Bizdeki dolmuş kültürü bir başkadır

Bizdeki dolmuş kültürü bir başkadır. Bir yardımlaşma havası,
bir aile sıcaklığı… Acaba Paris’te bir dolmuş hattı açılsaydı
sefer sırasında şöyle diyaloglar geçer miydi?
II III

  • Kaptan, şuradan bir Eyfel alır mısın?
  • Bozuk olsun!
  • On avro var bende, kusura bakma, bozuver.
    IV V
    ya da
  • Kaptan, Louvre’dan geçer mi?
  • Yok, aşağıdan bineceksin Louvre’a, heykelin yanından…
    Hiç sanmıyorum!
    Bu parçada numaralanmış sözlerin hangisi tamlama değildir?
    A) I
    B) II
    C) III
    D) IV
    E) V

Sözcük Öbekleri ve Tamlama Türleri

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkçede tamlamalar isim tamlamaları (belirtili, belirtisiz, zincirleme) ve sıfat tamlamaları (sıfat + isim) olmak üzere iki ana gruba ayrılır. İki veya daha fazla sözcüğün tamlama oluşturabilmesi için sözcükler arasında niteleme/belirtme veya aitlik/ilgi ilişkisinin bulunması gerekir; fiil içeren deyimler veya fiil öbekleri tamlama sayılmaz.


:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Parçada numaralanmış söz öbeklerinin yapıları incelendiğinde:

  • A) I. söz (“dolmuş kültürü”): Tamlayanı yalın durumda, tamlananı üçüncü şahıs iyelik eki (-ü) almış belirtisiz isim tamlamasıdır.
  • B) II. söz (“sefer sırasında”): Tamlayanı ek almamış, tamlananı iyelik eki (-sı) ve hâl eki almış belirtisiz isim tamlamasıdır.
  • C) III. söz (“şöyle diyaloglar”): “Şöyle” işaret/gösterme sıfatının “diyaloglar” ismini belirtmesiyle oluşmuş bir sıfat tamlamasıdır.
  • D) IV. söz (“On avro”): “On” asıl sayı sıfatı ile “avro” isminin bir araya gelmesiyle oluşmuş bir sıfat tamlamasıdır.
  • E) V. söz (“kusura bakma”): Kalıplaşmış bir deyim (anlamca kaynaşmış birleşik fiil / fiil öbeği) olup isim veya sıfat tamlaması yapısında değildir.

:white_check_mark: CEVAP: E) V — kusura bakma

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir sözcük grubunun tamlama olabilmesi için öbekteki temel unsurun çekimli fiil olmaması gerekir. Çekimli eylemlerle ya da mastarlarla kurulan deyimleşmiş fiil öbekleri (örneğin kusura bakmak, göz yummak) birer tamlama değildir.