- Eski mahalle kültürünün sıcaklığını hâlâ koruyan bu sokak, güler yüzlü esnafı ve komşuluk bağlarını yaşatan sakinleriyle zamana âdeta meydan okuyor.
Bu cümlede aşağıdaki ögelerden hangisi bulunmamaktadır?
A) Özne
B) Zarf tümleci
C) Yer tamlayıcısı
D) Belirtili nesne
E) Yüklem - İstasyondan kalkıp vilayet merkezine giden kamyon, iki saat kadar sarstıktan sonra beni gideceğim köye ayrılan yolun başında bıraktı. Çantamı yanıma koyarak kenarlarından otlar fırlayan bir taşın üstüne oturdum. İçi tozla karışık ter kokan kamyon dünyanın bu en bozuk yolunda bizi birbirimize vura vura sersem etmişti.
Bu parçada numaralanmış sözcüklerin türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
A) Edat - İsim - sıfat - zamir
B) Zarf - sıfat - zarf - isim
C) Bağlaç - isim - sıfat - zamir
D) Zarf - isim - sıfat - isim
E) Edat - zarf - sıfat - zamir - Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Bursa’da Zaman şiirinin şairi “Şiir hangi şekilde olursa olsun dilin çiçeğidir.” diyor.
B) Türk futbolunun efsanelerinden Baba Gündüz, vefatının yıl dönümünde anıldı.
C) 1472 yılında yaptırılan Çinili Köşk, İstanbul’daki en eski sivil mimari örneklerindendir.
D) Şehrin en önemli noktalarından biri olan Cumhuriyet Meydanı yeniden düzenlendi.
E) Bozburun, Bakanlar kurulu kararı ile birinci derece doğal sit alanı ilan edilmiştir. - Eğitiminin bir kısmını ABD’de tamamlayan yazar, bir halkın dilini öğrenmenin o halkın düşünüş ve hissediş biçimlerini de anlamak olduğunu söylüyor. Bunun yanı sıra araştırdığı ülkelerin insanlarıyla kurulacak ilişkilerin çok değerli olduğunu savunuyor. Bu dönemde Ortadoğu üzerine çalışan birçok akademisyenin aksine herhangi bir ülkenin çıkarlarına hizmet etmekten bilinçli bir biçimde uzak duruyor.
Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin yazımı yanlıştır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Türkçe Dil Bilgisi ve Yazım Kuralları Deneme Soruları Analizi
9. Soru: Cümlenin Ögeleri Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Cümlenin ögeleri bulunurken ilk olarak deyim ve söz öbekleri parçalanmadan yüklem belirlenir; ardından sırasıyla özne, nesne ve tümleç soruları yöneltilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
- Yüklem:
meydan okuyor(Deyimleşmiş anlamca kaynaşmış birleşik fiildir, bölünemez). - Özne: (Meydan okuyan kim/ne?) \rightarrow
Eski mahalle kültürünün sıcaklığını hâlâ koruyan bu sokak - Zarf Tümleci: (Nasıl / ne ile / ne şekilde meydan okuyor?) \rightarrow
güler yüzlü esnafı ve komşuluk bağlarını yaşatan sakinleriyleveâdeta - Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç): (Neye meydan okuyor?) \rightarrow
zamana
Cümlede “Neyi?”, “Kimi?” sorularına cevap veren bir belirtili nesne yer almamaktadır.
CEVAP: D) Belirtili nesne
10. Soru: Sözcük Türleri (Edat, İsim, Sıfat, Zamir)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir sözcüğün türü, cümle içindeki işlevine göre belirlenir. İsim çekim eki alan yer-yön bildiren sözcükler adlaşır; isimleri niteleyen veya belirten sözcükler sıfat, ismin yerini tutanlar zamir, sözcükler arası ilgi kuranlar edattır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
- I. “kadar”: Kendinden önceki sözcükle öbekleşerek zaman anlam ilgisi kurmuştur \rightarrow Edat (İlgeç)
- II. “üstüne”: “taşın üstü” belirtili isim tamlamasında tamlanan konumundadır; iyelik ve hâl eki alarak somutlaşmıştır \rightarrow İsim
- III. “bu”: “bu yol” tamlamasında ismi işaret yoluyla belirtmektedir \rightarrow İşaret Sıfatı
- IV. “birbirimize”: Şahısların yerini toplu ve karşılıklı olarak tutan belgisiz sözcüktür \rightarrow Belgisiz Zamir
Sözcüklerin tür sıralaması: Edat - İsim - Sıfat - Zamir şeklindedir.
CEVAP: A) Edat - isim - sıfat - zamir
11. Soru: Büyük Harflerin Kullanımı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
TDK Yazım Kuralları’na göre kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar (Örn: Türk Dil Kurumu, Bakanlar Kurulu, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı).
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Eser adları büyük harfle başlar (Bursa’da Zaman) \rightarrow Doğru.
- B) Akrabalık bildiren kelimeler unvan veya lakap olarak kullanıldığında büyük harfle başlar (Baba Gündüz) \rightarrow Doğru.
- C) Saray, köşk, han, kale gibi yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar (Çinili Köşk) \rightarrow Doğru.
- D) Meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen tür bildiren kelimeler büyük harfle başlar (Cumhuriyet Meydanı) \rightarrow Doğru.
- E) Kurul adı olan ifade “Bakanlar Kurulu” şeklinde yazılmalıdır; “kurulu” sözcüğünün küçük harfle yazılması yazım yanlışıdır.
CEVAP: E — Bozburun, Bakanlar kurulu kararı ile birinci derece doğal sit alanı ilan edilmiştir.
12. Soru: Yazım Kuralları (Ayrı ve Bitişik Yazılan Sözcükler)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
TDK kurallarına göre yön bildiren sözcüklerle kurulan coğrafi ve siyasi bölge adları ayrı yazılır (Orta Doğu, Yakın Doğu, Uzak Doğu, Ön Asya, Orta Asya).
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- I. ABD’de: Kısaltmalara gelen ekler kısaltmanın okunuşuna göre gelir ve kesmeyle ayrılır \rightarrow Doğru.
- II. hissediş: “Hissetmek” yardımcı eylemli fiilden türeyen isimde ünsüz türemesi korunur \rightarrow Doğru.
- III. yanı sıra: “İç, dış, sıra” sözleriyle kurulan söz öbekleri ayrı yazılır (yanı sıra, peşi sıra, ardı sıra) \rightarrow Doğru.
- IV. Ortadoğu: Bu ifade kalıplaşmış birleşik kelime değildir; doğru yazımı ayrı olarak “Orta Doğu” şeklindedir \rightarrow Yanlış.
- V. herhangi bir: “Herhangi” bitişik, “bir” ayrı yazılır \rightarrow Doğru.
CEVAP: D) IV — (“Ortadoğu” yerine “Orta Doğu” olmalıdır)