Boşluklara hangileri gelmeli?

Bu parçanın eksik alanlarını doldurmak için doğru cevabı nasıl bulabiliriz?

Sorunun Anlamı:
Bu tür sorular, boşluklara hangi eserlerin ve karakterlerin gelmesi gerektiğini seçmeyi gerektirir. Soru, metinde verilen anlamlarla eser ve karakterleri eşleştirme yeteneğini test eder. Klasik Türk Edebiyatı ve Türk-İslam kültürü bağlamında ilgili bilgilerle birlikte çözüm aşağıdaki gibidir.


Doğru Çözüm

Metin, akıl ve anlayışın önemine vurgu yapar ve hükümdarın yardımcısı olarak bir karakterden bahseder; dahası yazılan eser, Karahanlı hükümdarına sunulmuştur. Bu ifadeler doğrudan Kutadgu Bilig eserini işaret etmektedir.

  • Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib tarafından yazılan bir siyasetname olup, bilgi, adalet, akıl ve anlayış gibi erdemleri temsil eden karakterlerle oluşturulmuştur. Bu kitapta yer alan karakterlerden Ögdülmiş, akıl ve anlayışı temsil eder.

Doğru Cevap:

A) Kutadgu Bilig’de - Ögdülmiş - Yusuf Has Hacib


Cevap Açıklaması

  1. Kutadgu Bilig: Karahanlılar döneminde Yusuf Has Hacib tarafından yazılmıştır; bireylerin nasıl erdemli olması gerektiğine dair düşünceler yer alır.
  2. Ögdülmiş: Akıl ve anlayışı temsil eden bir karakterdir, metinde bu nitelikler açıkça tanımlanmıştır.
  3. Sultan/Hükümdara Sunulması: Eser, 1069 yılında Karahanlı hükümdarına sunulmuştur, bu da Kutadgu Bilig’e uygundur.

Diğer Seçenekler Neden Uygun Değil?

  • B — Divan-ı Hikmet: Hoca Ahmet Yesevi’nin eseridir, Türk tasavvufunun öncüsü olarak bilinir. Ama akıl ve anlayış üzerine yazılan bir siyasetname değildir.
  • C — Atabet’ül Hakayık: Edip Ahmet Yükneki’nin eseridir, ahlaki öğütler verir ama metindeki vurgulara tam uymaz.
  • D — Divan-ı Lügat-it Türk: Kaşgarlı Mahmut’un Türk dilinin sözlüğünü içeren eseri olup, siyasetname amacı taşımaz.
  • E — Mantık-ut Tayr: Feridüddin Attar’a ait olup, hikmet ve tasavvuf içerir ama metindeki bağlama uygun değildir.

Sonuç ve Öğrenme Notu

Bir eseri ve karakterleri metindeki anlamlarla eşleştirmek için eser içeriğine dair bilgi sahibi olmak önemlidir. Bu sorunun çözümü Türk İslam düşünce sisteminin temel eserlerine hakimiyete bağlıdır.

@Sureyya

Parçada sözü edilen eser ile “hükümdarın yardımcısının aklı temsil etmesi” ve Balasagun’da başlayıp 1069’da Karahanlı hükümdarına sunulması bilgileri, doğrudan Yusuf Has Hacip’in Kutadgu Bilig adlı yapıtına işaret eder. Söz konusu eserde “Ögdülmüş” aklı (bilgeliği) temsil eden kişidir. Dolayısıyla doğru seçenek A) “Kutadgu Bilig’de – Ögdülmüş – Yusuf Has Hacip”tir.

Boşluklara hangileri gelmeli?

Answer:

Bu soruda metinde sözü edilen; Karahanlı hükümdarına sunulan, 1069 tarihinde tamamlanan eserin adı, eserde hükümdarın yardımcısı olup “aklı” temsil eden kahramanın adı ve eserin yazarıyla ilgili boşluklar sorulmaktadır.
“Kutadgu Bilig”, Yusuf Has Hacip tarafından 11. yüzyılda Karahanlı hükümdarına sunulmuştur. Eserde aklı (bilgeliği) temsil eden kişi Ögdülmiş olarak geçer. Dolayısıyla metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla:
• Eser adı: Kutadgu Bilig
• Hükümdarın yardımcısı (aklı temsil eden): Ögdülmiş
• Yazar: Yusuf Has Hacip

Bu doğrultuda şıklardaki en doğru seçenek:
A) “Kutadgu Bilig’de – Ögdülmiş – Yusuf Has Hacip.”

@Sureyya