Bu grafik ve tablodan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) Genç nüfus oranı en düşük olan ilin genç nüfusu, genç nüfus oranı en yüksek olan ilin genç nüfusundan daha fazladır.
Nüfus Grafiği ve Tablo Analizi (Genç Nüfus Oranı ve Miktarı)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Nüfus grafiklerinde oran (%) ile miktar (sayı) birbirinden farklı kavramlardır. Grafik yalnızca yaş gruplarının toplam nüfusa oranını gösterirken, tablo sayısal genç ve toplam nüfus büyüklüklerini verir. Grafik ve tablodan çıkarılamayan haricî bilgiler (doğum oranları, göç nedenleri vb.) yorumlanamaz.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde verilen değerler incelendiğinde:
- Grafiğe göre genç nüfus oranı en yüksek il: Hakkâri (%20,0)
- Grafiğe göre genç nüfus oranı en düşük il: Balıkesir (%11,7)
- Tabloya göre genç nüfus miktarları:
- Balıkesir’in genç nüfusu = 150.457
- Hakkâri’nin genç nüfusu = 55.949
Görselde Yer Alan Seçenek Değerlendirmesi:
- A) Genç nüfus oranı en düşük olan ilin genç nüfusu, genç nüfus oranı en yüksek olan ilin genç nüfusundan daha fazladır:
Oranı en düşük olan Balıkesir’in genç nüfusu (150.457), oranı en yüksek olan Hakkâri’nin genç nüfusundan (55.949) fazladır (150.457 > 55.949). Dolayısıyla A yargısına kesinlikle ulaşılır.
Bu Tip Sorularda “Ulaşılamaz” Olan Muhtemel Yargılar
Fotoğrafta diğer seçenekler (B, C, D) kesilmiş olduğundan, bu soru kalıbında cevabın ulaşılamaz olmasını sağlayan temel çeldiriciler şunlardır:
- Tabloda Yer Almayan Neden-Sonuç İlişkileri: Örneğin “Ağrı ve Hakkâri’de genç nüfus oranının yüksek olması doğum oranlarının yüksek olmasından kaynaklanmaktadır” yargısına ulaşılamaz; çünkü tabloda ve grafikte doğum oranlarına ait bir veri bulunmamaktadır.
- Oran ile Sayının Karıştırılması: “Genç nüfus oranı yüksek olan her ilin genç nüfus sayısı da daha fazladır” gibi genellemeler yanlıştır ve ulaşılamaz.
- Türkiye Ortalaması Kıyaslamaları: Türkiye ortalaması (%14,8) üzerinde 3 il (Ağrı, Gaziantep, Hakkâri) bulunmaktadır.
CEVAP: A seçeneğindeki yargı doğrudur (ulaşılabilir). Diğer seçenekler (B, C, D veya E) arasında yer alan ve yukarıda belirtilen tablodışı neden-sonuç (doğum, ölüm, göç vb.) içeren ifade ulaşılamaz olan doğru cevaptır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Yalnızca tablo ve grafiğe dayalı sorularda genel coğrafya bilginiz doğru olsa bile, görselde doğrudan yer almayan veriler (örneğin doğurganlık hızı, göç durumu) “ulaşılamaz” kabul edilir.