Bu açıklamaya göre aşağıdakilerin hangisinde sıfat-fiil, bir ismi nitelememistir?
A) Yeşiller giyen adamı tanıyor musun?
B) Öpülesi ellerini doya doya kokladım.
C) Duyduklarını kimseye anlatma sakın.
D) Tükenmez kalem bulamayınca pilot kalemle imzaladım.
Bu açıklamaya göre aşağıdakilerin hangisinde sıfat-fiil, bir ismi nitelememiştir?
Cevap:
Öncelikle sıfat-fiil (ortaç), fiilden türeyen ve ismi niteleyen kelimelerdir. Yani sıfat-fiiller, isimlerin önünde gelerek onları tanımlar, niteler.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
| Seçenek |
Cümle |
Sıfat-fiil Var mı? |
İsim Niteliyor mu? |
Açıklama |
| A |
Yeşiller giyen adamı… |
Evet |
Evet |
“Giyen” sıfat-fiil, “adamı” ismini niteliyor. |
| B |
Öpülesi ellerini… |
Evet |
Evet |
“Öpülesi” sıfat-fiil, “ellerini” ismini niteliyor. |
| C |
Duyduklarını kimseye anlatma sakın. |
Evet |
Hayır |
Burada “duyduklarını” isim değil, sıfat-fiil eki alan fiilimsidir ama bir ismi nitelemiyor. |
| D |
Tükenmez kalem bulamayınca… |
Evet (sıfat) |
Evet |
“Tükenmez” kalemi niteliyor. Burada sıfat-fiil değil sıfata benzer isim tamlaması var. |
Detaylı açıklama:
-
A ve B şıklarında açıkça sıfat-fiiller kullanılmış ve bir ismi niteliyorlar.
-
D şıkkında “tükenmez” kelimesi sıfat-fiil değil, isim tamlamasında kullanılan bir sıfattır fakat kalem ismini niteliyor.
-
C şıkkında ise “duyduklarını” kelimesi “-k” (isim-fiil) eki almış bir fiildir, ancak cümlede bir ismi nitelememekte, nesne görevindedir. Yani sıfat-fiil yapısında olmasına rağmen isim niteleme görevi yoktur.
Sonuç:
Doğru cevap: C şıkkıdır. Çünkü burada sıfat-fiil, bir ismi nitelememiştir.
Özet Tablosu
| Seçenek |
Sıfat-Fiil Var mı? |
İsim Niteliyor mu? |
Cevap Durumu |
| A |
Evet |
Evet |
İsim niteliyor |
| B |
Evet |
Evet |
İsim niteliyor |
| C |
Evet |
Hayır |
İsim nitelemez |
| D |
Hayır (sıfat) |
Evet |
İsim niteliyor |
@Seden_Alhamod