Bu iki bölgedeki gen dizilimi için;

Question Answer
1
  1. El ve ayak derisine ait DNA bölümleri aşağıdaki gibidir.
    Bu iki bölgedeki gen dizilimi için;
    I. Ten rengini kontrol eden genin işleyişinin değişmesi
    II. Çok yüksek sıcaklıkta deri de genin yapısının değişmesi ile deri yanığı meydana gelmesi
    III. X ışını etkisi sonucu karşılıklı zincirlerdeki nükleotidlerin kopması
    durumlarından hangileri sonucunda DNA dizilimleri aynı kalmaya devam eder?
    A) Yalnız I
    B) I ve II
    C) I ve III
    D) II ve III
  2. Timsahlarda ve bazı sürüngenlerde cinsiyet, yumurtanın kuluçka dönemindeki ortalama sıcaklığına göre belirlenir. Örneğin, bazı timsah türlerinde yumurtalar orta sıcaklıklarda (yaklaşık 31-32 ^\circ C ) kuluçkaya yattığında yavruların büyük bir kısmı erkek olurken, daha düşük (örn. 28-30 ^\circ C ) veya daha yüksek (örn. 33-34 ^\circ C) sıcaklıklarda kuluçkaya yatan yumurtalardan dişi yavrular dünyaya gelir.
    Verilen araştırma kesitine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
    A) Genlerin işleyiş biçimi çevresel faktörlerle değişebilir.
    B) Yumurtlama sıcaklığı cinsiyeti belirlemesi olayı, DNA’nın nükleotid diziliminde değişime yol açmaz.
    C) Farklı sıcaklıklarda kuluçkadan çıkabilecek tüm timsahlar aynı cinsiyete sahiptir.
    D) Modifikasyon olarak ifade edilir.

El ve ayak derisine ait DNA bölümleri aşağıdaki gibidir.
El ve ayak derisine ait DNA bölümleri aşağıdaki gibidir.1024×768 203 KB

2

Mutasyon ve Modifikasyon Kavramları ile Gen İşleyişi Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Modifikasyon, çevre etkisiyle genlerin sadece işleyişinin değişmesidir ve DNA nükleotid dizilimini değiştirmez. Mutasyon ise radyasyon, kimyasallar veya yüksek sıcaklık gibi etkenlerle DNA’nın yapısının (nükleotid diziliminin) bozulmasıdır.

:brain: 3. SORUNUN ÇÖZÜM VE ÖNCÜL ANALİZİ

Soruda verilen el ve ayak derisindeki DNA nükleotid diziliminin hangi durumlarda aynı kalmaya devam edeceği sorgulanmaktadır:

  • I. Ten rengini kontrol eden genin işleyişinin değişmesi: Genin yapısı değil, yalnızca işleyişi değiştiği için bu bir modifikasyondur. DNA dizilimi aynı kalır (Doğru).
  • II. Çok yüksek sıcaklıkta deride genin yapısının değişmesi: Gen yapısının değişmesi mutasyondur. Bu durumda DNA dizilimi değişir (Yanlış).
  • III. X ışını etkisi sonucu karşılıklı zincirlerdeki nükleotidlerin kopması: Karşılıklı zincirdeki nükleotid kaybı onarılamayan bir mutasyondur. Bu durumda DNA dizilimi değişir (Yanlış).

:white_check_mark: 3. SORU CEVABI: A) Yalnız I

:brain: 5. SORUNUN ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Metinde timsahlarda kuluçka sıcaklığına bağlı olarak cinsiyetin belirlendiği (31–32 °C’de erkek, 28–30 °C ve 33–34 °C’de dişi) ifade edilmiştir:

  • A) Sıcaklık faktörü cinsiyet genlerinin çalışmasını etkilediğinden gen işleyişi çevresel faktörle değişmiştir (Doğru).
  • B) Bu olay bir modifikasyon örneğidir; dolayısıyla DNA nükleotid diziliminde bir bozulma veya değişim meydana gelmez (Doğru).
  • C) Farklı kuluçka sıcaklıklarında hem erkek hem de dişi bireyler oluşmaktadır. Bütün timsahların aynı cinsiyette olduğu ifadesi metinle doğrudan çelişir (Yanlış).
  • D) Çevre etkisiyle ortaya çıkan ve kalıtsal olmayan bu durum modifikasyon tanımına uygundur (Doğru).

:white_check_mark: 5. SORU CEVABI: C — Farklı sıcaklıklarda kuluçkadan çıkabilecek tüm timsahlar aynı cinsiyete sahiptir.

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda “genin işleyişi” ifadesi geçiyorsa modifikasyon (DNA dizilimi değişmez), “genin yapısı” veya “nükleotid dizilimi” ifadesi geçiyorsa mutasyon (DNA dizilimi değişir) aranmalıdır.