- Kenar uzunlukları santimetre cinsinden doğal sayı ve aralarında asal olan bir dikdörtgenin alanı 60 cm^2 dir.
Bu dikdörtgenin çevresinin uzunluğu en az kaç santimetredir?
A) 32
B) 34
C) 46
D) 122 - Yan yana gelen rakamlar aralarında asal olacak şekilde 5 haneli bir şifre oluşturmuştur.
Buna göre, oluşturulan şifre aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) 5 6 7 4 9
B) 1 4 7 6 8
C) 8 5 3 9 1
D) 4 7 1 9 6 - 2A ve A2, aralarında asal olan iki basamaklı doğal sayılardır.
Buna göre, A’nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
A) 17
B) 24
C) 25
D) 27 - Mehmet’ten 5 yaş küçük olan kardeşi 2012 yılında doğmuştur.
Buna göre, aşağıdaki yıllardan hangisinde bu iki kardeşin yaşları aralarında asal olamaz?
A) 2020
B) 2023
C) 2026
D) 2027
Çarpanlar ve Katlar: Aralarında Asal Sayılar
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Birden başka pozitif ortak böleni olmayan doğal sayılara aralarında asal sayılar denir. İki sayının aralarında asal olabilmesi için sayıların kendilerinin asal olması şart değildir; ortak asal çarpanlarının bulunmaması yeterlidir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Soru 49
Dikdörtgenin kenar uzunlukları a ve b olsun. Alanı a \cdot b = 60\text{ cm}^2 ve çevresi 2(a + b)'dir. Çevrenin en az olması için toplamları en küçük, aralarında asal olan çarpan çifti seçilmelidir:
- 1 \cdot 60 \implies \text{EBOB}(1, 60) = 1 \implies \text{Çevre} = 2(1 + 60) = 122\text{ cm}
- 2 \cdot 30 \implies \text{EBOB}(2, 30) = 2 \neq 1 (Aralarında asal değil)
- 3 \cdot 20 \implies \text{EBOB}(3, 20) = 1 \implies \text{Çevre} = 2(3 + 20) = 46\text{ cm}
- 4 \cdot 15 \implies \text{EBOB}(4, 15) = 1 \implies \text{Çevre} = 2(4 + 15) = 38\text{ cm}
- 5 \cdot 12 \implies \text{EBOB}(5, 12) = 1 \implies \text{Çevre} = 2(5 + 12) = 34\text{ cm}
- 6 \cdot 10 \implies \text{EBOB}(6, 10) = 2 \neq 1 (Aralarında asal değil)
En küçük çevre değeri 34\text{ cm} olarak bulunur.
Cevap: B) 34
Soru 50
Yan yana gelen her rakam ikilisinin \text{EBOB}'u 1 olmalıdır. Seçenekleri sırayla inceleyelim:
- A) 5 6 7 4 9:
- \text{EBOB}(5, 6) = 1
- \text{EBOB}(6, 7) = 1
- \text{EBOB}(7, 4) = 1
- \text{EBOB}(4, 9) = 1 (Tüm komşu ikililer aralarında asaldır.)
- B) 1 4 7 6 8: (6, 8) çift sayı olduğundan 2’ye bölünür.
- C) 8 5 3 9 1: (3, 9) ikilisinin ortak böleni 3’tür.
- D) 4 7 1 9 6: (9, 6) ikilisinin ortak böleni 3’tür.
Cevap: A) 5 6 7 4 9
Soru 51
A2 sayısının birler basamağı 2 olduğundan daima çift bir sayıdır. İki sayının aralarında asal olabilmesi için 2A sayısının çift olmaması (yani tek sayı olması) gerekir. Dolayısıyla A bir tek rakam olmalıdır (A \in \{1, 3, 5, 7, 9\}):
- A = 1 \implies 21\text{ ve }12 \implies \text{EBOB}(21, 12) = 3 (Aralarında asal değil)
- A = 3 \implies 23\text{ ve }32 \implies \text{EBOB}(23, 32) = 1 (A = 3 sağlar)
- A = 5 \implies 25\text{ ve }52 \implies \text{EBOB}(25, 52) = 1 (A = 5 sağlar)
- A = 7 \implies 27\text{ ve }72 \implies \text{EBOB}(27, 72) = 9 (Aralarında asal değil)
- A = 9 \implies 29\text{ ve }92 \implies \text{EBOB}(29, 92) = 1 (A = 9 sağlar)
A’nın alabileceği değerler toplamı:
Cevap: A) 17
Soru 52
Kardeş 2012 doğumludur ve Mehmet kardeşinden 5 yaş büyüktür. İki sayının ortak böleni, bu sayıların farkını da tam bölmek zorundadır. Yaş farkı 5 olduğuna göre, kardeşlerin yaşlarının aralarında asal olmaması için her iki yaşın da 5’in katı olması gerekir:
- A) 2020 yılı: Kardeş 2020 - 2012 = 8, Mehmet 8 + 5 = 13 \implies \text{EBOB}(8, 13) = 1 (Aralarında asal)
- B) 2023 yılı: Kardeş 2023 - 2012 = 11, Mehmet 11 + 5 = 16 \implies \text{EBOB}(11, 16) = 1 (Aralarında asal)
- C) 2026 yılı: Kardeş 2026 - 2012 = 14, Mehmet 14 + 5 = 19 \implies \text{EBOB}(14, 19) = 1 (Aralarında asal)
- D) 2027 yılı: Kardeş 2027 - 2012 = 15, Mehmet 15 + 5 = 20 \implies \text{EBOB}(15, 20) = 5 (Aralarında asal olamaz)
Cevap: D) 2027
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Aralarındaki fark d olan iki sayının \text{EBOB}'u mutlaka d’nin bir böleni olmak zorundadır. Dolayısıyla farkı 5 olan iki sayının aralarında asal olmaması ancak ve ancak her iki sayının da 5’in tam katı olması durumunda mümkündür.
