Bu bölünme evresinde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? - 701003

YKS TYT
1
  1. 2n = 4 kromozomlu diploit hayvan hücresinde gerçekleşen mayoza ait belirli bir evre aşağıda şematize edilmiştir.
    Bu bölünme evresinde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
    A) Kalıtsal çeşitliliğin artmasını sağlayan crossing over gerçekleşir.
    B) Sentromerlerin bölünmesiyle kardeş kromatitler birbirinden ayrılır.
    C) Bölünme tamamlandığında oluşacak her yeni hücre n = 4 kromozomludur.
    D) Kromozomlar ekvatoral düzlem üzerinde yan yana tek sıra hâlinde dizilir.
    E) Homolog kromozom çiftleri birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.
  2. Aşağıdaki soyağacında bir özelliğin bir ailedeki kalıtımı verilmiştir.
    [Şekil: Bir soyağacı diyagramı]
    Özelliği göstermeyen erkek
    Özelliği göstermeyen dişi
    Buna göre bu özellik
    I. otozomal çekinik,
    II. X’e bağlı çekinik,
    III. X’e bağlı baskın
    alellerinden hangileri ile kalıtılıyor olabilir?
    A) Yalnız I
    B) Yalnız III
    C) I ve II
    D) II ve III
    E) I, II ve III

2n = 4 kromozomlu diploit hayvan hücresinde gerçekleşen mayoza ait belirli bir evre...
2n = 4 kromozomlu diploit hayvan hücresinde gerçekleşen mayoza ait belirli bir evre...856×799 63.9 KB

2

Aşağıda görselde yer alan 19. ve 20. soruların ayrıntılı ve gerekçeli çözümleri yer almaktadır.

19. Soru: Mayoz Bölünme Evreleri ve Anafaz I Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Mayoz I’in anafaz evresinde (Anafaz I), tetrat oluşturan homolog kromozom çiftleri iğ iplikleri yardımıyla birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir. Bu evrede henüz sentromer bölünmesi gerçekleşmez ve kromatitler ayrılmaz.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Şeklin ve Hücre Evresinin Belirlenmesi
2n = 4 kromozomlu bir hücrede Mayoz I evresinde toplam 4 adet çift kromatitli kromozom (2 çift homolog kromozom) bulunur. Şematize edilen hücrede kutuplara doğru ikişer adet çift kromatitli kromozomun çekildiği görülmektedir. Bu olay Mayoz I — Anafaz I evresidir.

Adım 2 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi

  • A) Krossing over, Profaz I evresinde gerçekleşir; anafaz evresinde gerçekleşmez.
  • B) Kardeş kromatitlerin ayrılması ve sentromer bölünmesi Mayoz II’nin Anafaz II evresinde gerçekleşir.
  • C) Mayoz tamamlandığında oluşan hücreler haploit (n = 2) kromozomlu olur; n = 4 olamaz.
  • D) Kromozomların tek sıra hâlinde ekvatoral düzleme dizilmesi Metafaz II’de (veya mitoz metafazında) gerçekleşir.
  • E) Anafaz I evresinde homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak rastgele zıt kutuplara çekilir.

:white_check_mark: CEVAP: E) Homolog kromozom çiftleri birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Kutuplara çekilen yapılar çift kollu (X şeklinde) ise homolog kromozomlar (Anafaz I), tek kollu (V şeklinde) kromatitler ise kardeş kromatitler (Anafaz II) ayrılıyordur.

20. Soru: Soyağacında Kalıtım Modellerinin Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir soyağacında özelliğin aktarım biçimini belirlemek için; otozomal çekiniklikte fenotipi gösteren bireylere $aa$, X’e bağlı çekiniklikte erkeklere $X^r Y$, dişilere $X^r X^r$ yazılarak ebeveyn-yavru genotip uyumu test edilir.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

  • I. Otozomal çekinik alel ile kalıtım:

    • İçi taralı bireyler $aa$, içi boş bireyler $A\_$ genotipindedir.
      1. nesildeki hasta anne (aa) ile sağlıklı baba (Aa) evliliğinden taşıyıcı kız çocukları (Aa) ve hasta erkek çocuk (aa) doğabilir.
      1. nesildeki hasta erkek (aa) ile sağlıklı kadın (Aa) evliliğinden hem hasta (aa) hem de sağlıklı (Aa) çocuklar meydana gelebilir. Kuralı bozan hiçbir durum yoktur. (I doğrudur)

  • II. X’e bağlı çekinik alel ile kalıtım:

    • Özelliği gösteren dişiler $X^r X^r$, erkekler $X^r Y$ olur.
      1. nesilde anne X^r X^r, baba X^R Y’dir. Babadan X^R alan tüm kız çocukları sağlıklı taşıyıcı (X^R X^r), anneden X^r alan erkek çocuk ise hasta (X^r Y) olur (şema ile birebir uyumlu).
      1. nesildeki hasta erkek (X^r Y), taşıyıcı sağlıklı bir kadınla (X^R X^r) evlenirse; hasta kız (X^r X^r), hasta erkek (X^r Y) ve sağlıklı erkek (X^R Y) çocukları olabilir. Bu durum da soy ağacını tam sağlar. (II doğrudur)

  • III. X’e bağlı baskın alel ile kalıtım:

      1. nesildeki evlilikte anne içi boş olduğu için kesinlikle çekinik genotiplidir (X^a X^a).
    • Anne çekinik olduğunda erkek çocuklarına yalnızca $X^a$ aktarabilir. Dolayısıyla erkek çocukların tamamı kesinlikle sağlıklı (X^a Y) olmak zorundadır. Ancak 3. nesilde içi taralı (hasta) bir erkek çocuk bulunmaktadır. Bu durum X’e bağlı baskın kalıtımı çürütür. (III yanlıştır)

:white_check_mark: CEVAP: C) I ve II

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: X’e bağlı baskın kalıtımda sağlıklı bir annenin hasta bir erkek çocuğu kesinlikle olamaz; çünkü erkek çocuk tek X kromozomunu zorunlu olarak annesinden alır.