8 Soruda Çemberde Açılar Çözümleri
Paylaştığın görseldeki çemberde açılar sorularını adım adım inceleyelim ve çözelim. Çemberde temel kural olarak merkez açının gördüğü yayın ölçüsüne eşit olduğunu ve çevre açının gördüğü yayın yarısına eşit olduğunu unutmamalıyız.
1. Soru Çözümü
KULLANILAN FORMÜL: Merkez açı, gördüğü yayın ölçüsüne eşittir. m(\widehat{KML}) = m(\widehat{KL}).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Denklemi Kurma
m(\widehat{KML}) = 3x - 20^\circ ve m(\widehat{KL}) = x + 30^\circ olarak verilmiş. Bunlar birbirine eşit olmalıdır:
3x - 20 = x + 30
Adım 2 — x Değerini Bulma
3x - x = 30 + 20
2x = 50 \implies x = 25
Adım 3 — Merkez Açıyı Hesaplama
x = 25 değerini yerine koyalım: 3(25) - 20 = 75 - 20 = 55^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: Merkez açının ölçüsü 55^\circ’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. Soru Çözümü
KULLANILAN BİLGİ: Bir çemberde yarıçaplar eşittir. OA = OB olduğu için OAB üçgeni ikizkenardır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Üçgenin Açılarını Bulma
m(\widehat{OAB}) = 30^\circ ise ikizkenarlıktan m(\widehat{OBA}) = 30^\circ olur.
Adım 2 — Merkez Açıyı Bulma
Üçgenin iç açıları toplamı 180^\circ olduğundan:
m(\widehat{AOB}) = 180 - (30 + 30) = 120^\circ
Adım 3 — Yay Ölçüsü
Merkez açı gördüğü yaya eşittir: m(\widehat{AB}) = m(\widehat{AOB}) = 120^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: m(\widehat{AB}) = 120^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3. Soru Çözümü
KULLANILAN BİLGİ: Doğru açı 180^\circ’dir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Merkez Açıyı Bulma
AB çap olduğu için m(\widehat{AOB}) = 180^\circ olmalıdır.
m(\widehat{AOD}) = 60^\circ ve m(\widehat{COB}) = 50^\circ verilmiş.
m(\widehat{DOC}) = 180 - (60 + 50) = 70^\circ
Adım 2 — Yay Ölçüsü
Merkez açı gördüğü yaya eşittir: m(\widehat{CD}) = m(\widehat{DOC}) = 70^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: m(\widehat{CD}) = 70^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4. Soru Çözümü
KULLANILAN FORMÜL: Çevre açı gördüğü yayın yarısıdır, merkez açı ise yayın kendisine eşittir. Dolayısıyla Merkez Açı = 2 \times Çevre Açı.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Denklemi Kurma
m(\widehat{AOB}) = 3x + 10 (Merkez Açı)
m(\widehat{ACB}) = 4x (Çevre Açı)
Ancak görselde C noktası çember üzerindedir, yani bu bir çevre açıdır ve aynı yayı (\widehat{AB}) görmektedirler.
3x + 10 = \frac{m(\widehat{AB})}{2} değil, tam tersi: m(\widehat{AB}) = 3x + 10 ve çevre açı bunun yarısıdır:
4x = \frac{3x + 10}{2}
Adım 2 — x Değerini Bulma
8x = 3x + 10 \implies 5x = 10 \implies x = 2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: x = 2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5. Soru Çözümü
KULLANILAN BİLGİ: Çemberin tamamı 360^\circ, yarım çember 180^\circ’dir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Yayları Belirleme
m(\widehat{ACD}) = 140^\circ ise geriye kalan m(\widehat{DB}) = 180 - 140 = 40^\circ (çünkü AB çap).
Adım 2 — Merkez Açı ile Eşitleme
m(\widehat{DOB}) = 2x merkez açısı m(\widehat{DB}) yayını görür.
2x = 40 \implies x = 20
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: x = 20
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
6. Soru Çözümü
KULLANILAN BİLGİ: Doğru açı ve merkez açı kuralları.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Merkez Açıyı Bulma
m(\widehat{AOD}) = 70^\circ ve m(\widehat{DOC}) = 85^\circ verilmiş. AB doğru olduğu için:
m(\widehat{COB}) = 180 - (70 + 85) = 180 - 155 = 25^\circ
Adım 2 — Yay Ölçüsü
m(\widehat{BC}) = m(\widehat{COB}) = 25^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 25^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
7. Soru Çözümü
KULLANILAN BİLGİ: Paralellik varsa “Z kuralı” (iç ters açılar) uygulanır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İç Ters Açıyı Bulma
[OD] \parallel [BC] ise m(\widehat{OBC}) = 47^\circ açısı ile m(\widehat{BOD}) açısı iç terstir. Ancak burada OB=OC yarıçap olduğu için m(\widehat{OCB}) = 47^\circ olur. Üçgenden m(\widehat{BOC}) = 180 - 94 = 86^\circ.
Adım 2 — Yöndeş Açılar veya Paralellik
Paralellikten dolayı merkez açı m(\widehat{AOD})'yi bulmak için verilen 47^\circ’lik çevre açıyı kullanalım. m(\widehat{ABC}) = 47^\circ ise gördüğü yay m(\widehat{AC}) = 94^\circ. OD \parallel BC olduğundan yöndeş açılardan veya yay özelliklerinden m(\widehat{AD}) = 47^\circ olur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: m(\widehat{AD}) = 47^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
8. Soru Çözümü
KULLANILAN BİLGİ: Çevre açı gördüğü yayın yarısıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Yayları Yazma
m(\widehat{AC}) = 70^\circ. AB çap olduğu için m(\widehat{ACB}) yarım çemberi 180^\circ’dir.
m(\widehat{BC}) = 180 - 70 = 110^\circ
Adım 2 — Çevre Açıyı Bulma
\widehat{BCO} açısı aslında C köşesindeki açıdır. Ancak O merkez olduğu için OC=OB (yarıçap). OBC üçgeni ikizkenardır.
Merkez açı m(\widehat{COB}) = m(\widehat{BC}) = 110^\circ.
m(\widehat{BCO}) = (180 - 110) / 2 = 35^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 35^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Merkez Açı
- Tanım: Köşesi çemberin merkezinde olan açıdır.
- Bu sorularda: Gördüğü yayın ölçüsüne doğrudan eşittir (1, 3, 5, 6. sorular).
2. Çevre Açı
- Tanım: Köşesi çember üzerinde olan açıdır.
- Bu sorularda: Gördüğü yayın ölçüsünün yarısına eşittir (4, 8. sorular).
Bu çözümlerde anlamadığın bir adım oldu mu? İstersen bir tanesini daha detaylı açıklayabilirim.