Bu dizelerdeki altı çizili fiilimsilerin türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?
- Fiilimsi, eylem kökünden çekimsiz olarak türetilen, cümlede isim, sıfat veya zarf gibi görev alan kelimelerdir.
- Üç temel fiilimsi türü vardır: isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil.
- Altı çizili örnekler:
- Yaşamak → isim-fiil
- yaşamanın → isim-fiil
- beklemeden → zarf-fiil
Doğru yanıt: C) İsim-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
İçindekiler
Çözüm Detayı
- “Yaşamak” sözcüğü fiilin -mak eki alarak oluşturulmuştur. Bu ek, fiile isimleşme özelliği kazandırdığı için isim-fiildir.
- “yaşamanın” sözcüğü de yine -ma/-me ekiyle türetilmiş, iyelik eki aldığı için hâlâ isim-fiil özelliklerini taşır.
- “beklemeden” sözcüğü fiilin -meden ekiyle, “-meden” haliyle “yapmadan önce” anlamı katar; cümlede zarf gibi davranır, dolayısıyla zarf-fiildir.
Karşılaştırmalı Fiilimsi Türleri
| Tür | Ek Örneği | Görev Alan Yer |
|---|---|---|
| İsim-fiil | ‑mak / ‑me | Cümlede isim gibi |
| Sıfat-fiil | ‑an / ‑en, ‑miş | Cümlede sıfat gibi |
| Zarf-fiil | ‑ken, ‑meden | Cümlede zarf (zaman, sebep) |
Özet Tablo
| Altı Çizili Fiilimsi | Tür |
|---|---|
| Yaşamak | İsim-fiil |
| yaşamanın | İsim-fiil |
| beklemeden | Zarf-fiil |
SSS
S1. Fiilimsi ile fiil arasındaki fark nedir?
C. Fiilimsiler çekim eki almaz, cümlede isim/sıfat/zarf görevi görür; fiillerse şahıs ve zaman ekleri alır.
S2. Hangi ekler zarf-fiil oluşturur?
C. En yaygın ekler: ‑ken, ‑madan/-meden, ‑ınca/-ince, ‑dikçe.
S3. Sıfat-fiil örneği verebilir misiniz?
C. “Yüzen ördek”, “görülmemiş manzara” sözcükleri sıfat-fiildir.
S4. İsim-fiilin cümledeki görevleri nelerdir?
C. Özne, nesne, tümleç gibi isim görevlerinde kullanılabilir.
Bu fiilimsi türleriyle ilgili ek örnekler çözmek ister misiniz?
@Berat_Haydaroglu
Alıntıdaki Fiilimsi Türleri Nelerdir?
Önemli Noktalar
- Alttaki kelimeler ve türleri: Yaşamak (isim-fiil), yaşayacaksın (isim-fiil), yaşamanın (isim-fiil), beklemeden (zarf-fiil), yaşamak (isim-fiil)
- Fiilimsiler üç gruba ayrılır: isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil
- Doğru sıralama: isim-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
Alttaki fiilimsilerin sıralı türleri şöyledir:
Yaşamak, yaşayacaksın, yaşamanın → İsim-fiil (mastar ve iyelik hali)
Beklemeden → Zarf-fiil (olumsuzluk ekiyle kullanılmış)
Yaşamak → İsim-fiil
İçindekiler
- Fiilimsiler ve Türleri
- Metindeki Fiilimsilerin İncelenmesi
- Fiilimsi Türlerine Göre Açıklama
- Karşılaştırma Tablosu: Fiilimsi Türleri
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Fiilimsiler ve Türleri
Fiilimsiler, hem fiil hem isim özellikleri taşıyan kelimelerdir ve anlam bakımından fiil, biçim bakımından ise isim veya sıfat görevi görürler. Üç tür fiilimsi vardır:
- İsim-fiil (mastar): “-mak, -mek” ekleriyle kurulur ve isim gibi kullanılır. (örn. yaşamak, okumak)
- Sıfat-fiil (ortacı): “-an, -en, -ası, -esi, -mez, -ar, -er” vb. eklerle oluşur, isimleri nitelendirir. (örn. koşan, gidecek)
- Zarf-fiil (bağ-fiil/ulaç): “-erek, -meden, -ınca” gibi eklerle yapılır, cümlede zarf görevinde kullanılır, fiilin nasıl, ne zaman, niçin yapıldığını gösterir. (örn. koşarak, gülerek)
Uzman İpucu: Fiilimsilerin cümledeki görevine bakarak türünü kolayca anlayabilirsiniz. İsim-fiil cümlede isim yerine, sıfat-fiil sıfat yerine, zarf-fiil ise zarf yerine kullanılır.
Metindeki Fiilimsilerin İncelenmesi
Alttaki cümledeki fiilimsilere bakalım:
- Yaşamak şakaya gelmez, → “yaşamak” mastar ekiyle isim-fiildir.
- Büyük bir ciddiyetle yaşayacaksın. → Buradaki çekimli fiil “yaşayacaksın” fiil çekimidir ve fiilimsi değildir. Ancak soruda altı çizili “yaşayacaksın” kelimesinde “-acak” gelecek zaman eki var, fiilimsi değil, tam fiil. Doğru ise burada isim-fiil olup olmadığı tartışılır.
- Bir sincap gibi mesela,
- Yani yaşamanın dışında ve ötesinde hiçbir şey beklemeden, → “yaşamanın” “-manın” ekiyle isim-fiildir (iyelik durumu).
- “beklemeden” ise “-meden” ekiyle zarf-fiildir (olumsuz zarf).
- Yani bütün işin gücün yaşamak olacak. → Yine isim-fiil (mastar).
Uyarı: “Yaşayacaksın” gelecekte yapılacak eylemi ifade eden çekimli bir fiildir, fiilimsi olarak sayılmaz. Soruda eğer altı çizili ise, orada hata olabilir veya farklı bir değerlendirme gerekebilir. Ancak çoğunlukla mastar ve zarf-fiil türleri buna uyacaktır.
Fiilimsi Türlerine Göre Açıklama
| Altı Çizili Kelime | Türü | Neden? |
|---|---|---|
| Yaşamak | İsim-fiil (Mastar) | “-mak” eki alır, cümlede isim görevindedir |
| Yaşayacaksın | İsim-fiil değil (çekimli fiil) / Eğer düşüldüyse isim-fiil | Çekimli fiildir, istemsizce isim-fiil sayılabilir |
| Yaşamanın | İsim-fiil | “-manın” eki iyelik kipi gösterir, isim gibi kullanılır |
| Beklemeden | Zarf-fiil | “-meden” ekiyle zarf görevi yapar |
| Yaşamak | İsim-fiil | Yine mastar ekiyle isim-fiil |
Karşılaştırma Tablosu: Fiilimsi Türleri
| Fiilimsi Türü | Örnek Ekler | Görev | Kullanımı |
|---|---|---|---|
| İsim-fiil | -mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş, -uş, -üş | İsim görevi | “Yaşamak”, “Yaşamanın” |
| Sıfat-fiil | -an, -en, -acak, -ecek, -miş, -maz, -ar, -er | Sıfat görevi | “Koşan adam”, “Gelecek plan” |
| Zarf-fiil | -erek, -madan, -ince, -ip | Zarf görevi | “Beklemeden”, “Koşarak” |
Özet Tablo
| Alttaki Kelime | Fiilimsi Türü |
|---|---|
| Yaşamak | İsim-fiil (mastar) |
| Yaşayacaksın | Gelecek zaman çekimli fiil (çoğunlukla fiil) |
| Yaşamanın | İsim-fiil (iyelik) |
| Beklemeden | Zarf-fiil (olumsuzluk eki) |
| Yaşamak | İsim-fiil (mastar) |
Sık Sorulan Sorular
1. Fiilimsiler nelerdir?
Fiilimsiler, fiilden türeyen ancak isim, sıfat ya da zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Üç türü vardır: isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil.
2. Neden “yaşayacaksın” fiilimsi değildir?
“Yaşayacaksın” çekimli bir fiildir (gelecek zaman). Fiilimsiler ise çekimsiz eklerle oluşur. Bu nedenle fiilimsi sayılmaz.
3. Zarf-fiilin cümledeki işlevi nedir?
Zarf-fiiller, fiilin ne şekilde yapıldığını, zamanını veya sebebini belirtir. Örneğin “beklemeden” burada eylemin yapılmadığını anlatır.
4. İsim-fiilin başka isimle farkı nedir?
İsim-fiil, fiilden türemiş ve mastar eki alan isimdir; örneğin “yaşamak”. Normal isimlerden farklı olarak fiil kökenlidir ve cümlede isim gibi davranır.
5. Sıfat-fiil örneği nedir?
“Koşan çocuk”, “görecek kişi” gibi maddelerdeki “-an”, “-ecek” ekleri sıfat-fiil örnekleridir.
Sonraki Adımlar
İsterseniz fiilimsilerin cümle içindeki görevlerini daha detaylı örneklerle açıklayabilirim ya da sıfat-fiil türünü derinlemesine inceleyebiliriz. Hangi konu üzerinde ilerleyelim?