biri duyarım. Bu duyuş, \frac{beni}{II} benden \frac{alır}{III},
götürür. Kapalı kapılar ansızın \frac{açılır}{IV}, oda-
ya ilkbahar meltemiyle birlikte taze bir ışık
dolar.
Bu parçada numaralanmış sözcüklerin eş
seslilerinin sözlük anlamı aşağıda karışık
olarak verilmiştir:
Sözlük anlamı
• Bir yerden başka bir yere gitmek
• Kırmızı
• Tendeki siyah benek
• Bir şeyi kapalı durumdan açık duruma
getirmek
Buna göre numaralanmış sözcüklerden
hangisinin eş seslisinin anlamı yanlış
verilmiştir?
Eş Sesli (Sesteş) Sözcüklerin Anlam Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Eş sesli (sesteş) sözcükler; yazılışları ve okunuşları aynı, ancak anlamları tamamen farklı olan sözcüklerdir. Bir sözcüğün eş seslisinin anlamı sorulduğunda, cümledeki anlamının dışındaki diğer temel sözlük anlamı aranmalıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Verilen sözcüklerin cümledeki kullanımları ve karşılarında yer alan sözlük anlamları eşleştirildiğinde:
- I. Sözcük: Listede verilen “Bir yerden başka bir yere gitmek” anlamı bir eylemin (örneğin varmak/göçmek) eş sesli karşılığıdır.
- II. “ben” sözcüğü: Cümlede 1. tekil kişi zamiri olarak kullanılmıştır. Bu sözcüğün eş seslisi derideki küçük leke olup listedeki “Tendeki siyah benek” anlamıyla birebir uyuşmaktadır.
- III. “al-” sözcüğü: Cümlede “almak” eylemi olarak kullanılmıştır. Bu sözcüğün eş seslisi ise al (al bayrak) yani listedeki “Kırmızı” anlamıyla uyuşmaktadır.
- IV. “açılır” (aç- fiili): Cümlede “kapalı durumdan açık duruma gelmek” anlamında kullanılmıştır. Bu sözcüğün eş seslisi olan isim kökü “aç” (karnı doymamış, tok karşıtı) anlamında olmalıdır. Ancak listede eş seslisinin anlamı yerine, kelimenin cümledeki kendi eylem anlamı olan “Bir şeyi kapalı durumdan açık duruma getirmek” verilmiştir. Dolayısıyla eş seslisinin anlamı yanlış verilmiştir.
CEVAP: IV (açılır sözcüğü)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sorularda en sık düşülen çeldirici, sözcüğün eş seslisi yerine parçada geçen kendi anlamının tanımlanmasıdır. “Açmak” eyleminin eş seslisi “tok” karşıtı olan "aç"tır.