TYT/TÜR
29. Bir kitabı son sayfasına kadar okuyup kapattigımizta
onun hakkinda günlerca kornusur, sonra anuturuz.
Oysa yarnda biraktigimız bir kitabır sor bdlümündie
neler olabileceği, haftalarca zihnimizin bir kdseside
kimitdar durur, Aynı tuhafik, kuyruga girip sira
beklermeden vazgeçtigimiz bir işlem için de geçartidir
oradarn ayrıtdiktan çok sonra bile aldimiz näla a
kuyruga takilip kalmiştir Zihinimiz, tamamiarmiş cian
rahatça geride birakirken eksik kalar israrta
gündeminde tutar. Psikoloji yazinında Zeigamik etkis
adyla anilan olgu, işte insan akinin bu gaşırtic
seçiciliğini anlatir.
Bu parçaya göre asağıdakilerden hangisi
Zeigarnik etkisi’ne bír örnektir?
A) Yl sonu konserinde çaldiğı uzun parçay hatasiz
bitiren genç kemancinin, o akgamu kisa sürede
unutmasI
Tiyatro sahnesinde oyuncunun, repligini
hatırayamadan perdeniín kapandiğıo anı yillarca
aklından çikaramarnası
C) Lise yillarından kalrma mektuplar yıllar sonra bulan
kadının, satırlarda geçen o eski gũnleri derinden
yâd etmesi
D) Yolculuk boyunca izlediği manzaraların güzeligjine
hayran kalan yolcunun, vardığı yerde her ayrıntiy
tek tek animsamas
E) Akşam yemeğinden sonra bahçeye çikıp kitabns
sonuna kadar okuyan öğrencinin, ertesi sabah her
şeyi hatırlaması
Paragrafta Anlam: Zeigarnik Etkisi
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
Parçada geçen tanımlamaya göre insan zihni; tamamlanmış, bitirilmiş eylemleri kolayca geride bırakıp unuturken yarıda kalan, eksik bırakılan veya tamamlanamayan olayları ısrarla gündeminde tutar ve hatırlar. Bu psikolojik durum “Zeigarnik etkisi” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla örnekte “yarım kalmış / tamamlanamamış bir eylemin zihinden çıkmaması” aranmalıdır:
- A Seçeneği: Kemancı parçayı eksiksiz ve hatasız bitirmiştir. Burada tamamlanmış bir sürecin unutulması anlatılmaktadır; ancak Zeigarnik etkisinin asıl odak noktası tamamlanmamış olanın zihni sürekli meşgul etmesidir.
- B Seçeneği: Oyuncu repliğini söyleyemeden perde kapanmış, yani sergilenen eylem oyuncu için yarım ve eksik kalmıştır. Bu tamamlanamamış anın yıllarca akıldan çıkarılamaması, parçada anlatılan Zeigarnik etkisinin birebir örneğidir.
- C Seçeneği: Mektuplar aracılığıyla eski günlerin hatırlanması duygusal bir anımsamadır (nostalji); yarım kalmışlık veya eksiklik durumu söz konusu değildir.
- D Seçeneği: Yaşanan güzel deneyimlerin ve detayların akılda kalması, algıda seçicilik ve güçlü görsel hafıza ile ilgilidir; eksik kalmış bir durum içermez.
- E Seçeneği: Kitap sonuna kadar okunup tamamlanmıştır ve hemen ertesi sabah hatırlanmaktadır. Oysa metne göre Zeigarnik etkisi bitenlerin değil, bitmeyenlerin zihinde yer etmesidir.
Sonuç ve Doğrulama:
Zeigarnik etkisi, eylemin sekteye uğraması veya eksik kalması sonucunda zihnin o durumu ısrarla hatırlamasıdır. B seçeneğindeki oyuncunun repliğini tamamlayamadan perdenin kapanması ve bu eksik anın zihnini yıllarca meşgul etmesi bu tanımı tam olarak karşılar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Tiyatro sahnesinde oyuncunun, repliğini hatırlayamadan perdenin kapandığı o anı yıllarca aklından çıkaramaması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragraftaki bu tarz kavram-örnek eşleştirme sorularını çözerken anahtar kelimelere odaklanma tekniğini de inceleyelim mi?