Bu sayfadaki etkinlikte amaç, verilen besinlerin hangi organik molekül grubu içerdiğini tahmin etmek ve bunları karbonhidrat, protein ve yağ olarak ayırmak; ardından da her grup için uygun ayıraçlarla basit bir deney planı yazmaktır.
Hazır Cevaplar
Karbonhidrat tayini
Kullanılacak besinler:
- Elma
- Patates
- Ekmek
- Süt
Kullanılacak ayıraçlar:
- İyot çözeltisi
- Gerekirse Benedict çözeltisi / Fehling çözeltisi
Deney planı:
- Besinlerden küçük örnekler alınır.
- Her bir örneğin üzerine birkaç damla iyot çözeltisi damlatılır.
- Mavi-siyah renk oluşursa nişasta vardır, yani karbonhidrat içerir.
- Süt ve elma gibi örneklerde istenirse Benedict/Fehling ile ısıtma yapılarak indirgen şeker aranabilir.
- Renk değişimi karbonhidrat varlığını gösterir.
Protein tayini
Kullanılacak besinler:
- Yumurta
- Fasulye
- Peynir
- Süt
Kullanılacak ayıraçlar:
- Biyüret çözeltisi
- Bakır sülfat + sodyum hidroksit içeren karışım
Deney planı:
- Besinlerden örnekler alınır.
- Üzerlerine biyüret ayıracı eklenir.
- Mor / lila renk oluşursa protein vardır.
- Renk değişmeyenlerde protein yok ya da çok azdır.
Yağ tayini
Kullanılacak besinler:
- Süt
- Yumurta
- Fındık
- Ceviz
- Ayçiçek yağı
Kullanılacak ayıraçlar:
- Kâğıt
- Gerekirse Sudan III / Sudan IV
Deney planı:
- Besinlerden küçük miktarlar alınır.
- Bir filtre kâğıdına sürülür.
- Kâğıtta saydam yağ lekesi kalıyorsa yağ vardır.
- Sudan boyası kullanılırsa yağları kırmızı-turuncu boyar.
Kısa ve düzenli yazılmış örnek cevap
Eğer deftere direkt yazacaksan şöyle yazabilirsin:
Karbonhidrat tayini
- Kullanılacak besinler: Elma, patates, ekmek, süt
- Kullanılacak ayıraçlar: İyot çözeltisi
- Deney planı: Besin örneklerine iyot damlatılır. Mavi-siyah renk oluşursa nişasta yani karbonhidrat vardır.
Protein tayini
- Kullanılacak besinler: Yumurta, fasulye, peynir, süt
- Kullanılacak ayıraçlar: Biyüret çözeltisi
- Deney planı: Besin örneklerine biyüret ayıracı eklenir. Mor renk oluşursa protein vardır.
Yağ tayini
- Kullanılacak besinler: Süt, yumurta, fındık, ceviz, ayçiçek yağı
- Kullanılacak ayıraçlar: Kâğıt, Sudan III
- Deney planı: Besin kâğıda sürülür. Saydam leke oluşursa yağ vardır. Sudan III kullanılırsa yağ kırmızı-turuncu renk alır.
İstersen bu sayfadaki boşlukları tek tek deftere geçirilecek şekilde de düzenleyebilirim.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Organik Molekül Tayini Deneyleri için Deney Planı
Karbonhidrat Tayini
Kullanılacak Besinler:
- Elma
- Patates
- Ekmek
Kullanılacak Ayıraçlar:
- Fehling çözeltisi veya Benedict çözeltisi (redüktör şeker testi için)
- İyot çözeltisi (nişasta testi için)
Deney Planı:
- Her besinden küçük bir örnek alınır.
- Fehling veya Benedict çözeltisi ile ısıtılarak kırmızı çökelti oluşup oluşmadığı gözlemlenir. Bu, şeker varlığını gösterir.
- İkinci olarak, aynı örnekler iyot çözeltisi ile karıştırılır; mavi-mor renk oluşumu nişasta varlığını belirtir.
- Sonuçlar gözlenip kaydedilir.
Protein Tayini
Kullanılacak Besinler:
- Yumurta
- Fasulye
Kullanılacak Ayıraçlar:
- Biüret çözeltisi
Deney Planı:
- Besin örneklerine Biüret çözeltisi eklenir.
- Renk değişimi (mor-menekşe rengi) protein varlığını gösterir.
- Sonuçlar kaydedilir.
Yağ Tayini
Kullanılacak Besinler:
- Süt
- Yağ
- Fındık
- Ceviz
- Ayçiçek yağı
Kullanılacak Ayıraçlar:
- Sudan ayrılabilen polar olmayan çözücüler (örneğin Sudan III boyası) veya kağıt üzerine sürüp yağ lekesi oluşturma testi
Deney Planı:
- Besinlerden alınan örnekler Sudan III boyası içeren çözelti ile karıştırılırsa kırmızı-sarı renk oluşumu yağ varlığını gösterir.
- Yağ testi için ayrıca besin kağıt üzerine sürülür ve yağ lekesi oluşumu gözlenir.
- Sonuçlar not edilir.
Pro Tip: Deneylerde kullanılan ayıraçların dozaj ve uygulama sürelerine dikkat edilmelidir. Ayrıca negatif ve pozitif kontrol örnekleri kullanmak deneyin güvenilirliğini artırır.
Başka hangi konuda yardımcı olabilirim? Başka bir deney planı örneği ister misin? Başka soruların olursa sormaktan çekinme!