunluğu ve yönü dikkatle incelenmelidir. Falez gibi dik yamaçlarda izohipsler sık ve üst üste olur.
Bu izohips haritasında numaralanmış alanlarda bulunan yeryüzü şekilleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
CEVAP: A) I - Haliç (YANLIŞ)
AÇIKLAMA:
I noktasında akarsu denize ulaşmadan dallanıp kıyıya doğru birikinti oluşturuyor; bu durum delta (kıyı birikintisi) özelliğidir.
Haliç, denizin kara içine doğru girerek oluşturduğu geniş girinti olup izohipslerde denize doğru içeri giren çizgilerle gösterilir; I noktasındaki şekil bu tanıma uymuyor.
Diğer eşleştirmeler doğrudur:
II - Falez: İzohipslerin kıyıda ani sonlanması dik yamaç (falez) gösterir — doğru.
III - Plato: Yayvan, yüksek ve çevresine göre nispeten düz alan — doğru.
IV - Vadi: İzohipslerde V şeklini oluşturan çentik akarsu vadisini gösterir — doğru.
V - Yamaç: Eğimin olduğu yer, izohipsler sıklaşmış ve eğim belirtir — doğru.
TEMEL KAVRAMLAR:
İzohips
Tanım: Eş yükselti eğrileri; aynı yüksekliği gösteren çizgiler.
Bu problemde: İzohipslerin şekli ve sıklaşması yeryüzü şekillerini (vadi, plato, falez, yamaç vs.) belirlemeye yarar.
Haliç
Tanım: Denizin kara içine doğru genişçe girdiği girintiler (estuary/örneğin Haliç).
Bu problemde: Haliç, denize doğru içe çöken kontur çizgileriyle gösterilir; I noktasında bu yok.
Delta
Tanım: Akarsuyun denize ulaşırken taşıdığı malzemeyi biriktirerek oluşturduğu üçgen/dağılım alanı.
Bu problemde: I noktasındaki dallanma ve kıyı birikimi delta özelliğidir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Çözüm Adımları:
Cevap: B) II - Falez
Temel Kavramlar:Uyarı: İzohips haritalarında yeryüzü şekillerini belirlerken yükselti eğrilerinin yoğunluğu ve yönü dikkatle incelenmelidir. Falez gibi dik yamaçlarda izohipsler sık ve üst üste olur.
